Đề cử­ bia đá Văn Miếu là  ˜Di sản tư liệu TG

Theo đó, để hồ sơ có tính khoa học và  thuyết phục, ngà y 8/8, Sở Văn hoá Thể thao và  Du lịch Hà  Nội tổ chức Hội thảo khoa học Hồ sơ bia đá các khoa thi Tiến sĩ (1442 “ 1779) tại Văn Miếu - Quốc Tử­ Giám, với sự tham dự của đông đảo các nhà  khoa học, nghiên cứu văn hoá.

Bia đá, các khoa thi Tiến sĩ là  những tấm bia bằng đá, trên đó khắc bà i văn bằng chữ Hán ghi lại lịch sử­ các khoa thi Tiến sĩ được tổ chức từ năm 1442 - 1779. Nội dung bà i văn bia thể hiện mục đích cơ bản cũng như quan điểm đà o tạo nhân tà i của các triửu đại phong kiến Việt Nam.

Khoa thi Аình là  khoa thi cao nhất trong hệ thống khoa cử­ VN, nhằm tuyển chọn những trí thức cao cấp nhất và o các chức vụ triửu đình. Khoa thi đầu tiên là  khoa thi Hương, sau đó là  thi Hội tổ chức tại Kinh Аô, cuối cùng là  thi Аình “ khoa thi do vua trực tiếp tổ chức tại Hoà ng cung.

Bia tiến sĩ tại Văn Miếu Hà  Nội

82 tấm bia Tiến sĩ tại di tích Văn Miếu Hà  Nội được dựng trong thời gian từ năm 1484 “ 1780 ghi lại lịch sử­ của 82 khoa thi dưới triửu Lê và  Mạc. Mỗi tấm bia được dựng cho một khoa thi, như vậy, mỗi bà i ký trên bia là  nguồn sử­ liệu phong phú vử một khoa thi, vử một thời điểm của lịch sử­ đất nước. Toà n bộ 82 bà i văn trên bia tạo nên nguồn sử­ liệu vô cùng quý giá vử lịch sử­ nửn giáo dục Việt Nam trong suốt hơn 300 năm (1442 “ 1780).

Nhà  Hà  Nội học Nguyễn Vinh Phúc đánh giá: Ngoà i nguồn sử­ liệu quý giá giúp các nhà  sử­ học nghiên cứu vử tiểu sử­ hà ng ngà n danh nhân Việt Nam như Nguyễn Trãi, Lê Quý Аôn, Lương Thế Vinh..., thì các bà i ký trên bia đá do các bậc đại nho viết còn nói lên những nét văn hoá độc đáo của người Việt Nam nói chung và  Hà  Nội nói riêng, những địa danh xưa mà  nay không còn nữa.

Bia Tiến sĩ giúp chúng ta nghiên cứu vử nửn điêu khắc và  nghệ thuật của Việt Nam xưa, bởi chúng là  những công trình nghệ thuật đặc sắc được các nghệ nhân, nghệ sĩ hà ng đầu thời bấy giử tạo tác. Các nhà  mử¹ thuật, nghệ sĩ tạo hình có thế học hửi và  phát huy những nét hoa văn và  môtíp tạo hình trên mỗi bia đá.

Аá dùng là m bia là  đá thanh thạch rất cứng, chịu được mà i mòn, lấy chủ yếu từ Thanh Hoá. Công việc tạo dáng - khắc bia phức tạp, đòi hửi mất nhiửu thời gian, công sức và  kử¹ năng.

Giáo sư Vũ Khiêu nhận định, với vai trò là  một trung tâm giáo dục lớn nhất của nước ta thời bấy giử, Văn Miếu - Quốc Tử­ Giám đồng thời cũng là  nơi hun đúc nên bao truyửn thống văn hoá giáo dục quý báu. Trong đó, có truyửn thống tôn sư trọng đạo, trọng hiửn tà i của đất nước. Nên theo truyửn thống, ngà y mùng 3 Tết, hà ng nghìn người đã đến Văn Miếu để chiêm ngườ¡ng những tấm bia, giống như tử lòng kính trọng đối với người thầy của mình. Tác dụng xã hội của những tấm bia xưa kia, bây giử và  mai sau thật lớn lao không kể xiết.

Kết thúc hội thảo, các nhà  khoa học, nhà  nghiên cứu văn hoá, đại diện cơ quan chức năng đửu nhất trí quan điểm: bia Tiến sĩ tại Văn Miếu Hà  Nội là  một loại hình tư liệu truyửn thống phổ biến, đồng thời có giá trị lớn để nghiên cứu những tà i liệu chữ Hán cổ. Văn bia viết bằng chữ hán cổ, tuy nhiên lại được đọc theo cách phát âm của người Việt, vì thế chúng có thể là  nguồn tư liệu tham khảo cho nghiên cứu ngôn ngữ Việt xưa. Mỗi tấm bia là  một tác phẩm nghệ thuật; tà i liệu khắc trên đá cũng là  loại hình đặc biệt của di sản tư liệu, là m phong phú thêm cho thể loại của Ký ức thế giới.

Hy vọng một ngà y không xa, ngoà i khối tà i liệu Mộc bản triửu Nguyễn (1802 “ 1945) đã chính thức được UNESSCO công nhận là  Di sản tà i liệu thuộc chương trình Ký ức thế giới ngà y 30/7/2009, thì  82 bia tiến sĩ tại Văn Miếu Quốc Tử­ Giám cũng sẽ sớm được công nhận và  trở thà nh một sự kiện vô cùng ý nghĩa  để kỷ niệm Аại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà  Nội như lời Phó chủ tịch UBND TP. Hà  Nội Ngô Thị Thanh Hằng đã khẳng định.