Аến lượt ngân hà ng 'lũng đoạn' giá USD

Hiện nay, khi thị trường tự do hết tác oai tác quái thì chính cái "chợ đen" trong lòng các ngân hà ng mới lộ diện là  tác nhân có tác động mạnh nhất đến thị trường.

Mặc dù Ngân hà ng Nhà  nước cho rằng chu kử³ căng thẳng USD cuối năm 2011 sẽ không lặp lại, nhưng, thực tế vẫn chưa có gì khác biệt. Thay đổi duy nhất là  đối tượng tăng giá, lũng đoạn thị trường lộ mặt và  bị chỉ trích trước đây là  USD "chợ đen" - còn nay là  ngân hà ng.

Xin xử mới được mua USD... giá cao

Chỉ còn hai tháng nữa là  Tết. Tết đến sớm hơn đang thúc ép các DN hối hả bước và o mùa vụ sản xuất cuối năm. Trong khi chưa hết khó khăn với lãi suất cao thì DN lại phải đối mặt với tình trạng tỷ giá gia tăng.

Hồi giữa năm, khi USD đang trong giai đoạn ổn định, thị trường USD tự do hoạt động èo uột, giá thấp hơn cả giá niêm yết trong ngân hà ng, đã có những dự đoán từ các tổ chức tín dụng quốc tế cho rằng, USD sẽ tiếp tục chịu sức ép và o cuối năm và  tỷ giá có thể lên đến 21.800 đồng/USD. Аến thời điểm nà y, khi tỷ giá chính thức mới chạm 21.000 đồng, nhưng tỷ giá giao dịch thực tế đã có lúc vượt qua cả mốc 21.800 đồng như dự đoán.

Một DN nhập khẩu thực phẩm ở Hà  Nội mới đây cho biết, cuối năm, DN đang cần nhập hà ng để phân phối bán Tết, dù số lượng không quá nhiửu, chỉ 1,5-2 triệu USD, nhưng rất khó mua và  giá cao. Cách đây 1 tuần, khi DN cần hơn một triệu USD mà  phải trải qua 3-4 ngân hà ng mới nhận được cái gật đầu đồng ý giúp, theo cách sẽ giới thiệu DN đến với đầu mối USD và  ngân hà ng, chỉ thu phí môi giới và  kiểm đếm... Giá mua cộng với phí tính đã lên đến 21.800 đồng. Mà  mua xong vẫn chưa được cầm tiửn do ngân hà ng yêu cầu nộp và o luôn để thực hiện thanh toán. So với giá USD chính thức, DN đã tốn thêm gần 100 triệu đồng.

Trong khi đó, một DN nhựa ở Hà  Nội cũng khá bức xúc kể rằng, để nhập khẩu lô hà ng nguyên liệu chuẩn bị là m hà ng cuối năm, họ đã phải mua USD với giá 21.750 đồng. Аã thế, mức giá nà y còn cao hơn cả giá tự do tới 150 đồng.

Giám đốc DN nà y cho hay, mỗi lô hà ng nhập nguyên liệu 3-4 triệu USD, tính ra DN thiệt hại đến 300-400 triệu đồng. Tuy nhiên, tất cả phần vượt trội đửu được ngân hà ng tính và o các khoản phí thu ngang tay, không có giấy tử nên DN chẳng biết kêu ai. Mà  đây là  tình trạng chung đã diễn ra nhiửu năm nay, không thể khác được.

Thậm chí, một DN dệt may ở Hưng Yên cũng bức xúc nói, mọi năm, DN có nhiửu USD đửu bán cho ngân hà ng. Năm nay xuất khẩu khó khăn, lại mở rộng thị trường nội địa nên nguồn USD của DN không dồi dà o như thường lệ. Thế là , từ chỗ khách hà ng thân thiết được ngân hà ng ưu ái bán USD, nay DN phải xin xử ngân hà ng để được mua thêm USD. Thậm chí, họ phải chấp nhận mua giá cao hơn, khoảng 21.300-21.500 đồng từ mấy tháng nay. May mà , mức giá đó còn khá tốt so với các DN khác không có nguồn USD, phải chịu giá cao hơn.

Аể được lợi nhuận cao hơn trên tỷ giá niêm yết, các ngân hà ng biện ra đủ thứ lý do để thu tiửn. Hai phương thức lách luật phố biến nhất của nhà  băng là  mua bán lòng vòng qua đối tác thứ ba, hoặc tăng các khoản phí để là m tăng tỷ giá thực.

Theo các DN, kiểu gì thì ngân hà ng cũng có lợi. Trong cách thứ nhất, ngân hà ng luôn thể hiện mình là  người trung gian để kết nối giữa các bên có nhu cầu và  bên có USD. Ngân hà ng là  người được hưởng nhiửu lợi ích từ môi giới, kiểm đếm và  có khi thực hiện luôn các nghiệp vụ thanh toán để hưởng lợi. Mà  trong rất nhiửu trường hợp, DN có USD lại là  các công ty thân thiết hoặc công con, công ty liên kết của ngân hà ng... Vì thế, rất nhiửu DN nghi ngử đây là  chiêu cũ của các ngân hà ng: đẩy USD của mình qua các công ty con để bán giá cao mà  không sợ bị phạm lỗi bán cao hơn tỷ giá.

Trường hợp còn lại, tất cả các loại phí, phần phụ trội cao hơn chính thức đửu được tính toán và  thu rất khoa học, nhưng... lại không có bất cứ giấy tử gì. DN nà o may mắn thì có một hợp đồng tư vấn dịch vụ đi kèm với khoản phí cao ngất ngưởng.

Do vậy, mặc dù đã có rất nhiửu lời kêu ca và  ngay cả khi SJC, đơn vị đươc giao nhiệm vụ bình ổn và ng cho biết phải mua USD với giá cao hơn giá niêm yết để mua và ng với mục tiêu bình ổn, thì... các đơn vị quản lý vẫn "bó tay" với thực tế USD hai giá. Lãnh đạo Ngân hà ng Nhà  nước chi nhánh TP.HCM thừa nhận, đã có rất nhiửu thông tin phản ánh vử tình trạng nà y, tuy nhiên, cơ quan nà y vẫn chưa phát hiện ra trường hợp nà o vì thiếu bằng chứng.

Song, bằng chứng lại là  một đòi hửi rất cũ, vì thế, hoà n toà n không có tác dụng để trị dứt điểm căn bệnh kinh niên USD hai tỷ giá trong ngân hà ng. Аược thể, các ngân hà ng lại tử ra mạnh bạo hơn trong việc hà nh hạ DN. Dù Ngân hà ng Nhà  nước đã chấp nhận những "bước lùi" để tăng tỷ giá, nhưng điửu đó có vẻ như chưa thửa mãn nên các ngân hà ng vẫn ngang nhiên duy trì hai tỷ giá như một sự thách thức đã tồn tại trong nhiửu năm qua. Sự thách thức đó cà ng ngang nhiên hơn khi Ngân hà ng Nhà  nước đang nỗ lực lớn để thiết lập lại kỷ luật trong ngà nh ngân hà ng. Và  những biện pháp đó đã phát huy tác dụng với lãi suất vượt trần, nhưng chưa hiệu nghiệm lắm với tình trạng USD hai giá.

"Chợ đen" khó dẹp

Trước đây, USD giao dịch trên thị trường tự do được mệnh danh là  "chợ đen". Và  từ trước tháng 3/2011, thị trường nà y liên tục biến động, giá cả thường cao hơn giá chính thức trong ngân hà ng khoảng 1.000 đồng.

Mỗi lần USD có biến động, thị trường tự do luôn là  nơi có biến động đầu tiên và  mạnh nhất. Chính vì thế, USD "chợ đen" luôn được xem là  "tội phạm" gây ra mọi sự xáo trộn trên thị trường USD và  đối tượng cần trị để lập lại trật tự trên thị trường ngoại tệ.

Trên thực tế, đúng như dự đoán của cơ quan chức năng, thị trường tự do dù xáo trộn nhưng chỉ là  một bộ phận nhử và  chịu nhiửu tác động của tâm lý. Vì thế, chỉ cần nhà  nước mạnh tay trong điửu chỉnh tỷ giá vử gần sát với cung - cầu thực, cộng với các biện pháp quản lý mạnh tay thì thị trường tự do sẽ được chấn chỉnh.

Song, những tháng đầu năm 2010 và  từ 2011 đến nay, sau khi Ngân hà ng Nhà  nước điửu chỉnh tỷ giá khá mạnh, USD tự do đã dần ổn định và  giảm giao dịch... Trong một thời gian dà i qua, dù Ngân hà ng Nhà  nước có điửu chỉnh thì tỷ giá tự do cũng không còn dựa và o đó để tăng lên, thậm chí, khi tỷ giá chính thức tăng thì đã xuất hiện tình trạng giá tự do ngược chiửu giảm mạnh.

Аiửu đó cho thấy, dù vẫn còn khoảng cách với giá niêm yết trong hệ thống ngân hà ng, nhưng với khoảng cách ngà y cà ng thu hẹp và  giao dịch kém sôi động phần nà o cho thấy, thị trường tự do đã dần được dẹp yên.

Tuy nhiên, khi "chợ đen" tự do được dẹp thì lộ cái "chợ đen" trong ngân hà ng lớn hơn, và  "quyửn lực" hơn, không hử bị ảnh hưởng mà  còn lộ mặt là m giá trên thị trường. Từ mấy tháng lại đây, tỷ giá thực trong giao dịch giữa ngân hà ng và  DN luôn cao hơn giá niêm yết, thậm chí còn cao hơn cả giá ngoà i thị trường tự do.

Giá cao hơn nhưng các ngân hà ng vẫn đắt khách, vì họ là  người có nguồn USD lớn, có khả năng kết nối cung cầu. Hơn thế, khi thị trường tự do bị kiểm soát chặt và  việc giao dịch trên thi trường nà y vốn thoải mái, thì nay rất dễ bị xem là  vi phạm và  xử­ lý mạnh tay... Аiửu nà y vô hình chung lại có lợi cho ngân hà ng, bởi chỉ ngân hà ng mới có các điửu kiện, lợi thế để lách luật. Tất nhiên, họ đã biến việc nà y thà nh lợi nhuận nhuận bằng việc duy trì hai tỷ giá.

Các chuyên gia đã nhiửu lần nói vử "chợ đen" USD trong ngân hà ng. Tuy nhiên, điửu nà y có vẻ như đã bị lấp bóng bởi cái "chợ đen" trên thị trường tự do. Tuy nhiên, nay khi thị trường tự do hết tác oai tác quái thì chính cái "chợ đen" trong lòng các ngân hà ng mới lộ diện là  tác nhân có tác động mạnh nhất đến thị trường.

Mặc dù nó đã được nhận diện, cơ quan quản lý đã có những yêu cầu, chỉ đạo... và  mạnh tay hơn, cấm bán USD sai tỷ giá, cấm thu phí... nhưng tất cả đửu chỉ là  những hình thức mong manh. Аiửu đó không khiến các ngân hà ng sợ sệt. Chỉ cần khi có có hội, họ sẵn sà ng phá bử tất cả để kiếm được lợi nhuận cao nhất.