Bộ tài liệu “kỹ năng phòng, chống ma túy” - cẩm nang hữu ích cho cộng đồng

Tệ nạn ma túy đang là hiểm hoạ của các quốc gia, dân tộc trên toàn thế giới. Những năm qua, tệ nạn ma tuý ở Việt Nam vẫn đang diễn biến hết sức phức tạp và có xu hướng gia tăng. Hậu quả, tác hại do tệ nạn ma túy gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng đến phát triển kinh tế – xã hội và an ninh trật tự của đất nước. Ma túy làm hủy hoại sức khỏe dẫn đến mất khả năng lao động, suy thoái nòi giống, phẩm giá con người, phá hoại hạnh phúc gia đình, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự, an toàn xã hội và an ninh quốc gia.

Theo số liệu thống kê của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy - Bộ Công an, tính đến tháng 6/2021, tại Việt Nam có trên 246.648 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý, tăng 11.600 người nghiện (4,7%) so với cuối năm 2020, đây là “nguồn cầu” tiêu thụ ma túy rất lớn và đáng lo ngại.

Mặc dù lực lượng chức năng chuyên trách phòng, chống ma túy trên cả nước đã triển khai nhiều biện pháp, nhiều kế hoạch về phòng ngừa, đấu tranh quyết liệt với loại tội phạm và tệ nạn này nhưng do ma túy rất dễ nghiện và khó bỏ, công tác cai nghiện thành công ít, loại tệ nạn này rất dễ lây lan và lây lan nhanh trong mọi tầng lớp xã hội, đặc biệt là giới trẻ dễ sa ngã vào con đường sử dụng ma túy. Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến tội phạm và tệ nạn ma túy ngày càng phức tạp như trên?

Thực tế có rất nhiều yếu tố tác động khiến tội phạm và tệ nạn ma túy ngày càng diễn biến phức tạp. Trong đó phải kể đến việc nhiều người chưa nhận thức đúng về tác hại của ma túy, nhất là giới trẻ, đặc biệt là những người sống lang thang, cơ nhỡ, thanh thiếu niên đua đòi, ăn chơi, thích thể hiện bản thân với bạn bè nhưng thiếu sự quan tâm, chăm sóc của gia đình, từ đó dễ bị bị rủ rê, lôi kéo, xúi giục vào con đường sử dụng trái phép chất ma túy. Một lần sử dụng trái phép chất ma túy thì khó từ chối việc sử dụng lần 2, lần 3, từ đó lệ thuộc vào các chất ma túy.

Bên cạnh đó, việc cai nghiện ma túy hiện nay chưa đạt hiệu quả cao, nguyên nhân chính là do người sử dụng, người nghiện ma túy chưa có quyết tâm trong việc đi cai nghiện, không tiếp nhận sự giúp đỡ của các cơ quan chức năng, trong công tác cai nghiện… Càng nhiều người sử dụng, người nghiện thì tội phạm phát sinh ngày càng nhiều, đó là quy luật cung - cầu, từ đó tạo nên áp lực cho xã hội, tâm lý lo sợ trong nhân dân là rất lớn.

Công tác quản lý Nhà nước về phòng, chống và kiểm soát ma túy cũng còn những khó khăn nhất định, nhất là công tác đấu tranh tội phạm, công tác cai nghiện, quản lý, giúp đỡ người nghiện chưa huy động hết sức mạnh của toàn xã hội, nhiều trường hợp người dân biết có đối tượng thường xuyên sử dụng, tội phạm về ma túy nhưng ngại, lo sợ nên không thông tin cho cơ quan chức năng.

Ngoài ra, công tác giáo dục, phòng chống ma túy cho cộng đồng chưa đạt hiệu quả như mong muốn cũng là một trong những nguyên nhân khiến cho tệ nạn và tội phạm ma túy diễn biến phức tạp hơn. Công tác tuyên truyền  mặc dù đã được triển khai tại nhiều nơi nhưng còn mang tính hình thức, nội dung, thời lượng, phương pháp chưa phù hợp với từng nhóm đối tượng cụ thể.

Theo Thượng tá Dương Văn Bỉnh - Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh Trà Vinh, để đấu tranh có hiệu quả với tội phạm ma túy và để đẩy lùi tệ nạn này, trong thời gian tới cần tập trung một số vấn đề. Trong đó, có việc tăng cường tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, tập huấn nâng cao năng lực về phòng, chống ma túy cho cán bộ nòng cốt cơ sở… về tác hại của ma túy trong cộng đồng dân cư. Đặc biệt là tuyên truyền tác hại, hậu quả do ma túy gây ra và kỹ năng trong công tác phòng ngừa sự xâm nhập của ma túy đối với giới trẻ.

Đồng thời, phối hợp các ban ngành, đoàn thể, gia đình tăng cường công tác kiểm tra, giáo dục người có liên quan đến ma túy, hạn chế thấp nhất tình trạng tái nghiện và phạm tội về ma túy; thực hiện tốt công tác cai nghiện và kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy. Tích cực vận động người nghiện đăng ký cai nghiện tự nguyện. Phối hợp chính quyền địa phương quản lý tốt người sau cai nghiện, hạn chế thấp nhất các điều kiện, khả năng vi phạm pháp luật về ma túy, nhất là liên quan đến hành vi tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy.

Thượng tá Dương Văn Bỉnh cũng nhấn mạnh, chỉ khi thực hiện đồng bộ các biện pháp, cùng nhau đồng lòng chung sức thì chúng ta mới có thể ngăn chặn và đẩy lùi hiểm họa ma túy.

Nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về phòng, chống ma túy, Viện nghiên cứu tâm lý người sử dụng ma túy (PSD) đã cho ra đời bộ tài liệu “Kỹ năng phòng, chống ma túy” sau 5 năm “thai nghén”. Bộ tài liệu đóng vai trò như những cuốn cẩm nang hữu ích về phòng, chống ma túy dành cho các em học sinh, các bậc cha mẹ, giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục.

Bộ tài liệu gồm 4 cuốn: Kỹ năng phòng, chống ma túy cho học sinh trung học cơ sở; Kỹ năng phòng, chống ma túy cho học sinh trung học phổ thông, Kỹ năng phòng, chống ma túy dành cho cha mẹ học sinh; Kỹ năng phòng, chống ma túy dành cho giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục.

Có thể nói, đây là bộ tài liệu chính thống đầu tiên về phòng, chống ma túy cho cộng đồng. Mỗi một cuốn tài liệu đều trang bị cho người đọc kiến thức cơ bản và nâng cao về ma túy, cách thức nhận biết các chất ma túy, dấu hiệu nhận biết người sử dụng ma túy đồng thời trang bị kỹ năng ứng phó với những tình huống nguy cơ liên quan đến hành vi sử dụng ma túy.