Năm 2010: Cháy rừng gia tăng đột biến từ đầu năm

Theo Ban chỉ đạo Trung ương phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR), từ đầu tháng 2 đến nay, toà n quốc xảy ra hơn 160 vụ cháy, gây thiệt hại hơn 2.100ha rừng. Số vụ cháy và  thiệt hại tăng đột biến (cả năm 2009 chỉ cháy hơn 1.500ha rừng). Ngoà i yếu tố thời tiết nắng nóng, khô hạn bất thường, có nguyên nhân trực tiếp từ tập quán canh tác, ý thức bảo vệ rừng của người dân và  những bất cập trong công tác PCCCR.

Rừng khô nử, liên tiếp cháy

Liên tục hơn một tháng qua, các cơ quan chức năng, chính quyửn nhiửu địa phương, nhất là  các tỉnh Tây Bắc Bộ, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ... luôn phải đối phó hết sức vất vả với các vụ cháy rừng liên tục bùng phát. à”ng Аỗ Thanh Hải, Trưởng phòng Quản lý, bảo vệ rừng (Cục Kiểm lâm, Bộ Nông nghiệp-phát triển nông thôn) cho chúng tôi xem những số liệu trên hệ thống theo dõi cháy rừng trực tuyến (qua vệ tinh). Аiển hình như hồi 11 giử ngà y 5-3-2010, toà n quốc có 136 điểm cháy ở các địa phương (Sơn La 30 điểm, Lai Châu 20 điểm, Аiện Biên 16 điểm...). Аến 20 giử 52 phút cùng ngà y, số điểm cháy tăng lên 206 điểm. Tổng số điểm cháy mà  hệ thống thu nhận được trong tháng 1-2010 là  961 điểm; tháng 2 là  2760 điểm. Theo giải thích của ông Hải, số liệu trên không hoà n toà n là  các điểm cháy rừng, mà  có thể là  các điểm cháy do người dân đốt nương là m rẫy, nhưng dù sao số vụ cháy rừng trong hơn 2 tháng qua và  dự báo trong thời gian tới luôn ở mức báo động đử.

Từ ngà y 5-3 đến nay, nhiửu khu vực có rừng ở hơn 40 tỉnh, thà nh phố trong cả nước mức báo động cháy luôn ở cấp 4 và  cấp 5 (cấp nguy hiểm và  cực kử³ nguy hiểm), trong đó các địa phương như Lai Châu, Bắc Kạn, Hòa Bình, Аắc Nông, Tây Ninh... mức báo cháy rừng cấp 5 trên phạm vi toà n tỉnh. Khu vực Tây Bắc và  tỉnh Kon Tum xảy ra đồng thời nhiửu điểm cháy, ở những nơi địa hình phức tạp, xa khu dân cư, không có đường giao thông để tiếp cận, nhiửu nơi phải đi bộ từ 8 đến 10 giử mới đến được hiện trường. Các tỉnh Là o Cai, Cao Bằng, Sơn La, Yên Bái...  xảy ra cháy gây thiệt hại lớn diện tích rừng; đặc biệt vụ cháy tại khu vực Vườn quốc gia Hoà ng Liên (huyện Sa Pa, Là o Cai) từ ngà y 8 đến 15-2 thiệt hại gần 1.000ha rừng.

Theo Văn phòng Ban chỉ đạo Trung ương PCCCR, tại thời điểm nà y, tổng diện tích rừng có nguy cơ xảy ra cháy trong toà n quốc là  hơn 5,1 triệu héc-ta, trong đó nguy cơ xảy ra cháy cấp 5 là  hơn 3 triệu héc-ta. à”ng Hà  Công Tuấn, Cục trưởng Cục Kiểm lâm cho biết: Аầu năm nay, nắng nóng, nửn nhiệt cao bất thường, kéo dà i ở các tỉnh phía Bắc và  Bắc Trung Bộ, kèm theo hanh khô dà i ngà y. Аiửu đặc biệt ít thấy là  mới tháng 2 đã xuất hiện gió Là o thổi mạnh. Ở miửn Bắc, lượng mưa trong mùa khô năm nay chỉ bằng 70% các năm trước, cây cử, thực bì trong rừng đửu khô nử, nguy cơ cháy rừng rất cao. Thời tiết hanh khô dự kiến còn kéo dà i đến cuối tháng 4, nhất là  ở khu vực Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ và  Tây Nam Bộ, nhiửu địa phương tiếp tục ở mức báo động cháy rừng cấp 5.

Phát hiện sớm, ngăn chặn kịp thời   

Từ ngà y 27-2 trên địa bà n xã Suối Tộ, Phù Yên, Sơn La xảy ra cháy rừng sau đó lan rộng ra các địa bà n thuộc huyện Bắc Yên (Sơn La), Trạm Tấu (Yên Bái). UBND tỉnh Sơn La thà nh lập Sở chỉ huy hỗn hợp, huy động hơn 1.000 lượt nhân công và  các phương tiện tham gia chữa cháy, cùng lực lượng của trên hỗ trợ. Аến ngà y 2-3, lực lượng chữa cháy tại chỗ đã mệt, cần phải điửu lực lượng khác lên thay thế, trong khi địa hình núi phức tạp, thảm thực vật dà y, nhiửu nơi ở độ cao gần 1.500m so với mực nước biển, hoà n toà n không có nước chữa cháy và  để tiếp cận đám cháy phải hà nh quân bộ khoảng 8 giử... nên việc điửu động lực lượng, chỉ huy, chỉ đạo chữa cháy rất khó khăn. Do tình hình cháy diễn biến phức tạp, chiửu 5-3, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp-Phát triển nông thôn Hứa Аức Nhị cùng đoà n cán bộ các cơ quan chức năng dùng máy bay trực thăng trực tiếp thị sát, chỉ đạo chữa cháy; tiếp thức ăn, nước uống cho người chữa cháy, dự phòng phục vụ công tác cứu nạn. Sau 9 ngà y nỗ lực, đến trưa 8-3, các lực lượng đã khoanh vùng dập lử­a, phát băng, dọn thực bì và  khống chế hoà n toà n các đám cháy, giảm thấp nhất thiệt hại.

Thực tế cháy rừng gần đây cho thấy, nhiửu vụ cháy không hoà n toà n do nguyên nhân người dân đốt nương là m rẫy, bởi có những điểm cháy trong khu vực hoà n toà n không có hoạt động canh tác của người dân. Các cơ quan chức năng cần tích cực điửu tra, tìm nguyên nhân, thủ phạm gây cháy, có biện pháp hữu hiệu xử­ lý, ngăn chặn. Hiện mới có vụ cháy tại 2 xã Trúc Аán và  Nậm Là nh (Yên Bái) cơ quan chức năng tạm giữ 2 người gây cháy rừng để xử­ lý, răn đe, giáo dục.

Theo ông Аỗ Thanh Hải, cùng với tăng cường ứng trực, tuần tra, canh gác, quản lý chặt chẽ người và o rừng; phát hiện, xử­ lý kịp thời các điểm cháy, các lực lượng chức năng, chính quyửn địa phương cần đặc biệt chú trọng tuyên truyửn, nâng cao ý thức bảo vệ rừng cho người dân, nhất là  việc sử­ dụng lử­a; hướng dẫn kử¹ thuật đốt nương là m rẫy an toà n (không đốt và o ngà y hanh khô, có gió to, phải có đường băng cản lử­a...).

Một số vụ cháy rừng gây thiệt hại lớn thời gian qua có nguyên nhân do công tác chỉ đạo ban đầu còn lúng túng, phối hợp các lực lượng thiếu nhịp nhà ng; một số điểm cháy nắm thông tin chưa chính xác, kịp thời; chưa kết hợp tốt kử¹ thuật chữa cháy rừng ở vùng núi cao hiểm trở với kinh nghiệm của người dân (mới chủ yếu là  dập lử­a trực tiếp và  đà o hà o để ngăn cháy lớp thảm mục). Thực hiện tốt phương châm 4 tại chỗ trong PCCCR là  hết sức quan trọng và  cần thiết (tỉnh Lai Châu thà nh lập gần 1.000 đội xung kích PCCCR ở các bản). Thực tế việc thay quân, tăng quân, tiếp tế nước uống, thức ăn... cho lực lượng chữa cháy trong một số vụ còn chậm, chủ yếu bằng thủ công, chưa có phương án cứu nạn khi tình huống xảy ra. Аêm 4-3, trong quá trình chữa cháy tại xã Nà  Nhì, huyện Trạm Tấu, Yên Bái, hơn 10 người tham gia bị lử­a bao vây, nhưng đã may mắn thoát ra an toà n.

Chế độ chính sách đối với người đi chữa cháy rừng hiện còn nhiửu bất cập. Nhiửu nơi, chính quyửn địa phương phải tạm vận dụng chế độ như đối với người tham gia phòng, chống lụt bão, tìm kiếm cứu nạn theo Thông tư số 62 năm 2006 (mức 30.000 đồng/ngà y công). Theo ông Hà  Công Tuấn, Cục trưởng Cục Kiểm lâm: Mức bồi dườ¡ng đó còn thấp, cộng với thủ tục thanh quyết toán phức tạp, rườm rà , phần nà o ảnh hưởng đến việc huy động lực lượng cũng như nhiệt tình tham gia chữa cháy của người dân.