“Cùng em tìm về giọt nước đầu nguồn”: Khúc tri ân từ mạch nguồn lịch sử và văn hóa

Lấy cảm hứng từ dấu mốc lịch sử khi Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về Tổ quốc năm 1941 sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung đã khai thác chiều sâu biểu tượng của vùng đất Cao Bằng, nơi đầu tiên đón bước chân Người trở về. Tại hang Cốc Bó (Pác Bó, xã Trường Hà), Người đặt tên dòng suối hiền hòa là suối Lênin và ngọn núi hùng vĩ là núi Các Mác. Những địa danh này không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn trở thành biểu tượng khởi sinh, gợi mở mạch nguồn tư tưởng và văn hóa dân tộc.

Nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung chia sẻ, khi đứng trên mảnh đất thiêng liêng, đặc biệt là đọc bài thơ “Pác Bó hùng vĩ” của Người dường như đã thẩm thấu vào tư duy sáng tác của anh, để từ đó anh tạo ra một cuộc đối thoại giữa quá khứ và hiện tại. Giọt nước đầu nguồn ở đây vừa là thực thể từ dòng suối Lênin mát lành, vừa là ẩn dụ cho tư tưởng cách mạng và bản sắc văn hóa dân tộc bền bỉ chảy qua các thế hệ.

Chính từ mạch nguồn lịch sử và văn hóa bản địa đặc sắc của dân tộc Nùng với phong tục lấy nước đầu nguồn sớm mồng 1 Tết để cầu may mắn, sức khỏe, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung đã chắt lọc nên những ý niệm âm nhạc sâu sắc, thể hiện qua ca từ giàu hình ảnh: “Em có về với núi rừng phương Bắc, hái bông hoa mận, vịn nhẹ hoa ban/ Em có về và hôn lên hòn đất, uống giọt nước đầu nguồn, mát tuổi xanh/ Em có về cùng hát điệu hát then, múa quạt múa chuông, tiếng khèn theo gió/ Em có về ấm khói bếp cheo leo/ Lúa lưng đồi bước qua thì con gái…”

Về cấu trúc nghệ thuật, “Cùng em tìm về giọt nước đầu nguồn” được xây dựng như một chỉnh thể giàu tính hệ thống, trong đó hình tượng “giọt nước” trở thành ẩn dụ đa tầng. Từ một trải nghiệm vật lý giản dị (uống nước suối mát), nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung đã khéo léo chuyển hóa thành trải nghiệm tinh thần với thông điệp cô đọng: “Đất nước bắt đầu từ giọt nước”.

Đáng chú ý, tác phẩm sử dụng thang âm, kỹ thuật luyến láy đặc trưng của hát Then (Tày-Nùng), đồng thời hòa quyện với ngôn ngữ Rap/ Hip-hop. Nếu phần hát trữ tình mang sắc thái êm đềm thì đoạn hook Rap “Giọt nước chảy mang theo yêu thương/ Từ đầu nguồn về khắp muôn phương…” tạo điểm nhấn nhịp điệu, vừa truyền thống, vừa mới mẻ. Sự kết hợp này giúp ca khúc vượt khỏi phạm vi ngợi ca địa danh, chạm tới nhu cầu phổ quát của con người trong thời đại hội nhập: tìm kiếm và gìn giữ bản sắc.

Sức sống của MV được thể hiện qua hai gương mặt Gen Z: : Nguyễn Hoàng Yến và Rapper Trung Hiếu. Nguyễn Hoàng Yến là sinh viên năm thứ 3 Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, sở hữu giọng soprano trong sáng. Trước khi thu âm, cô đã dành thời gian tìm hiểu lịch sử, văn hóa Cao Bằng để thể hiện tác phẩm một cách sâu sắc. Trong quá trình thu, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung cùng nhạc sĩ phối khí Dương Đức Thụy trực tiếp hướng dẫn, giúp ca sĩ thẩm thấu nội dung và tinh thần ca khúc.

MV tái hiện hành trình của một đôi bạn trẻ khám phá “giọt nước đầu nguồn”, qua những địa danh tiêu biểu như suối Lênin, núi Các Mác, thác Bản Giốc, động Ngườm Ngao. Hình ảnh hiện đại của nhân vật hòa quyện với âm thanh truyền thống của tính tẩu, làn điệu Then tạo nên sự giao thoa giữa quá khứ và hiện tại. Theo Hoàng Yến, việc tham gia dự án là cách để người trẻ góp phần lan tỏa giá trị lịch sử và quảng bá vẻ đẹp quê hương đến thế hệ cùng trang lứa.

Sự xuất hiện của các nghệ sĩ trẻ trong một tác phẩm mang đề tài lịch sử với phong cách hiện đại cho thấy sức sống của lòng yêu nước trong thế hệ mới. Họ không chỉ tái hiện lịch sử mà còn chủ động “sống cùng lịch sử”, chuyển tải giá trị truyền thống bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.

Trong bối cảnh âm nhạc hiện đại không ngừng biến đổi, việc tìm về cội nguồn luôn là thử thách đối với người sáng tác. Với “Cùng em tìm về giọt nước đầu nguồn”, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung không chỉ khắc họa bức tranh phong cảnh bằng âm thanh mà còn xây dựng một diễn ngôn về lòng yêu nước và bản sắc dân tộc qua góc nhìn trẻ. Tác phẩm tiếp tục khẳng định phong cách sáng tác của Nguyễn Thành Trung - một nhạc sĩ luôn đau đáu với những giá trị truyền thống nhưng không ngừng đổi mới để hòa nhịp với dòng chảy âm nhạc đương đại. Ca khúc là món quà ý nghĩa gửi đến mảnh đất Cao Bằng địa linh nhân kiệt và là lời nhắc nhớ về cội nguồn dân tộc đối với mỗi người dân Việt Nam.

“Càng hội nhập sâu rộng, con người càng có nhu cầu tìm về giọt nước đầu nguồn của chính mình để không bị hòa tan. Tác phẩm chính là giọt nước mát lành cho tâm hồn, góp phần lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa và bồi đắp thêm tình yêu quê hương đất nước cho mọi thế hệ người Việt”, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung bày tỏ./.