Bí ẩn ông chủ sự Bái Аính

Thông tin trong cộng đồng người Việt ở Canada vử công trình độc đáo nà y do công của vợ chồng Giáo sư Nguyễn Ngọc Аịnh và  Hồ Аắc Diệu Phương. à”ng là  GS Trường Аại học Laval danh tiếng ở Québec.

Аặt tượng Nguyễn Trãi, dẫu đó là  danh nhân của UNESCO tại Công viên quốc gia Canada quả không dễ. Nhưng GS Nguyễn Ngọc Аịnh đã thuyết phục được thị trưởng thà nh phố Québec bằng chính tâm hồn Nguyễn Trãi qua ử¨c Trai thi tập do ông chuyển ngữ. Nhà  điêu khắc Trương Chánh Trung đã tạc tượng cụ ử¨c Trai theo mẫu từ quê nhà  mang sang...

Аại gia tự nhặt rác. Ảnh: X.B.

Tôi chỉ biết loáng thoáng có vậy. Nhưng đến Québec, người tính không bằng... tình huống tính! Người tôi nhử đưa đi đã không có mặt do việc đột xuất. Thời gian lưu lại ở Québec chỉ có một ngà y. Аêm đã sập xuống. Là m sao bây giử? Аà nh để một dịp khác... Nghe người ta an ủi vậy thì cũng đà nh. Nhưng dịp khác chắc có lẽ chả bao giử?

Аang lủi thủi xách vali lên phòng, tôi bị chặn lại. Một người Việt dáng manh mảnh thở hổn hển (chắc vừa phải chạy vội) nói với tôi, anh trong đoà n doanh nghiệp cùng chuyến bay (tôi sơ ý nên không nhận ra) gần đây đã từng đến Công viên quốc gia Parc de L'Arti Lerie, nơi đặt tượng Nguyễn Trãi rồi. Аây là  địa chỉ. Cũng dễ tìm. Tôi chỉ việc nhảy lên bất kử³ chiếc taxi nà o trước khách sạn, đưa địa chỉ nà y người ta sẽ đưa đến. Rồi anh vội móc ra mấy đồng đôla Canada dúi và o túi áo tôi - tiửn để đi taxi - rồi anh chạy vụt đi...

Chuyến taxi ấy đã thà nh công mử¹ mãn. Ngay trong đêm, tôi đã tìm đến được Công viên quốc gia Parc de L'Arti Lerie của Québec từng được UNESCO công nhận là  Di sản văn hóa nhân loại và  gặp được ử¨c Trai tiên sinh trên quê người đất khách.

... Sau nà y gặp lại, Nguyễn Văn Trường, ông chủ doanh nghiệp Xuân Trường được bộc bạch rằng lúc ấy, Trường đứng ở quầy lễ tân đã nghe hết nhưng Trường đang có việc gấp. Trường cười, thông thường, chân ướt chân ráo đến xứ người, anh chỉ gặp những ca nhử vả thăm thân hoặc mua bán gì chứ việc tốc tả tìm đến một địa danh văn hóa là  hơi bị lạ nên anh đâm... tò mò! Bởi tò mò nên được việc cho tôi!

Một góc Bái Аính.

2. Thử­ gõ Google, thông tin vử ông chủ Công ty Xuân Trường chủ trương xây dựng chùa Bái Аính hầu như chỉ lác đác nhưng thiên hạ dưới gầm giời Nam nà y khối người biết đến Bái Аính mới đang được xây cất hoà nh tráng bên cạnh Bái Аính cổ tự. Khi hoà n thà nh, đây có thể là  khu chùa có quy mô lớn nhất Việt Nam.

Tương lai, nó sẽ trở thà nh trung tâm của Phật giáo Việt Nam. Danh ấy, phận ấy nhưng ông chủ Xuân Trường chủ trương xây chùa Bái Аính mới không mấy khi chịu ló mặt ra cho giới truyửn thông. Tọa lạc trên một đường đẹp và  hiện đại của thà nh phố Ninh Bình nhưng Công ty Xuân Trường không trưng các biển hiệu sặc sỡ bắt mắt.

Bặt vắng các thứ quảng cáo nà y khác trên mặt tiửn công ty lẫn trên các phương tiện truyửn thông. Nhưng Xuân Trường thời gian gần đây dường như đã là m xô lệch bản đồ du lịch của Ninh Bình. Nơi hút nhiửu du khách những là  chùa Bái Аính mới, hệ thống hang động Trà ng An. Hình ảnh ông chủ xây cất chùa Bái Аính trên chuyến bay đặc biệt sang Ấn Аộ rước xá lợi do Phật giáo Ấn Аộ gử­i tặng.

Chặng vử là  đoà n xe Limousine, Hummer, Lincoln chở xá lợi và  cao tăng trực chỉ Bái Аính Ninh Bình. Rồi lần người dân núi Thúy sông Vân hoan hỉ đón đoà n đại biểu các nước vử chiêm bái chùa Bái Аính trong chương trình Аại lễ Phật đản thế giới (Visak) lần đầu tiên diễn ra tại Việt Nam.

Аang sải những bước dà i trên lối đi song hà nh với các vị La Hán, Trường xoa xuýt rên lên như bị đánh khi thoáng thấy những mảnh giấy kẹo vử bánh vất vương vãi trên lối đi.

Ngó thấy ông chủ của mình chốc chốc lại phải cúi xuống nhặt, người thơ ký bèn rút máy điện cho một bộ phận nà o đó gấp rút nhắc khách thập phương bử rác và o thùng và  điửu nhân viên lên khu vực nà y gom rác. Chưa hết, Trường quay sang nói thêm việc thông báo nhắc khách thay vì nhét tiửn giấy và o tay Phật và  các vị La Hán thì bử và o hòm công đức.

Coi sóc điửu hà nh một công trình hà ng ngà n tỷ mà  phải để mắt đến những việc mọn ấy thì cũng chả phải là  người sung sướng lắm lắm như thiên hạ đồn thổi? Lại nữa, Trường ăn chay trường. Mấy người thân tín ở Xuân Trường nói lại. Nhiửu năm rồi. Tôi ngó kử¹ Trường lần gặp nà y thấy sắc diện không được vượng. Mà u mai mái đã thay cho vẻ trắng trẻo mượt mà  những năm xa.

Người thơ ký nói nhiửu lúc mải việc, gắng việc Trường đã phải truyửn nước, thúc giục Trường ngừng ăn chay nhưng Trường vẫn không đổi ý! Vợ con nà i nỉ cũng không được... Trường nói thấy mình hợp với các thức chay. Аằng sau điện thử Tam thế có một khu nhà  bán cơm chay rộng thênh có sức chứa ngà n người, mỗi suất 10 ngà n đồng thời bão giá.

Nhân ngà y hội Bái Аính, ngồi nhâm nhi thọ trai mấy thức chay với Trường, tôi chợt nhận ra, từng quen người chủ trương xây cất Bái Аính nà y nhưng biết quá ít? Bí ẩn đại gia Trường Bái Аính... như lời đồn thổi nà y khác của giới truyửn thông không phải là  không có cớ? "Là m chùa, tô tượng, đúc chuông/ Trong ba việc ấy thập phương nên là m".

Nhưng nên xây cỡ nà o? Cả chuông lẫn tượng kích cỡ bao nhiêu thì vừa? Bái Аính mới có diện tích là  chùa rộng nhất Việt Nam (107ha). Аiện thử Tam Thế và  Pháp Chủ có diện tích lên tới 1.000m2. Tượng Phật bằng đồng lớn nhất Аông Nam à: Tượng Phật Tổ Như Lai nặng 100 tấn. Ba pho Tam Thế mỗi pho nặng 50 tấn. Hai quả chuông lớn nhất Аông Nam à: 36 và  27 tấn. Chùa có nhiửu tượng La Hán nhất Việt Nam với 500 vị bằng đá cao khoảng 2m. Kỷ lục vử số cây bồ đử nhiửu nhất Việt Nam với 100 cây bồ đử được chiết từ cây bồ đử Ấn Аộ v.v và  v.v...

ử¨ng với những la liệt các thứ to cùng nhớn ấy, tiửn đâu? Аã đà nh doanh nghiệp Xuân Trường với các phương thức kinh doanh đa dạng hiệu quả nà y khác nhưng thử­ nhẩm những lợi nhuận, những lãi ròng rồi quy ra thóc để ứng để chi cho những phương tiện nà y khác của chùa Bái Аính thì quả chưa thấm tháp và o đâu nếu chả nói là  muối bử biển? Nhưng Trường - Xuân Trường đã là m đang là m và  sẽ tiếp tục thực thi những thứ phương tiện to nhớn ấy! Аã đà nh lời răn lời khuyên tô tượng đúc chuông... kia là  phải.

Nhưng với Bái Аính phải là  tiửn tỷ. Nhiửu ngà n tỷ! Xã hội hóa là  cách nói, là  khái niệm nhưng là  sáng tạo là  uyển chuyển, thậm chí là  bí ẩn trong chi tiết, trong cách là m của việc huy động vốn. Có một lần ngồi với ông chủ xây Bái Аính, nhân lúc chan hòa, tôi đã tò mò, thôi thì không nhiửu, chỉ một và i kênh, hoặc một kênh cái dòng vốn từ thiện ấy đã từng tìm vử Bái Аính như thế nà o...

à”ng chủ Trường không lảng nhưng câu chuyện cổ kim của ông vử những người là m từ thiện, trong đó có việc tô tượng đúc chuông thường được phép lặng tiếng thay cho việc trả lời một câu hửi khó kiêm tọc mạch, dớ dẩn! Vậy đó, loanh quanh những lần chuyện trò nà y khác, đại gia Trường Bái Аính vẫn là  thứ chả dễ giải mã?

Cữ tháng Giêng Hai âm lịch bình quân hơn nử­a triệu du khách đổ vử Bái Аính. Nhu cầu tín ngườ¡ng? Nhu cầu tò mò? Du lịch? Thôi thì thập loại chúng sinh tất có lẫn mấy thứ ấy...

Vậy chả thể tùy tiện đại diện cho tỷ lệ lẫn phe phái nà o thích hoặc dị ứng với tân Bái Аính lẫn cái người đang ngà y đêm lao tâm khổ tứ với sự bà y biện một Bái Аính mới. Bán vé (thôi thì không mấy chục chỉ năm hoặc mười ngà n một người) thì Xuân Trường hốt khá bộn bạc.

Nhưng Trường không là m! Cử­a, cổng Bái Аính cứ là  thông thống và  miễn phí như thế thì kể cũng khá những sự lạ? Lên trong dòng người ken đặc chùa Bái Аính mới, thấy bớt đi nhiửu cảm giác dị ứng trước đây với những sự xây cất thênh thang, thậm chí là  cồng kửnh rằng, có nên xây Bái Аính hoà nh tráng đến dường ấy?

3. Những thức thời trân chay ngon là nh kia sẽ thoắt bã bượi trong miệng kẻ phà m trần như tôi nếu ông chủ việc xây cất Bái Аính cứ hồn nhiên lặp lại những cụm từ mà  không hiểu sao thiên hạ (kể cả trên các phương tiện thông tin đại chúng) cứ kháo rầm lên lâu nay vử Bái Аính: nà o là  to nhất, nà o là  lớn nhất ở Việt Nam từ trước đến nay?

Mà  trong câu chuyện với ông chủ sự Bái Аính, tôi loáng thoáng đọc được thông điệp rằng, hình như trong muôn đời tâm thế Việt lạ thay và  kử³ diệu thay luôn hòa quyện với giáo lý nhà  Phật! Rằng dẫu chùa to hay nhử, Tam bảo, chuông khánh kích cỡ nà o thì những thứ vật thể hữu hình ấy cũng chỉ là  phương tiện để người đời tìm đến chân giá trị của Phật! Gẫm những lời rủ rỉ của Trường, tôi bất giác nhớ đến ý nghĩa cao thâm của bức đại tự ngay cổng chùa Quán Sứ Tùy Duyên Phương Tiện chứa bao thông điệp uẩn súc nhưng thật giản dị, giản tiện để dẫn dắt chúng sinh!

Chiêm bái tại Bái Аính cổ tự xử­a xưa khiêm cung tựa và o núi đá hay thà nh kính dâng hương ở Bái Аính tân tạo nguy nga của Công ty Xuân Thà nh bây giử thì cũng là  chung một phương tiện để chuyên chở ân đức của chúng sinh đối với Phật tổ với Thần núi cùng Chúa Thượng Ngà n. Với Аức Thánh Nguyễn Minh Không (1065-1141) từng đến đây lập chùa để tìm cây thuốc chữa bệnh cho vua Lý Thần Tông.

Và  gần hơn, với Bái Аính là  cứ địa trọng yếu trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông Thế kỷ XIII của các Vua Trần. Gần nữa, với công lao người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ Quang Trung từng tổ chức lễ tế cử tại Bái Аính khi kéo quân ra Thăng Long đại phá quân xâm lược mãn Thanh.

Ngồi thuyửn du ngoạn Trà ng An cùng ông bạn từng sống lâu ở à‚u Mử¹, thi thoảng lại thấy bạn rên lên xuýt xoa rằng hệ thống hang động sông nước Trà ng An của Bái Аính (do Xuân Thà nh đưa và o khai thác mấy năm nay) ấn tượng hơn cả Tam Cốc Bích Аộng lẫn suối Yến của Hương Sơn thì thấy là m nghi hoặc lắm? Thôi thì mỗi người mỗi ý, mỗi thích...

Lẩn mẩn nhẩm lại bà i thơ Minh Аính danh lam (Cảnh đẹp Bái Аính) của ông vua thi sĩ Lê Thánh Tông: "Аính Sơn danh tiếng cao xa/ Giậu phên che chở bao la kinh thà nh/ Аịa linh nhân kiệt khí là nh/ Núi xanh sông biếc dựng tranh sơn hà ". ( X.B tạm dịch) rồi gẫm tiếp mấy câu ca dao tuyửn tụng ở vùng nà y: "Dập dìu cánh hạc chơi vơi / Tiễn thuyửn vua Lý đang rời kinh đô/ Khi đi nhớ cậu cùng cô/ khi vử lại nhớ cá rô Tổng Trường", tôi đồ rằng khẩu khí hơi hướng ca dao ấy dường như có na ná cái hơi hướng thi mạch minh triết lẫn dân dã của thi sĩ Lê Thánh Tông?

Thời ấy ngộ nhỡ có tân Bái Аính hoà nh tráng, thi sĩ Lê Thánh Tông viết gì?

Tiết Khai hạ, năm Mão