Thành hoàng làng Cổ Chế

Phạm Bá Dực| 09/08/2017 14:55

Thời Hùng Vương thứ 18, có nhà họ Hải tên Bột Công ở quận Hải Đông, đạo Hải Dương. Cả hai vợ chồng luôn làm việc thiện, sống hiền lành, chỉ có điều muộn đường sinh nở.

Vào một ngày đẹp trời, phu nhân của Bột Công ra biển tắm. Bỗng gió to sóng lớn nổi lên. Song chỉ chốc lát trời quang mây tạnh. Bỗng nhiên một con rồng vàng nổi lên mặt nước và sinh ra 5 quả trứng. Rồi trứng trôi tới trước mặt bà, vỡ ra tan vào nước và thấm vào cơ thể. Từ đấy bà mang thai. Được 14 tháng, ngày 12/5 bà sinh ra một bọc có 5 người con trai dung mạo kỳ vĩ. Ông bà đặt tên cho các con là Thổ Lệnh, Cự Lâu, Hồng Lý, Cao Man, Uyên Linh.

Thành hoàng làng Cổ Chế
Đình làng Cổ Chế đã xuống cấp trầm trọng, cần được trùng tu tôn tạo
Được cha mẹ tầm sư học đạo, lại thông minh nên cả 5 anh em đều thông tỏ kinh sử, học một biết mười, lớn lên có sức vóc phi thường, có thể dời non lấp bể. Nhân dân trong vùng gọi là ngũ Thánh giáng trần. Sau đó cha mẹ lần lượt qua đời, năm anh em lo mai táng đúng với bổn phận, để tang trong 3 năm.

Một năm, nhà vua mở khoa thi để kén nhân tài. Năm anh em về kinh dự thi. Vua Hùng nhận thấy 5 anh em họ Hải là những nhân tài xuất chúng nên được trọng dụng, ban tước, lập ấp, cấp ruộng… theo thứ tự cao thấp khác nhau. Riêng người anh cả là Thành Công được phong là quan Trưởng Lệnh, thống lĩnh thủy binh.

Cảnh thanh bình thịnh trị được 10 năm, bỗng xảy ra nạn hồng thủy, cuốn trôi nhiều nhà cửa, trâu bò, lợn gà… dân tình rất khổ cực. Hùng Duệ Vương cử Thành Công đem quân cứu hộ. Ngài đi đến đâu cũng được nhân dân nghênh tiếp. Đồng thời được thủy thần, giao long phù trợ nên nước rút, đê vỡ được bồi đắp lại. Từ đấy người dân lại được sống bình yên.

Thục Phán biết Hùng Duệ Vương không có người kế ngôi. Nên đã đưa quân vào xâm lược hòng cướp ngôi. Chúng huy động 30 vạn quân đánh nước văn Lang. Hùng Duệ Vương triệu Tản Viên Sơn Thánh cùng Thành Công và các ông Cự Lâu, Hồng Lý, Cao Man, Uyên Linh cùng các tướng trong triều bàn kế sách đánh giặc. Tản Viên thống lĩnh 50 sơn thần và 10 vạn quân bộ. Thành Công thống lĩnh 2 đạo thủy quân và 50 thủy thần cùng 10 vạn thủy quân và 10 nghìn thuyền chiến tiến đánh quân Thục tại Biền Châu, Hoan Châu, Ái Châu, Bố Chính, Hải Khẩu, Lương Giang… nghênh chiến với thủy quân của Thục. Quân Thục bị đánh tan tác phải tháo chạy về nước. Chiến thắng trở về, Ngài được vua ban thưởng trang ấp… được phong là Trung Thành đại vương.

Thục vẫn không từ bỏ ý đồ xâm lược Văn Lang để chiếm ngôi báu. Đến thời hậu Thục, chúng huy động 10 vạn quân cả quân bộ và quân thủy tái xâm lược Văn Lang. Tản Viên Sơn Thánh cùng Thành Công tiếp tục chỉ huy thủy, bộ tiến đánh quân Thục.
Năm anh em Thành Công đã tiêu diệt hàng vạn quân giặc. Quân Thục đại bại buộc phải tháo chạy. Từ đấy, chúng từ bỏ mưu đồ xâm lược Văn Lang. Thắng trận trở về, 5 anh em Thành Công được vua Hùng trọng thưởng… 

Ngài thường vi hành khắp thiên hạ. Một ngày kia, ngài đáp thuyền rồng đến trang Tông Chất. Bỗng một trận cuồng phong nổi lên, sấm chớp rền vang … Ngài hóa và về trời. Đó là ngày mồng 10 tháng 6  năm Giáp Tý. Được tin, nhà vua vô cùng thương tiếc. Vua ra chiếu, lệnh cho nhân dân trang Tông Chất và nhiều nơi khác lập đền thờ và phong mỹ tự Phổ tế Trung thành đại vương thượng đẳng phúc thần.

Ngài là thủy thần thường hiển linh phù trợ cho dân trong vùng được an khang thịnh vượng. Ngoài trang Tông Chất, nhiều làng khác cũng thờ Trung Thành làm Thành hoàng làng, trong đó có làng Cổ Chế.    
Đình làng Cổ Chế thuộc xã Phúc Tiến thuộc, huyện Phú Xuyên, TP. Hà Nội đã được UBND tỉnh Hà Tây (cũ) công nhận là Di tích Lịch sử Văn hóa. Năm 2015 đình được xếp hạng Di tích Lịch sử Văn hóa cấp Quốc gia. Hiện đình còn lưu giữ cuốn Thần phả và 12 đạo Sắc phong bằng chữ Hán và bản dịch chữ quốc ngữ mà các triều đại phong kiến đã phong tặng cho Thành hoàng làng đình Cổ Chế là Trung Thành đại vương. Bản Sắc phong xưa nhất niên hiệu Chính Hòa thứ 7, ngày 5/2/1681 (thuộc đời vua Lê Huy Tông 1663 – 1716). Bản 12 là bản cuối cùng thuộc Triều Nguyễn niên hiệu Duy Tân thứ 3, ngày 11/8/1909 (vua Duy Tân 19/9/1900 – 26/12/1945).

Đình Cổ Chế là loại hình di tích kiến trúc nghệ thuật độc đáo. Đình hướng Tây Nam trên thế đất đẹp ở trung tâm làng. Trước đình có hồ rộng và đẹp tôn thêm vẻ đẹp cho quần thể văn hoa tín ngưỡng. Kiến trúc theo kiểu Tiền nhất hậu đinh gồm các hạng mục: Đại bái, Trung cung, Hậu cung, có sân rộng và thoáng. Loại hình kiến trúc từ thế kỷ XVII. Bên trong Đại bái, các bộ vì làm theo kiểu kiến trúc khác nhau trên mặt bằng 4 hàng cột gỗ. Mặt tiền có hệ thống cửa bức bàn vừa thoáng và thuận tiện cho việc sử dụng. Hai bộ vì gian giữa làm theo kiểu: thượng trồng rường con nhị, hạ cốn trồng rường, bẩy hiên…

Đặc biệt là hoa văn họa tiết thể hiện tại 4 bức cốn gian giữa. Các bức cốn được chạm khắc tỉ mỷ với tích long cuốn thủy, nhị long, múa lân, hình đầu người thân rắn. Đặc biệt là những bức cốn có tuổi đời hàng trăm năm, gỗ màu nâu xỉn, vậy mà hình mặt người vẫn trắng như được tô sơn… Trong Đại bái có những bức cốn chạm khắc các hoa văn họa tiết theo phong cách nghệ thuật thời Lê (thế kỷ XVIII). Trung cung là ngôi nhà ngang 3 gian, 2 dĩ tường xây hồi bít đốc… Các bức cốn chạm khắc theo đề tài mây cụm, hoa lá cách điệu… Hậu cung là ngôi nhà dọc nối liền với gian giữa trung cung tạo thành chuôi vồ. Hạng mục này gồm 3 gian kiểu tường xây, hồi bít đốc với hai mái chảy lợp ngói ri… Đây chính là nơi tôn nghiêm nhất trong đình thờ Thánh. Nơi đặt long ngai, bài vị Thành hoàng…

Đình Cổ Chế có thời gian tồn tại khá lâu. Qua nhiều lần tu sửa nên điêu khắc trang trí trong kiến trúc đình mang dấu ấn điêu khắc nghệ thuật nhiều giai đoạn khác nhau. Đồng thời còn bảo lưu nhiều di vật độc đáo quý hiếm có niên đại từ thế kỷ XVIII cho đến nay.

Với kiến trúc nghệ thuật, di vật, hiện vật của nhiều niên đại khác nhau đã tạo nên một cách tổng quan về giá trị nghệ thuật trong di tích, và vẻ đẹp của di tích cả văn hóa vật thể và phi vật thể. Mặt khác, di tích đã góp phần về việc tìm hiểu, nghiên cứu sâu sắc hơn về kiến trúc cổ Việt Nam.

Song, do thời gian và sự tác động của thiên nhiên, thời tiết, nên đình đã xuống cấp trầm trọng. Do vậy, các ngành hữu quan, đặc biệt là ngành văn hóa cần quan tâm trùng tu tôn tạo để giữ lấy một di tích Văn hóa Lịch sử quý báu trên. Đó là nguyện vọng của nhân dân làng Cổ Chế và xã Phúc Tiến. 
(0) Bình luận
  • Sở Du lịch Hà Nội đồng hành với người dân đến viếng Lăng Bác, xây dựng thương hiệu điểm đến Thủ đô
    Nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2025), Sở Du lịch Hà Nội phối hợp với Bộ Tư lệnh Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh triển khai tổ chức chương trình hỗ trợ khoảng 20.000 suất quà là nước uống, sữa và bánh mỳ phục vụ nhân dân, du khách đến viếng Lăng Bác trong ngày 19/5/2026.
  • Lan tỏa giá trị cao đẹp từ những đảng viên lão thành Thủ đô
    Nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), sáng ngày 19/5/2026, Thành ủy Hà Nội tổ chức Lễ trao tặng Huy hiệu Đảng 80 năm, 75 năm, 70 năm tuổi Đảng đợt 19/5/2026. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và trực tiếp trao Huy hiệu Đảng tặng các đảng viên lão thành tiêu biểu của Đảng bộ thành phố Hà Nội. Buổi lễ là dịp tri ân sâu sắc những cống hiến, hy sinh bền bỉ của các thế hệ đảng viên đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc và Thủ đô.
  • Phường Tùng Thiện tiếp tục đẩy mạnh xây dựng nếp sống văn minh đô thị
    Thực hiện chỉ đạo của Thành phố Hà Nội và UBND phường Tùng Thiện (TP. Hà Nội) về tăng cường công tác quản lý trật tự đô thị, trật tự an toàn giao thông, vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị, từ đầu tháng 5/2026 đến hiện tại, các lực lượng chức năng của phường Tùng Thiện đã liên tiếp tổ chức kiểm tra, tuyên truyền, vận động và xử lý các vi phạm trên một số tuyến phố, khu vực trọng điểm trên địa bàn.
  • Phường Hai Bà Trưng triển khai nhiều hoạt động lan tỏa “Ngày Gia đình Việt Nam”
    Thực hiện Hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Kế hoạch của UBND Thành phố Hà Nội và Kế hoạch của Sở Văn hóa và Thể Thao Hà Nội về tuyên dương “Gia đình văn hóa” tiêu biểu nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 - 28/6/2026); UBND phường Hai Bà Trưng (TP. Hà Nội) đã ban hành Kế hoạch tuyên dương “Gia đình văn hóa” tiêu biểu nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam; hưởng ứng Tháng hành động quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình (tháng 6).
  • Sôi nổi Chung khảo Hội thi “Báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi phường Sơn Tây năm 2026”
    Sáng 12/5, Đảng ủy phường Sơn Tây (TP. Hà Nội) tổ chức Chung khảo Hội thi “Báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi phường Sơn Tây năm 2026”. Đây là hoạt động chính trị có ý nghĩa thiết thực của địa phương hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), đồng thời góp phần tuyên truyền sâu rộng Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết đại hội đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025 - 2030.
  • Lan tỏa đạo hiếu từ cuộc thi vẽ tranh dành cho thiếu nhi Tây Hồ
    Chiều 7/5, Hội Người cao tuổi phường Tây Hồ phối hợp cùng Đoàn Thanh niên phường chính thức phát động cuộc thi vẽ tranh thiếu nhi với chủ đề “Ông, bà trong trái tim em” dành cho học sinh tiểu học trên địa bàn.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Những món quà của tạo hóa
    Tôi rất cô đơn, không có lấy một người bạn nào để gọi là thân. Vì không giỏi giao tiếp hay vì không tìm được người nào đủ tin tưởng để mở lòng mình ra, tôi không biết nữa, chỉ thấy mỗi khi lòng đầy lên là lại ước mình được rủ rỉ cùng Dung.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Cô giáo dạy văn
    Cô Mậu là giáo viên dạy văn lớp chúng tôi. Cô ở độ tuổi trung niên, người hơi đậm, giọng khàn, mắt sắc, ít cười. Gần đến giờ kiểm tra viết, chúng tôi thường căng não hơn dây đàn bởi phải thực hiện một trong hai điều: Thứ nhất là phải thuộc lòng những bài cô cho chép để trả chữ (việc này khó). Thứ hai là tìm “kế”.... thoát điểm thấp dẫu không thể thuộc lòng (việc này khó hơn việc thứ nhất).
  • Chùm thơ của tác giả Nguyễn Tân Quảng
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của tác giả Nguyễn Tân Quảng.
  • Cháo cá rô Vân Đình
    Người Vân Đình vốn giỏi chế biến thức ăn. Thịt chó Vân Đình với “17 món” nổi tiếng cả nước. Canh bún, riêu cua nơi đây, ai ăn một lần đều nhớ mãi.
  • Hà Nội thúc đẩy kết nối đô thị ASEAN qua Hội nghị Lãnh đạo các Thành phố năm 2026
    Hà Nội sẽ tổ chức Hội nghị Lãnh đạo các Thành phố ASEAN từ ngày 07 - 10/6/2026 với sự tham dự của khoảng 350 đại biểu trong nước và quốc tế. Sự kiện không chỉ góp phần tăng cường hợp tác giữa các đô thị trong khu vực ASEAN mà còn khẳng định vai trò, vị thế của Thủ đô Hà Nội trong tiến trình hội nhập, phát triển đô thị thông minh, bền vững và giàu bản sắc.
Đừng bỏ lỡ
  • Chùm thơ của tác giả Vũ Thị Minh Thu
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của tác giả Vũ Thị Minh Thu.
  • Độc đáo lễ hội chùa Nành
    Chùa Nành (xã Phù Đổng, thành phố Hà Nội) còn gọi là chùa Cả, có tên chữ là Pháp Vân cổ tự hoặc chùa Đại Thiền. Chùa thờ bà Pháp Vân, người đứng đầu trong hệ thống Tứ Pháp được thờ ở Việt Nam. Chùa được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia vào năm 1989.
  • Âm nhạc cuối tuần: Điểm hẹn của ký ức Hà Nội
    Có những ca khúc chỉ cần giai điệu cất lên cũng đủ gợi ra hình ảnh của một thành phố. Đó có thể là hơi thở dịu mát của Hà Nội sau cơn mưa đầu hạ, là sắc xanh của cỏ cây quanh hồ Gươm, là nhịp sống đang chuyển động giữa phố phường, hay cảm giác thân thuộc còn lưu giữ trong ký ức nhiều thế hệ. Và chiều 24/5, tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ, những thanh âm cảm xúc ấy sẽ tiếp tục trở lại trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” do NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club thực hiện.
  • Bảo tồn và phát huy giá trị di sản: Hội Gióng – Đền Phù Đổng
    Trong những năm qua, việc bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn Thủ đô luôn được các cấp chính quyền quan tâm và cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực từ việc nghiên cứu, sưu tầm, kiểm kê, bảo quản, trưng bày đến quản lý các di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn…
  • Bộ truyện “Hội chuột thiên tài”: Khơi cảm hứng khám phá khoa học cho trẻ nhỏ
    Crabit Kidbooks liên kết cùng NXB Hà Nội vừa ra mắt độc giả Việt Nam bộ truyện khoa học thiếu nhi nổi tiếng thế giới “Hội chuột thiên tài” của tác giả, họa sĩ người Đức Torben Kuhlmann. Bộ sách do dịch giả Kim Ngân chuyển ngữ, dành cho độc giả từ 6 tuổi trở lên.
  • [Podcast] Tản văn: Nhớ một thời xa vắng
    Có những ký ức không bao giờ cũ. Chúng lặng lẽ nằm lại nơi góc khuất của tâm hồn, chỉ chờ một làn gió, một tiếng mưa hay chút hương rừng cũng đủ khơi dậy tất cả. Với tôi, ký ức ấy mang hình hài một cơn mưa rừng, cơn mưa của những chiều nhập nhoạng, khi núi rừng mờ dần sau lớp bụi nước trắng xóa, và lòng người cũng lặng như sương.
  • Chính phủ đẩy mạnh triển khai Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam từ 1/7/2026
    Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 875/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam.
  • 3 diễn viên Nhà hát Cải lương Hà Nội tranh tài tại Cuộc thi Tài năng Diễn viên Cải lương toàn quốc 2026
    Nhà hát Cải lương Hà Nội vừa tổ chức buổi tổng duyệt quan trọng cho các tiết mục dự thi “Cuộc thi Tài năng Diễn viên Cải lương toàn quốc - 2026” tại TP Hồ Chí Minh.
  • TP.Huế tu sửa Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia đình Văn Xá
    Đầu tư hơn 1,3 tỷ đồng tu sửa Di tích kiến trúc nghệ thuật đình Văn Xá (phường Hương Trà, TP Huế) dưới thời vua Tự Đức để bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.
  • Biểu diễn nghệ thuật truyền thống vào chiều thứ Bảy hằng tuần tại khu vực Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh
    Từ nay đến quý IV năm 2026, Nhà hát Ca Múa Nhạc Thăng Long sẽ tổ chức biểu diễn nghệ thuật truyền thống định kỳ vào chiều thứ Bảy hằng tuần tại khu vực Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Mỗi chương trình có thời lượng khoảng 75 phút với nội dung “Nhạc cụ dân tộc truyền thống và các ca khúc dân ca Việt Nam”.
Thành hoàng làng Cổ Chế
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO