Âm nhạc Việt Nam: “Bùng nổ” từ sân khấu đến không gian số

"Đại tiệc giác quan" trên sân khấu âm nhạc

Thời gian gần đây, công chúng yêu nghệ thuật chứng kiến sự trở lại đầy mạnh mẽ của trải nghiệm âm nhạc trực tiếp (live performance). Các show diễn quy mô lớn của nghệ sĩ tên tuổi đã thu hút hàng chục ngàn khán giả. Bên cạnh đó, các concert như "Anh trai vượt ngàn chông gai" hay "Anh trai say hi" cũng liên tiếp tạo cơn sốt… phá kỷ lục bán vé, minh chứng cho sức hút không thể phủ nhận của các chương trình truyền hình thực tế kết hợp âm nhạc trong việc tạo ra những ngôi sao mới và định hình lại thị trường giải trí Việt Nam.

Sau quãng thời gian dài ảnh hưởng bởi đại dịch và sự dịch chuyển sang tiêu thụ nội dung số, khán giả giờ đây đang "khát khao" những không gian âm nhạc sôi động, nơi họ có thể hòa mình vào bầu không khí cuồng nhiệt. Không còn đơn thuần là việc nghe nhạc, các buổi biểu diễn mang đến cho công chúng những trải nghiệm đa giác quan: được chứng kiến thần tượng biểu diễn “bằng xương bằng thịt”, cùng hàng ngàn người hâm mộ hò reo, cảm nhận sự rung chuyển của sân khấu, và chìm đắm trong ánh sáng, âm thanh đỉnh cao. Yếu tố cảm xúc và kết nối cá nhân sâu sắc này chính là điều mà không một nền tảng hay video trực tuyến nào có thể thay thế hoàn toàn.

Các lễ hội âm nhạc quốc tế cũng được tổ chức thường niên và thu hút sự quan tâm lớn từ công chúng. Liên hoan Âm nhạc quốc tế Hò Dô (HOZO) tại TP. Hồ Chí Minh đã chào đón hơn 200 nghìn người tham gia chỉ trong 3 ngày. Ngoài HOZO, Hay Glamping Music Festival, GEN Fest… cũng có đông đảo khán giả với các tiết mục đa dạng về thể loại, từ EDM, Rock, Rap, Jazz, Pop đến nhạc truyền thống và đương đại. Các lễ hội này góp phần định vị Việt Nam trên bản đồ âm nhạc toàn cầu, cho thấy khả năng tổ chức các sự kiện quy mô lớn và thu hút lượng lớn khán giả, bao gồm cả du khách quốc tế.

Những biến chuyển trong ngành âm nhạc đã thúc đẩy các nhà sản xuất và tổ chức sự kiện "mạnh tay" đầu tư, biến những ý tưởng táo bạo thành hiện thực. Các buổi biểu diễn trực tiếp được nâng tầm thành “siêu trình diễn” hay “đại tiệc giác quan”, với quy mô hoành tráng và chất lượng nghệ thuật vượt trội. Không chỉ mang lại giá trị thương mại, xu hướng này còn góp phần nâng cao chất lượng nghệ thuật, thúc đẩy sự chuyên nghiệp hóa từ khâu sản xuất đến biểu diễn, đảm bảo sự phát triển bền vững cho âm nhạc Việt Nam.
Theo nhạc sĩ Lê Minh Sơn, đây là tín hiệu tích cực, cho thấy các nghệ sĩ Việt đang nỗ lực bắt kịp xu hướng, đầu tư chỉn chu cả về hình thức lẫn nội dung… Sự bùng nổ của các concert quy mô lớn không chỉ tạo ra cú hích cho thị trường mà còn thúc đẩy tư duy làm nghề của chính nghệ sĩ, là động lực để nghệ sĩ đầu tư nghiêm túc hơn, ý thức hơn về trách nhiệm với khán giả và sự đóng góp của mình trong bức tranh văn hóa.

Động lực tăng trưởng và tiềm năng bứt phá

Xét về khía cạnh tài chính, ngành âm nhạc Việt Nam chứng kiến tăng trưởng doanh thu đầy ấn tượng. Dù các chương trình biểu diễn trực tiếp liên tục “bùng nổ”, nhưng chính mảng phát hành nhạc trực tuyến mới là động lực tăng trưởng bền vững của toàn ngành. Theo thống kê, doanh thu từ nhạc trực tuyến tại Việt Nam đạt khoảng 40 triệu USD trong năm 2024. Dự báo từ Statista Market Forecast, đến năm 2027, thị trường này sẽ chạm mốc 72,4 triệu USD. Sự tăng trưởng vượt bậc của mảng nhạc số là một minh chứng rõ nét cho sự chuyển dịch tất yếu của ngành âm nhạc Việt Nam từ các hình thức truyền thống sang nền tảng kỹ thuật số. Những con số này cũng phản ánh một thị trường năng động và có khả năng thích ứng nhanh chóng với các xu hướng toàn cầu.

Bởi vậy, mặc dù doanh thu bình quân đầu người chỉ đạt 0,26 USD, xếp thứ 7 trong khu vực, thị trường nhạc kỹ thuật số Việt Nam vẫn được đánh giá có tiềm năng lớn. Nguyên nhân nằm ở sự thay đổi mạnh mẽ trong thói quen tiêu dùng âm nhạc, khi người nghe ngày càng dịch chuyển sang các nền tảng kỹ thuật số như YouTube, Spotify, Apple Music, TikTok và Zing MP3.

Thế hệ Gen Z nổi lên như nhóm tiêu thụ âm nhạc đa thể loại, chủ động khám phá âm nhạc mới và bị ảnh hưởng sâu sắc bởi các xu hướng lan truyền trên mạng xã hội. Thị trường âm nhạc Việt Nam giờ đây không còn giới hạn ở Pop và Ballad. Ngoài Rap/Hip-hop vẫn giữ vững vị thế với sức ảnh hưởng lớn từ các chương trình thực tế, nhạc Indie và Underground ngày càng có chỗ đứng, thu hút lượng lớn khán giả riêng với những sáng tác mang tính thử nghiệm, cá tính mạnh. Đặc biệt, xu hướng kết hợp yếu tố dân gian với hiện đại tiếp tục phát triển mạnh mẽ, được minh chứng qua thành công của các dự án của ca sĩ trẻ Phương Mỹ Chi, hay các sản phẩm của ca sĩ Hòa Minzy, Hoàng Thùy Linh… tạo nên bản sắc độc đáo cho âm nhạc Việt. Sự đa dạng hóa này, cùng với ảnh hưởng rõ rệt từ âm nhạc quốc tế và xu hướng hợp tác nghệ sĩ có những phong cách, thể loại khác nhau đã tạo nên một bức tranh âm nhạc phong phú và đầy sáng tạo.

Cùng với sự phát triển trong nước, ngày càng có nhiều producer và nhạc sĩ Việt Nam, nghệ sĩ hợp tác với các đối tác nước ngoài, học hỏi kinh nghiệm, trao đổi ý tưởng, và thậm chí là cùng sáng tác những bản nhạc mang tính toàn cầu. Qua đó, không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn mở rộng cơ hội cho âm nhạc Việt vươn ra thế giới.

Định hình văn hóa thần tượng

Điểm sáng đáng chú ý là sự thay đổi trong thói quen của người hâm mộ, khi họ không còn chỉ "đu idol" quốc tế mà đã mở rộng sự ủng hộ sang cả các nghệ sĩ trong nước. Minh chứng rõ ràng nhất là việc hàng loạt concert cá nhân và các sự kiện âm nhạc lớn của nghệ sĩ Việt tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và một số địa phương liên tục "cháy vé". Ngay cả những buổi fan meeting (gặp gỡ người hâm mộ) quy mô hàng nghìn người cũng nhanh chóng hết vé.

Nhiều ý kiến cho rằng, người hâm mộ âm nhạc Việt Nam đã và đang thể hiện một sự chuyển mình mạnh mẽ, không chỉ trong cách thức thể hiện tình yêu với thần tượng mà còn ở vai trò ngày càng quan trọng trong định hình ngành công nghiệp âm nhạc. Các khán giả, đặc biệt là "superfan" - người hâm mộ cuồng nhiệt, không chỉ sẵn sàng chi tiền mà còn cống hiến, trở thành "đại sứ thương hiệu" giúp lan tỏa sức ảnh hưởng và doanh thu cho nghệ sĩ. Đặc biệt, fan ngày nay còn mua "giá trị trải nghiệm" hơn là chỉ mua nhạc. Các hạng vé concert cao cấp với những quyền lợi độc quyền như giao lưu, phụ kiện đặc biệt… khiến họ cảm thấy được trân trọng và đầu tư sâu sắc hơn vào mối quan hệ với thần tượng.

Nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long cho rằng sự phát triển của công nghệ đã góp phần thay đổi cơ bản cách khán giả Việt Nam khám phá, thưởng thức và tương tác với âm nhạc. Sự phổ biến của YouTube, Spotify, TikTok, Nhaccuatui, Zing MP3… đã giúp âm nhạc Việt dễ tiếp cận hơn bao giờ hết. Điều đó kéo gần khoảng cách giữa nghệ sĩ và khán giả, vai trò của khán giả cũng trở nên chủ động hơn. Khán giả ngày nay không chỉ nghe nhạc một cách thụ động mà còn chủ động “kéo” nghệ sĩ lên bằng lượt nghe, chia sẻ, bình luận và bình chọn các giải thưởng. Các fandom đóng vai trò lớn trong việc lan tỏa sản phẩm âm nhạc, tạo trend và góp phần vào thành công của nghệ sĩ.

Cơ hội cho nghệ sĩ tiếp cận công chúng dễ dàng hơn trước rất nhiều, nhưng thách thức cũng không hề nhỏ. Cùng với sự gia tăng tầm ảnh hưởng của thần tượng, kỳ vọng về đạo đức nghệ sĩ cũng được nâng cao. Công chúng và cộng đồng fan đều yêu cầu chuẩn mực hành vi nghiêm ngặt, và bất kỳ scandal đời tư nào cũng có thể dẫn đến phản ứng mạnh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự nghiệp. Điều này đòi hỏi nghệ sĩ cần đặc biệt chú trọng xây dựng hình ảnh cá nhân và tuân thủ các chuẩn mực đạo đức, pháp luật để duy trì sự tin cậy của công chúng và thương hiệu; đồng thời đầu tư vào việc quản lý sự nghiệp một cách có hệ thống, tăng tương tác trên các nền tảng số…

Có thể thấy, khi trải nghiệm trực tiếp ngày càng được nâng tầm, mối liên kết giữa nghệ sĩ và khán giả càng trở nên sâu sắc. Đồng thời, việc khai thác hiệu quả các nền tảng số và sự đa dạng trong sản xuất âm nhạc hứa hẹn một tương lai rực rỡ cho âm nhạc Việt Nam, không chỉ trên bản đồ khu vực mà còn vươn tầm quốc tế./.