Biệt dược phòng the của người Mông, Mường

Người Mông, người Mường ở vùng đại ngà n Pà  Cạch âm u hiểm trở ấy mến khách lắm, khách tới nhà  là  rượu rót trà n bát sứ, ai nấy uống say mèm mới thôi. Nhà  nà o cũng sở hữu tới cả chục vò rượu được ngâm với các loại thuốc quý lấy từ đại ngà n sâu thẳm với nhiửu công dụng khác nhau.

Loại thì uống và o sẽ tiêu tan mửi mệt, giá rét, loại thì tiêu diệt căn bệnh đau xương mửi khớp, giúp dồi dà o sinh lực. Nhưng quý và  hiếm nhất phải kể tới rượu thuốc tứn khử­n - được bà  con nơi đây ưu ái gọi là  loại rượu chồng uống, vợ cười tươi...

Thuốc quý từ rừng già 

Vùng đất phía tây của tỉnh Sơn La, có những cung đường dốc dựng đứng, cua tay áo và  những vực sâu luôn túc trực để lấy mạng sống của những kẻ xấu số. Аường và o xã Mường Lạn (huyện Sốp Cộp) giử vẫn lổn nhổn đá hộc và  bụi bay mù trời. Sau cả ngà y trời vượt đường trường, chúng tôi mới đến được Mường Lạn.

à”ng Dê giới thiệu quả Chí Chiửn Chùa.

Thượng úy Trần Viết Nam - bác sĩ quân y của Аồn Biên phòng 453, người đã có gần 20 năm gắn bó với vùng biên ải nà y, khi nghe nhắc đến những thứ biệt dược của bà  con nơi đây đã tử ra rất hứng thú. Vốn là  bác sĩ quân y được đà o tạo bà i bản trong quân đội nên anh chủ yếu chữa bệnh cho các chiến sĩ dựa trên cơ sở khoa học.

Tuy nhiên, từ ngà y và o Аồn Biên phòng 453 đóng ở Mường Lạn công tác, suy nghĩ đó của anh đã thay đổi. Sau nhiửu lần và o bản thăm, khám chữa bệnh giúp bà  con, anh đã được người dân nơi đây dạy lại cách chữa bệnh bằng lá thuốc.

Trong vô số bà i thuốc Nam nơi đây, có những bà i rất công dụng như chữa sửi thận, dạ dà y. Rất nhiửu chiến sĩ trong đồn bị bệnh nặng đã được bà  con chữa khửi bệnh bằng thuốc Nam. Còn một loà i biệt dược đặc biệt quý hiếm dà nh cho phái mạnh mà  chỉ ở rừng nơi đây mới có mang tên tứn khử­n, nghĩa là  dựng lên, thượng úy Nam kể.

Năm nà o cũng vậy, mỗi khi cơn gió lạnh thấu xương à o tới rồi vội đi - tín hiệu báo một mùa đông khắc nghiệt sắp vử, cũng là  lúc cánh đà n ông người Mông ở bản Pu Hao (xã Mường Lạn) nai nịt gọn ghẽ và  mang theo cơm nắm, dao quắm, thịt rừng khô để bắt đầu bước và o cuộc chiến già nh thuốc quý ở sâu thẳm rừng già  Pà  Cạch.

Cuộc chiến giữa người và  thú

à”ng Già ng Dua Dê - Bí thư Chi bộ bản Pu Hao cũng là  người được các cụ truyửn lại cho nhiửu bà i thuốc quý. Lần đầu gặp ông Dê, sẽ rất khó đoán tuổi. Năm nay ông đã có cháu nội, cháu ngoại đử huử rồi nhưng nom ông còn tráng kiện lắm.

Dáng ông thấp đậm, vững chãi và  đen chắc như cây nghiến, cây lim ở trên rừng vậy. Giọng ông Dê sang sảng như chuông đánh buổi sớm. Rượu thì ông Bí thư ấy uống cả hũ mà  không say. Khi chúng tôi hửi vử bà i thuốc tứn khử­n đặc biệt trân quý nà y, ông Dê cứ tủm tỉm cười và  đưa ánh nhìn đầy ẩn ý vử phía chúng tôi: Ấy dà , nhà  báo cũng quan tâm đến món biệt dược nà y của người Mông cơ à ?.

Theo ông Dê, sở dĩ bà  con dân bản nơi đây gọi những buổi đi hái thuốc là  cuộc chiến vì cây thuốc quý có tên Chí Chiửn Chùa để chưng cất loại rượu quý tứn khử­n cũng chính là  loại thức ăn vô cùng khoái khẩu của đám thú rừng trong rừng già  Pà  Cạch.

Chí Chiửn Chùa là  loại cây tự mọc trong rừng, rất sâu, nơi có nhiửu cây to, tán rộng, ít ánh nắng mặt trời. Cây nà y củ mọc dưới đất, lá nhử, mà u xanh nhạt, dây và  lá bò lan khắp mặt đất, quả chín có mà u đử trắng, trông rất đẹp mắt và  quả bao giử cũng chĩa thẳng đứng lên trời.

Chí Chiửn Chùa là  loại cây tự mọc trong rừng, rất khó trồng. Cây chỉ mọc trong rừng sâu, nơi có nhiửu cây to, tán rộng, ít ánh nắng mặt trời...à”ng Dê tâm sự, quả Chí Chiửn Chùa khi chín có mùi thơm cay rất đặc trưng, hương bay xa hà ng chục mét.

Аến đầu mùa đông, khoảng tháng 11 dương lịch, là  quả bắt đầu chín. Аây cũng là  lúc cánh đà n ông ở bản phải khẩn trương và o rừng thu hái ngay bởi lúc nà y sắp và o mùa sinh sản của sóc và  cầy hương, nên mỗi khi quả chín là  từng đà n sóc, cầy lại tấp nập kéo nhau ra tìm ăn quả nà y để tăng cường công năng duy trì nòi giống của chúng(!?).

Chính vì vậy cuộc chiến già nh thuốc quý giữa con người và  thú hoang luôn diễn ra vô cùng khẩn trương, phải tranh thủ từng giây, từng phút bởi lẽ kẻ chậm chân thường ra vử tay trắng. Có nhiửu người trong bản cất công và o rừng tìm quả mà  đã 3 mùa vử tay không bởi lẽ sóc cầy trong rừng Pà  Cạch nhiửu vô kể, quả Chí Chiửn Chùa mà  chín thì 1 - 2 ngà y sau là  chúng ăn hết sạch...

Còn nữa...