10 loà i côn trùng nguy hiểm ở Việt Nam

Trả lời phóng viên, bác sử¹ Phan Xuân Trung, Trung tâm Medic (TP HCM) cho biết, côn trùng có rất nhiửu loại, với tính chất và  mức độ độc tính khác nhau. Tùy theo việc bị loà i côn trùng nà o cắn mà  cần có biện pháp xử­ lý phù hợp.

Nếu bị những loà i nguy hiểm như ong vò vẽ, bọ cạp... đốt thì nên đưa nạn nhân đến cơ sở y tế để các bác sử¹ có giải pháp chống độc và  ngăn ngừa sốc phản vệ thích hợp. Аối với những loà i kém nguy hiểm hơn như kiến lử­a, ong mật thì chỉ cần những biện pháp sơ cứu đơn giản, uống thêm thuốc chống dị ứng, chống viêm là  được, bác sử¹ Trung nhận định.

Sau đây là  một số loà i côn trùng nguy hiểm ở Việt Nam, những tổn thương và  biện pháp sơ cứu cần thực hiện ngay khi bị chúng đốt, theo khuyến cáo của các chuyên gia y tế:

Ong

Аa phần các loà i ong đửu có nọc độc, tùy theo loà i mà  sẽ độc ít hay nhiửu. Có loại gây chết người chỉ với trên 10 vết chích như ong vò vẽ, ong đất, nhưng cũng có loại không nguy hiểm nhiửu đến sức khửe như ong mật.

Nọc ong có thà nh phần chính là  protein kèm theo men xâm nhập, men tiêu huyết, tiêu tế bà o, các chất gây dị ứng và  acetylcholine... Trong trường hợp bị ong đốt quá nặng, nạn nhân sẽ bị tím tái, sốc, trụy tim mạch..., có thể tử­ vong nếu không được cứu chữa tận tình.

Khi bị ong đốt, việc cần là m đầu tiên là  khửu kim chích khửi vùng bị đốt bằng vật nhọn như mũi dao, đầu kim... Không dùng tay nặn để lấy kim, vì sẽ tạo điửu kiện cho nọc độc thấm sâu hơn và o cơ thể.

Sau đó, rử­a sạch vết chích bằng xà  phòng hoặc dung dịch sát trùng, rồi đắp khăn lạnh hay túi chườm nước đá và o vùng bị sưng trong khoảng 15-20 phút để là m giảm đau (không đắp trực tiếp lên chỗ ong đốt).

Kiến lử­a

Vết đốt của kiến lử­a không gây nguy hiểm đến tính mạng, nhưng cảm giác nhói buốt dai dẳng thật sự là  một điửu rất kinh khủng. Nọc của một số loà i kiến lử­a có thể gây ra những triệu chứng như chóng mặt, hoa mắt, thở gấp hay sốc..., phụ thuộc và o hệ miễn dịch của người bị đốt.  

Khi bị kiến lử­a đốt nên là m dịu vết cắn với xà  phòng và  nước, rồi dùng một cục đá chườm trong khoảng 10 phút. Nếu vết cắn bị rộp thì không được chọc vỡ mà  phải lấy miếng gạc đặt nhẹ lên vì nếu vết rộp vỡ có thể dẫn tới nhiễm trùng.

Sâu róm

Sâu róm là  ấu trùng của bướm. Chúng không đốt người, nhưng lông gai của hầu hết các loà i sâu róm tiết ra chất là m ngứa rát da khi con người chạm phải.

Lông gai của một số loà i có thể gây đau nhức dữ dội ở vùng da tiếp xúc, đi kèm với việc mử đay mẩn ngứa do dị ứng. Các nốt xuất huyết có thể xuất hiện trong vòng 2“3 giử và  trong nhiửu ngà y. Những triệu chứng khác gồm sưng hạch, nhức đầu, sốt, hạ huyết áp và  co giật, diễn tiến nặng có thể tử­ vong.

Khi bị sâu róm bám và o da cần cẩn thận dùng que để lấy sâu ra, phủi sạch các lông gai thấy được. Sau đó rử­a sạch da bằng nước xà  phòng và  đắp lạnh để là m giảm sưng và  giảm đau.

Tránh gãi nhiửu lên vết ngứa vì điửu nà y có thể là m lông và  gai đâm sâu và o trong da gây triệu chứng kéo dà i. 

Bọ chét, rận, ve chó

Có kích thước rất nhử, các loà i côn trùng nà y có thể sống trong bụi rậm hoặc trên cơ thể nhiửu loà i vật nuôi như chó, mèo. Những vết đốt của chúng không chỉ gây đau nhói, sưng hay dị ứng mà  còn có thể gây cho người bệnh sốt mẩn đử. Bọ chét chuột còn là  vật trung gian truyửn bệnh hạch, từng gây nên dịch là m chết hà ng chục triệu người ở châu à‚u.

Khi bị các loà i côn trùng nà y cắn, nên kéo chúng thật từ từ, hoặc dùng lử­a hơ, bôi cồn, dầu để chúng tự rơi ra, tránh để hà m răng của chúng dính lại da thịt, có thể gây nhiễm trùng. Sau đó rử­a chỗ bị cắn bằng xà  phòng, rồi bôi cồn hoặc dầu sát trùng và o chỗ bị cắn. 

Nhện 

Các loà i nhện ở Việt Nam không độc như nhiửu đồng loại của chúng ở châu Phi hay Nam Mử¹. Vết đốt của nhện thường là m da phồng lên, đử và  nhức. Аôi khi gây chóng mặt, sốt nhưng không quá nguy hiểm. 

Khi bị nhện đốt cần rử­a sạch chỗ bị đốt bằng xà  phòng và  chườm nước đá. Nếu cần thiết có thể uống aspirin theo chỉ định của bác sĩ.

Bọ cạp 

Bọ cạp không phải côn trùng mà  là  loà i động vật thuộc lớp hình nhện. Ở Việt Nam có hai loà i bọ cap phổ biến là  bọ cạp đen và  bọ cạp nâu. 

Những vết đốt bằng ngòi chích ở đuôi của các loà i bọ cạp nà y giống như vết ong đốt, gây sưng phồng, đử và  đau nhức, đôi khi còn bị bầm tím. Có khi nạn nhân chỉ cảm thấy hơi bị ngứa rát ở chỗ bị chích nhưng liửn sau đó bị chóng mặt, đổ mồ hôi chảy nước mắt, nước mũi, buồn nôn, cứng chân tay. Một số trường hợp hạn hữu, nọc bọ cạp có thể gây sốc phản vệ, nguy hiểm đến tính mạng.

Trong trường hợp bị bọ cạp đốt, người bị đốt cần chườm nước đá rồi phun thuốc chống đau lên vết đốt hoặc uống thuốc giảm đau loại thà nh phần có paracetamol. Аối với trẻ em và  người dễ có phản ứng với vết đốt, nhất là  bị đốt ở mặt, cần đưa đi cấp cứu ngay để được chích thuốc giải độc.

Rết 

Rết là  loà i động vật thuộc lớp nhiửu chân, thường sống ở những nơi tối tăm ẩm thấp như gầm giường, gầm tủ, lá khô mục... kể cả trong quần áo. Chúng có thể tiết chất độc khi cắn bằng hà m răng phía trước, là m đối tượng sưng tấy. Nọc độc của rết không gây chết người, nhưng khiến người bị cắn cực kử³ đau đớn. Những triệu chứng đi kèm là  nôn mử­a và  sốt. 

Khi bị rết cắn cần nặn cho nọc độc theo máu ra ngoà i bớt. Sau đó rử­a sạch vết cắn bằng xà  phòng, chườm lạnh tại chổ giúp giảm đau và  giảm sưng. Nên sử­ dụng thêm thuốc giảm đau và  kháng viêm.

Muỗi 

Có lẽ, chẳng có ai trên đời nà y lại chưa từng bị muỗi đốt. Tưởng như vô hại, nhưng muỗi đốt cũng là  nguyên nhân là m nhiễm trùng da, gây sốt.

Trong các loà i muỗi, muỗi anophen có thể truyửn bệnh sốt rét. Những kí sinh trùng nà y sống và  sinh sôi trong tế bà o máu của con người và  gây ra những triệu chứng như buồn nôn, cúm, sốt và  những cơn lạnh. Trong trường hợp nguy hiểm, căn bệnh nà y khiến người bệnh hôn mê rồi tử­ vong.

Nên rử­a những vết muỗi đốt bằng xà  phòng có tính a xít hay nước giấm loãng.

Ruồi trâu

Ruồi trâu là  một loại ruồi lớn thường đốt và  và  hút máu gia súc. Chúng cũng không tha cho cả con người. Vết đốt của ruồi trâu gây đau nhức dai dẳng, có thể kéo dà i nhiửu ngà y và  sinh ra những biến chứng khác như sốt cao, co giật, hôn mê.

Khi bị ruồi trâu đốt, cách xử­ trí cũng như vết đốt của các loà i khác là  rử­a bằng xà  phòng và  chườm đá.

Bọ xít

Ở Việt Nam, việc phát hiện ra loà i bọ xít hút máu người đang được dư luận đặc biệt quan tâm.

Theo những nghiên cứu đã được thực hiện trên thế giới, bọ xít hút máu người có thể truyửn ký sinh trùng nội bà o Trypanosoma cruzi và o cơ thể người qua những vết đốt, gây nên bệnh ngủ chaga. 

Mắc căn bệnh nguy hiểm nà y, nạn nhân sẽ rơi và o tình trạng mệt mửi, buồn ngủ và  mất khả năng miễn dịch. Khi trở thà nh mãn tính, bệnh có thể gây nghẽn mạch máu dẫn đến tử­ vong.

Theo ghi nhận tại Việt Nam, sau khi bị bọ xít đốt, trên da người bệnh chỉ thấy một nốt nhử mà u đử, khoảng 1 - 2 mm, không sưng tấy.

Hiện tại, những nghiên cứu vử loà i côn trùng nà y ở Việt Nam chưa đầy đủ.