Bà  ngoại và  quà  đêm Hà  Nội

Tiếng rao đêm là m hiển hiện bao hồi ức thời xưa...

Bốn mùa thấm thoắt đến cùng Hà  Nội và  lần lượt ra đi, thời gian dần dần phôi phai cùng mưa nắng, đọng lại trong ký ức đau đáu những gợn nhớ chưa bao giử nhạt nhòa. Lần nà o cũng thế, khi tản bộ đi đâu đó, hễ ngước mắt lên dà n ngói cổ lô xô, kết rêu phủ lá mục, khẽ quệt nhẹ mảng tường đử bợt mủn đến tận gạch lõm vôi bồi, tức thì phần gói ghém trong cùng của trí nhớ bỗng hồi sinh. Một tiếng rao: Ai bánh khúc nóng...! cất lên trong bóng đêm mà  là m hiển hiện bao hồi ức thời xưa...

Ngà y xưa, đường không lắm quán như bây giử “ ấy cũng là  lý do để bồi hồi tưởng niệm những tối quà  rong. Mẹ tôi còn dạy ở trường sơ tán mãi Sấu Giá chưa chuyển vử Hà  Nội, tuần đảo qua nhà  một lần, bố đi công việc suốt ngà y, có mỗi bà  lo ăn cho anh em tôi chu đáo, bằng cả tấm lòng thương yêu và  nhiệt tình dồn và o những món ăn tự chế. Giử đây những kỷ niệm ấy dường như trở thà nh cổ tích.

Buổi sáng, bà  đi chợ mua ít rau, trưa vử hầm bo bo, trộn hà nh giá là m bánh đúc “ cái hạt bo bo cũng kiên cường đáng nể: Hầm đến lụi củi, tà n than, cạn giấy báo vụn nó mới cam chịu hơi mửm lòng một chút, ăn sần sật tựa như trân châu, vừa bùi bùi giống ngô bung. Bữa chiửu, bà  là m món bánh thánh: Bột mử³ hòa sửn sệt, đổ lên trên nồi mử³ sợi độn cơm. Bà  nhường anh em tôi ăn mử³ sợi luộc chấm mắm tửi, nhưng tôi thích ăn bánh thánh hơn, vừa lúng búng nhai, vừa ba hoa với bà : Cháu đang thưởng thức bánh bò Phú Gia. Bà  cười khe khẽ, nghèn nghẹn. Bánh nà y ăn lâu nhưng không được nhiửu, lại háo nước, sâm sẩm tối, bà  dẫn tôi ra đầu ngõ hóng ông già  người Hoa ngọng nghịu rao ngang Tê...cố...! - đấy là  món kem cốc hương vị chanh thơm ngon nhất đời của tôi thời thơ ấu.  

Và i hôm sau, thực đơn thay đổi, bà  cố lùng mua ốc vặn vử luộc, khêu ra bát, sau đó bà  chắt nước ốc, đun sôi, nêm mắm muối, thả mử³ sợi và o, đợi lăn tăn, bắc ra trộn với ốc... Món mử³ ốc thường được ăn cuối tuần, tôi nhớ vậy, bởi mỗi khi chương trình Kể chuyện cảnh giác bắt đầu, bà  dặn tôi ngồi nghe còn bà  nhảo ra đường, đợi tiếng mời mọc quen thà nh lệ của chị bán hà ng Ai sắn nóng đơi...i. Sức ăn tuổi học trò thật kinh khủng, lúc nà o tôi cũng cảm thấy đoi đói và  dĩ nhiên thích ngong ngóng quà  vặt ăn đêm.

Ngà y Chủ nhật, cả nhà  sum họp, tôi được phân công mang gạo tấm vụn bà  vun vén trong chiếc thạp sà nh, dưới gầm sập gụ ra đầu Phố Cử­a Nam đổi bún. Mẹ cứ dặn đi dặn lại : Nhớ đếm rõ số quả cân trên đĩa mà  cộng cho đủ lạng, nà o Quan sát cả hai chiửu khi sang đường kẻo đâm xe đạp... Bà  lúi húi đập tửi cho và o chảo mỡ, khử­ mùi hôi gây gây để rán bánh khoai giả tôm...

Vậy mà  đến tối đã vơi bụng, gió mùa Аông Bắc ập vử, bà  khoác áo bông đơn, trùm khăn vuông ra đón tiếng rao nhát gừng Lạc rang... húng lìu của ông lão mù, cao, khẳng khiu, tay chống gậy lần trên vỉa hè nhấp nhô, cái thùng lạc rang lắc lẻo xệ trên vai. Bà  lật đật đến bên giường, giúi gói lạc xinh xinh, thơm lừng và o chăn khi anh em tôi đang đọc Không gia đình. Phải chăng vị thơm, béo, bùi của lạc là m tôi ứa nước mắt lẫn nước miếng khi xem đến đoạn cậu bé Rêmi chồm hỗm cạnh bếp lò, đợi má nuôi là m bánh tráng và o một đêm đông buốt giá?

Bà  đi và o năm tôi học lớp cuối cấp hai, bà  không kịp nói, chỉ ra hiệu nhưng tôi hiểu... Bà  đã để lại cho mấy mẹ con tôi chồng bát đĩa cúng trên bà n thử, chút cốm rang đựng trong vử lọ thuốc Thập toà n đại bổ, một ruột tượng vải cũ lèn chặt gạo lo kử³ giáp hạt, gói đinh nhử và  cái rút quai dép cao su... Tôi khóc ít, nhưng trong lòng thấy hoang vắng không cùng...

Bước qua ngót nghét hai thập kỷ, Hà  Nội đổi thay hầu như khó có thể nhận ra. Phố xá đêm đêm không heo hút, lạnh lẽo như ngà y xưa, mà  quán ăn khuya của các bà  chủ chuyên nghiệp và  nghiệp dư cũng đầy rẫy trên hè, trong ngõ, dưới hiên nhà  với các món đủ loại: Cháo, phở bò, gà , chim, tim, gan, chân ngỗng, gà  nướng, luộc, bánh rán, gối, quẩy nóng,... Tuy vậy, còn quanh quất những gánh hà ng rong ruổi đêm, băng qua bốn mùa, bất chấp mọi thời tiết, cất lên tiếng rao. Bạn sẽ nghe Ai hướng dương, hạt dẻ có chất đanh sắc, giòn giã; Bánh khúc nóng như chuôn âm ấm lan tửa, ấm cúng như xưa. Nà o, bánh mử³, bánh ngọt, trà n trử, tươi trẻ, thong dong bước qua ngườ¡ng cử­a; Ai xôi lạc đỗ xanh dẳng dai, kết dính câu chữ; Bánh bao nóng đơi...i hừng hực hơi ủ kín xuýt xoa vo cái lạnh đầu Аông; Bánh dà y... giò chả nghe mùi mẫn, no đủ lạ.

Nhưng đặc biệt mỗi khi văng vẳng âm thanh cũ Lạc rang nóng giòn, tôi bừng nhớ đến sắt se những đêm ngõ nhử vùi sương ấy, dưới ánh đèn đường nhập nhoạng, tựa đom đóm, bà  ngoại vẫn âm thầm đứng đợi tiếng rao khuya.