Bí ẩn về hai ngôi mộ cổ ở Ciputra

Bà i viết sau đây của PGS-TS Nguyễn Lân Cường, Phó Tổng thư ký Hội Khảo cổ học VN, người trực tiếp khai quật, sẽ là m rõ những thông tin đó.

Sáng 1/4, trong khi thi công đặt cống tại thôn Nhật Tảo, xã Аông Ngạc, huyện Từ Liêm, Hà  Nội, Xí nghiệp xây dựng số 1, thuộc Tổng Công ty Аầu tư phát triển hạ tầng đô thị, vô tình để gầu xúc đất quệt và o cử­a một ngôi mộ cổ. Sự việc được báo ngay cho Công ty TNHH Nam Thăng Long - đơn vị chủ đầu tư, và  lên các cơ quan chức năng từ xã, huyện, và  thà nh phố.

PGS-TS Nguyễn Lân Cường và  chiếc bình gốm đầu gà  vừa lấy ra khửi ngôi mộ.

Sáng 2/4, TS Nguyễn Doãn Tuân - Trưởng ban Quản lý di tích - Danh thắng Hà  Nội, đử nghị chúng tôi lên xem hiện trường và  ngay trên hiện trường chúng tôi liên hệ được với ông Phạm Hồng Khang - Phó Giám đốc Công ty TNHH Nam Thăng Long, để đử nghị ông cho tạm dừng thi công và  ngay chiửu 2/4 tiến hà nh khai quật khẩn cấp. à”ng Khang đồng ý.

Cuộc khai quật được Hội Khảo cổ học và  các cán bộ thuộc Phòng Nghiên cứu Khảo cổ học Lịch sử­, Viện Khảo cổ học tiến hà nh. Vì mộ đã lộ ra, tránh việc kẻ buôn bán đồ cổ trộm cắp nên chúng tôi đã tiến hà nh khai quật ngay, đồng thời với việc xin cấp giấy phép khai quật khẩn cấp. Một đội ngũ công an từ huyện, đến xã đã và o cuộc túc trực bên khu mộ suốt ngà y đêm.

Hai ngôi mộ cổ được lộ dần ra, một lớn một nhử nằm gần như song song theo hướng Tây - Bắc, Аông - Nam. Ngôi mộ thứ nhất có chiửu dà i 4,7m; rộng 2,15; cao 1,9m. Ngôi mộ thứ 2 dà i 3,9m; rộng 1,2; cao 0,95m. Cả 2 ngôi mộ xây theo kiểu cuốn vòm, với những viên gạch múi bưởi ở phía trên. Аặc biệt khác với các ngôi mộ cổ khác là  chạy dọc theo bên ngoà i nóc mộ là  hà ng gạch khóa vòm mộ. Gạch được trang trí hoa văn hầu hết ở mặt trong của vách và  trần mộ, mặt ngoà i mộ rất hiếm. Mộ lớn chủ yếu là  hoa văn đồng tiửn, hoa văn trám lồng, còn mộ nhử là  hoa văn xương cá. Ngay cử­a của ngôi mộ lớn, những viên gạch bị ám khói. Có nhiửu khả năng người xưa đã dùng dầu thực vật để đốt bên trong phía cử­a và o của ngôi mộ lớn.

Аặc biệt, trong mộ lớn phát hiện được khoảng 40 viên gạch, mà  rìa cạnh có chữ Hán (bên trái là  bộ thổ, bên phải là  bộ mộc). Tôi đã tham khảo ý kiến của nhiửu nhà  Hán học nổi tiếng nhưng chưa rõ đây là  chữ gì.

2 ngôi mộ cổ thời Lục Triửu mới phát hiện được ở Аông Ngạc (Hà  Nội).

Phía dưới là  một lớp bùn dà y khoảng 30-35cm phủ trên lớp gạch nửn. Sau hơn 10 ngà y khai quật các hiện vật xuất lộ dần. Mộ 1 (mộ lớn) có tổng cộng 27 hiện vật phần lớn là  đồ gốm có men và  không có men. 9 chiếc đinh sắt đã bị rỉ - chắc là  đinh đóng quan tà i. Một bát đồng rất mửng đã bị vỡ nát, một hạt chuỗi bằng thủy tinh mà u xanh, một phiến đá dẹt hình chữ nhật vuông vắn mà u xanh nhạt, mà  theo nhà  thạch học Lê Thị Thu Hương thuộc loại đá phiến xanh.

Ở lớp bùn đáy mộ 1, phát hiện một lớp gạo, thóc cháy. Trong 2 chiếc bát cổ cũng còn lại các hạt gạo và  thóc đã cháy đen lẫn trong trầm tích. Thạc sĩ Nguyễn Thị Mai Hương - Viện Khảo cổ học đang tiến hà nh nghiên cứu các hạt thóc gạo trên bằng phương pháp sà ng nước, quan sát các đặc điểm và  chụp ảnh những mẫu hạt thu được dưới kính lúp với độ phóng đại lớn. Một số hạt thóc còn giữ được cuống và  một phần vử trấu. Qua kết quả đo đạc ban đầu thì các hạt thóc, gạo nà y thuộc dạng hạt bầu đến tròn (tỉ lệ dà i/rộng 1,7-2,5mm).

Mộ 2 (mộ nhử) chỉ thu được 5 hiện vật bằng gốm, trong số đó có một bình đầu gà  rất đẹp còn rõ cả mà o, mắt và  đuôi gà . Có lẽ đây là  hiện vật quý nhất của cuộc khai lần quật nà y. Vì không có những chiếc đinh bằng sắt như mộ 1, nên có lẽ người ta dùng quan tà i bằng cách ghép mộng hay quan tà i hình thuyửn? Tại Hải Dương, nhà  nghiên cứu Tăng Bá Hoà nh có cho chúng tôi biết là  phát hiện được những ngôi mộ thuộc Hán có quan tà i hình thuyửn bên trong.

Cả 2 ngôi mộ đửu không hử có dấu vết của gỗ quan tà i và  xương cốt người. Có khả năng đã bị tiêu hết. Dựa và o cấu trúc mộ, các hiện vật chôn theo có khả năng ngôi mộ 1 có niên đại sớm hơn ngôi mộ 2 một chút nhưng đửu thuộc thời Lục Triửu có niên đại khoảng thứ 4 đến thứ 6.

Chiửu 14/4, đông đảo các nhà  nghiên cứu, lãnh đạo chính quyửn địa phương, và  đơn vị chủ dự án đã đến thăm và  trao đổi ý kiến. PGS-TS Tống Trung Tín - Viện trưởng Viện Khảo cổ học cho rằng: đây là  2 ngôi mộ rất hay, hầu như chưa bị kẻ gian phá hủy để trộm cắp hiện vật như nhiửu ngôi mộ khác ở quanh vùng. Các hiện vật thu được cà ng là m rõ hơn những nhận thức vử táng thức của thời Lục Triửu ngay sát ở ngoại vi thà nh Thăng Long xưa. Nhiửu nhà  khoa học còn mong muốn thà nh phố Hà  Nội cho lưu giữ lại 2 ngôi mộ cổ nà y để phục vụ công tác trưng bà y và  tham quan du lịch.