Аừng hy vọng Obama cứu thế giới

Theo cách nhìn theo truyửn thống đầy hoà i nghi thì cụm từ 'hải ngoại' là  nơi mà  các Tổng thống Mử¹ tìm kiếm một di sản của riêng mình sau khi các nghị trình trong nước của họ đửu bế tắc. Аiửu nà y lại đặc biệt đúng với những ai là m Tổng thống hai nhiệm kử³. Vì mất đà  ở quê nhà , nên các xui khiến đã dẫn họ tới các cuộc khủng hoảng bên ngoà i mà  chỉ Mử¹ mới có thể giải quyết nổi.

Ngay từ đầu nhiệm kử³ hai, Barack Obama có vẻ như đang lên kế hoạch cho một cách tiếp cận trái ngược hẳn. à”ng Obama và  nhóm của ông tin rằng nhiệm vụ lớn lao của Tổng thống là  đảm bảo một di sản ở trong nước. Họ sợ rằng các rắc rối ở bên ngoà i có thể đe dọa tới mục tiêu trên. Аiửu nà y có thể giúp ông đảm bảo được một thứ gì đó trong di sản toà n cầu và o ngà y mà  ông đắc cử­ bốn năm trước trong bối cảnh nịnh nọt toà n cầu, mà  đỉnh cao là  một giải Nobel vì hòa bình được trao khi ông chưa tại nhiệm được một năm, chủ yếu là  vì ông không phải là  George W. Bush.

Trong suốt chặng đường chiến dịch tranh cử­ năm 2010, ông Obama đã đón nhận những lời tán dương nồng nhiệt nhất khi ông tuyên bố đưa quân đội trở vử từ Afghanistan, kết thúc cuộc chiến kéo dà i một thập kỷ mà  cái giá phải trả là  hà ng ngà n mạng sống của người Mử¹ và  hơn một nghìn tỉ USD.

à”ng liên tục tuyên bố rằng đã đến lúc xây dựng tổ quốc 'ngay tại quê hương' mình. Trong một bà i luận đăng trên báo ngà y 23/11, cựu Chánh văn phòng Nhà  Trắng  Rahm Emanuel của ông Obama đã cố gắng thuyết phục đến cùng. à”ng Emanuel nói rằng những người của đảng Dân chủ cần phải khiến Mử¹ có sức cạnh tranh trên toà n cầu. Cho dù điửu nà y có phải là  khắc phục các trường học bê bối, các đường xá ổ trâu ổ bò, mạng lưới internet chậm như rùa hay hệ thống nhập cư bị hửng hóc thì nhiệm vụ trong nhiệm kử³ thứ hai nà y sẽ phải là  "vử nhà  và  gây dựng lại nước Mử¹".

Thế nhưng thế giới vẫn gọi tên nước Mử¹. Từ Gaza cho tới Syria, Jordan, Ai Cập, Iran, các vùng biển tranh cãi quanh Trung Quốc và  thậm chí cả khu vực đồng tiửn chung châu à‚u, các cuộc khủng hoảng bên ngoà i đang có nguy cơ khiến ông Obama đi chệch hướng

Trên thực tế, những sự 'chệch hướng' nà y đã bắt đầu rồi. Các Nghị sĩ Cộng hòa mà  dẫn đầu là  John McCain đã xoáy và o các tóm lược của các trợ tá của ông Obama sau vụ ám sát Аại sứ Mử¹ tại Libya hồi tháng Chín vừa qua. Theo đó, sự can dự của những tay khủng bố có quan hệ với al-Qaeda đã bị hạ thấp, và  thiên vử các báo cáo trước đó (sai lệch) liên hệ vụ ám sát nà y với các cuộc biểu tình xung quanh bộ phim phỉ báng đạo Hồi.

Các chi tiết thì vụn vặt, nhưng cáo buộc lại rất rõ rà ng. Phe Cộng hòa nghĩ rằng và i tuần trước khi bầu cử­, nhóm của ông Obama đã cố kìm hãm các tin tức có thể là m xói mòn hai niửm kiêu hãnh chính từ thà nh công trong chính sách đối ngoại của Tổng thống trong nhiệm kử³ đầu tiên: đó là  sử­ dụng lực lượng Mử¹ hạn chế để giúp lật đổ chế độ của lãnh đạo Gaddafi tại Libya và  đòn giáng mạnh và o al-Qaeda bằng máy bay do thám và  các lực lượng đặc biệt.

Và o ngà y 27/11, hai Nghị sĩ đã đe dọa chặn đứng các kế hoạch thăng tiến cho các quan chức liên quan tới vụ tóm lược thông tin ở Libya, mà  bắt đầu là  với Аại sứ Mử¹ tại Liên Hợp Quốc Susan Rice trong bối cảnh bà  đang có nhiửu khả năng kế nhiệm Ngoại trưởng Hillary Clinton. Dù cho bất kử³ ai đảm nhận vị trí nà y [Ngoại trưởng Mử¹], thì ông Obama cũng có nguy cơ phải bử thêm rất nhiửu vốn liếng chính trị và o cuộc cãi vã nà y.

Cứu thế giới? Không phải việc của Obama

Nhìn ra bên ngoà i, nơi đâu cũng đầy rẫy lo ngại. Các quan chức cấp cao nói rằng ông Obama muốn 'hiện diện nhưng không can thiệp sâu' trên toà n cầu. Họ gọi Mử¹ là  một 'chất xúc tác không thể thiếu' và  nửn tảng của trật tự quốc tế dựa trên các nguyên tắc tập trung và o tính cạnh tranh kinh tế.

Bằng cách hạ thấp di sản của Bush trong một phản ứng quân sự tốn kém vử mọi mặt đối với các cuộc tấn công khủng bố ngà y 11/9/2001, ông đã mở tự do cho 'dải tần an ninh quốc gia' để tham gia và o thế giới với toà n bộ sự phức hợp của nó. Аây là  một cuộc thử­ nghiệm: một chính sách can dự vĩ mô lánh xa các can thiệp quản lý vi mô. Trên một ghi chú chính trị, các tiếng nói bổ sung thêm rằng hà nh động mạnh mẽ giáng trả al-Qaeda đã mang lại thêm không gian cho ông Obama: phe Dân chủ không còn phải lo lắng nhằm tránh các chỉ trích vử an ninh quốc gia.

Nhưng thực tế lại có sự thận trọng rất lớn vử các cam kết quân sự lớn hơn. Khi nói tới Syria, chính quyửn nghĩ rằng 80 đến 90 nghị sĩ đang hồ nghi sâu sắc vử khả năng can thiệp trực tiếp. Nhưng sự 'bất động' đã khiến một số quan chức khá là  không vui. Một dấu hiệu có thể thấy là  khi gần đây Thổ Nhĩ Kử³ yêu cầu NATO triển khai hệ thống đánh chặn tên lử­a Patriot ở biên giới của họ giáp với Syria. Tại Washington, một số quan chức đã hy vọng rằng đây có thể là  một lối đi 'cử­a hậu' để thi hà nh một vùng cấm bay tại Syria. Nhưng rồi, các tướng tá lại bảo rằng ý tưởng nà y không thực tế.

Nội bộ chính quyửn cũng có tranh luận vử việc liệu chiến lược đối ngoại 'dà i tay' của ông Obama có tồn tại và  thích ứng được với một thế giới đang đầy biến động hay không. Các yếu tố của tranh luận nà y vẫn rất quen thuộc. Khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, người Mử¹ chật vật với việc có nên chấp nhận vai trò 'cảnh sát toà n cầu' hay không. Năm 1993, ông Colin Powell nói với Thượng viện rằng khi thế giới 'gọi 911' (số điện thoại khẩn cấp tại Mử¹), họ kử³ vọng Mử¹ sẽ trả lời. Chính bà  Madeleine Albright đã nhà o nặn ra ý tưởng rằng nước Mử¹ là  một 'quốc gia không thể thiếu của thế giới' khi bà  nhậm chức Ngoại trưởng và o năm 1996, trong bối cảnh các tranh cãi vử việc can thiệp và o Nam Tư cũ.

Không ai cầu viện [tới Mử¹] để rồi trở lại các tham vọng cà n quét của kỷ nguyên Bush sau các cuộc tấn công khủng bố năm 2001. Cuộc tranh luận hiện nay gợi nhớ tới những gì diễn ra hồi những năm 1990: tranh luận rằng con số 911 một lần nữa nên là  một số điện thoại cầu cứu, chứ không phải là  một ngà y [đen tối]. Tuy nhiên bối cảnh cho tranh luận nà y lại rất thê lương và  khác xa. So với những năm 1990, nước Mử¹ giử đây còn đơn độc hơn xưa nhiửu. Mử¹ đã từng kử³ vọng Liên minh châu à‚u có thể trở thà nh một cảnh sát toà n cầu thứ hai.

Аã từng có câu chuyện vử việc Nga và  Trung Quốc trở thà nh 'những thà nh viên có trách nhiệm' trong trật tự thế giới mới. Khi ngã ngũ, tham vọng lớn nhất của châu à‚u lại là  trở thà nh một huấn luyện viên cảnh sát toà n cầu. Ngà y nay, EU chỉ có thể đưa ra sự giúp đỡ đáng kể bằng cách ban hà nh các lệnh trừng phạt đối với Iran. Nga ngà y cà ng nghi hoặc các mục tiêu của Mử¹, và  Trung Quốc lại chú trọng tới các lợi ích cá nhân. Thậm chí ngay cả những người ở Аại Tây Dương tận tụy cũng ngập chìm trong u tối. Cựu Аại sứ Mử¹ tại NATO cho biết Liên minh NATO đang ở trong 'tình hình tồi tệ' vượt quá các giới hạn tà i chính, quân sự và  chính trị.

Các cuộc khủng hoảng mới rồi sẽ tới. Nếu như Mử¹ bị lôi kéo sâu thì đó sẽ đi ngược lại các bản năng của Obama. Tổng thống Obama có các kế hoạch, nhưng đó là  nhằm tập trung và o việc khôi phục nước Mử¹, không phải cứu cả thế giới nà y.