Đình Đại Phùng

Ngôi đình khang trang, bử thế, cổ kính có từ thời hậu Lê (thế kỷXVII) tọa lạc ở đầu là ng, hướng vê phía sông Аáy cổ và  núi Tản Viên. Bên trái là  Ngôi chùa Tam Giáo và  xóm là ng trù phú bao quanh.

Аình Аại Phùng phối thử hai vị thần là  Tích Lịch Hòa Quang và  danh tướng Vũ Hùng. Tích Lịch Hòa Quang là  thiên thần (một trong vị thần của tứ pháp: Mây-Mưa-Chớp). Vị thần được cả tổng Phùng xưa (8 là ng) tôn thử là m thà nh hoà ng (Аại Phùng, Phượng Trì, Аông Khê, Аồi Khê, Tháp Thượng, Thụy ử¨ng, Thu Quế và  Thuận Thương).

Một góc Аình Аại Phùng

Vị thứ hai là  nhân thần, hoà ng là ng riêng của Аại Phùng. Ngà i là  danh tướng Vũ Hùng, sinh ngà y 18 tháng giêng năm Nhâm Thân thời vua Trần Hiển Tông.

Theo lời thần phả thì Аình Аại Phùng có từ thời Trần, song hiện nay kiến trúc nghệ thuật mang niên đại từ Thế kỷ XVII, XVIII, XIX và  cả XX. Ta có thể nhận dạng ngôi đình được  là m quy mô lớn, trang trí đẹp và o thế kỷ XVII (Ngôi đại đình). Sang thế kỷ XVIII, XIX là m thêm tiửn tế và  hậu cung... nhiửu lần tu bổ thêm.

Hoa văn Lễ vinh quy (ảnh Internet)

Giá trị đặc biệt vử kiến trúc đình Аại Phùng là  tòa đại đình hình chữ nhất được là m toà n bằng gỗ xoan, hà ng cột cái to lớn, người ôm không xuể. Аặc biệt là  các mảng chạm khắc gỗ phản ánh sinh hoạt của xã hội đương thời. Tiêu biểu là  môtíp hoạt cảnh Vinh quy bái tổ. Аám rước vử là ng có cảnh ca công của lối hát ca trù truyửn thống, các bức diễn tả hội là ng đông vui với nhiửu trò diễn xướng, trò chơi như: đấu vật, đá cầu...

Аặc sắc là  các cảnh: Trai gái tình tự, tiên tắm đầm sen, uống rượu, đánh cử... từ các loà i vật linh thiêng như: Rồng, Phượng, Ngựa, Voi đến các con vật gần gũi với người như: Mèo, Thạch Sùng, Chim, Cá... đửu được chạm khắc sinh động trong nội thất ngôi đình. Những tác phẩm điêu khắc đồ sộ, hoà ng tráng trở thà nh không gian sinh hoạt vui vẻ, gần gũi, đầm ấm của quê hương. Bởi vậy đình Аại phùng được Bộ Văn hóa-Thể-thao và  Du lịch công nhận từ năm 1991 và  xếp và o hạng di tích đặc biệt quan trọng cấp Quốc gia.

Năm 2010, ngôi đình được trùng tu lớn, kinh phí trên 20 tỷ đồng, được gắn biển Công trình kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long-Hà  Nội.

Từ xa xưa, lễ hội đình Аại Phùng được tổ chức mỗi năm ba lần. Ngà y 18 tháng giêng là  ngà y đản sinh của thánh Vũ Hùng, đây là  lễ hội lớn nhất trong năm; thứ hai là  ngà y 12 tháng 2 tưởng nhớ thần Tích Lịch Hà o Quang, vị thần hoà ng chung của cả tổng Phùng; lễ thứ ba là  ngà y 18 tháng 11 kỷ niệm ngà y hóa của Vũ Hùng.

Họa tiết Nà ng tiên với đôi cánh dang rộng (ảnh Internet)

Dịp 18 tháng giêng, cả là ng Аại Phùng rộn dịp bước và o hội. Nhà  nhà  chuẩn bị lễ vật, xóm là ng thu dọn sạch đẹp. Ban tổ chức lễ thà nh lập và  phân công nhiệm vụ cho từng bộ phận chuẩn bị các nghi lễ sao cho trang nghiêm thà nh kính bà y tử lòng ngườ¡ng mộ và  nhớ ơn công đức của Thà nh hoà ng. Phần hội tạo không khí vui tươi đoà n kết, các trò vui phong phú, không gian rộng mở.

Trước cử­a đình treo cao lá cử ngũ sắc và  cử Tổ quốc, tiếng chiêng trống rộn rà ng. Cảnh vật, con người náo nức đón ngà y vui, các xóm ngõ trang trí bà n thử bái vọng sẵn sà ng đón đoà n rước đi qua. Аây là  dịp trưng bà y, phô diễn những sản vật quý của các gia đình qua một năm lao động. Như để trình báo với thần linh thà nh quả của dân là ng. Những ban thử, hương án, đồ gỗ quý do bà n tay thợ giửi là m ra. Các chậu cảnh, cây thế, hoa lá đủ mà u sắc của nghử chơi sinh vật cảnh. Rồi mâm ngũ quả: bưởi, chuối, cam... sản vật của Cây nhà  lá vườn đem ra trưng lễ. Аường là ng ngõ xóm đông vui, người, xe qua lại dập dìu trẩy hội. Mỗi xóm có những vẻ đẹp khác nhau.

Những năm mở hội lớn, là ng Аại Phùng mời các là ng trong xã như: Аông Khê, Аồi Khê, Phượng Trì... tham gia hội đồng rước. Аoà n rước kiệu của các là ng hoà nh tráng, cử biển rợp trời, trống chiêng rộn rã. Nam, phụ, lão, ấu đủ các thà nh phần đoà n thể cùng và o hội. Аám rước lớn xuất phát từ sân đình Аại Phùng, đi qua là ng Аông Khê, Аồi Khê vượt lên triửn đê, vòng qua chùa Tam Giáo rồi trở vử tập kết ở sân đình. Khí thế hùng dũng oai nghiêm của đồn rước mô phửng cảnh xuất quân lịch sử­ năm xưa của tướng Vũ Hùng đánh giặc rợ Cao, già nh lại thanh bình cho đất nước.

Cuộc hội quân quy mô lớn của lễ hội Аại Phùng cũng là  sự biểu dương sức mạnh tổng hợp của con người và  cảnh vật nơi đây. Аó là  hình ảnh của Nhân khang vật thịnh. Lễ và  hội ở đình Аại Phùng có sự hòa đồng. Trong khi ở trong đình diễn ra các tuần tế lễ trang nghiêm thà nh kính theo nghi thức cổ truyửn, thì ở phía ngoà i đình diễn ra rất nhiửu trò vui náo nhiệt. Ngà y xưa còn có trò: đánh đạp, tổ tôm điếm, leo cầu cần, bắt vịt... Ngà y nay vẫn duy trì trò chơi thi đấu cử người, thi thả chim bồ câu...

Lễ hội đình Аại Phùng là  dịp bà y tử lòng nhớ ơn các vị tiửn nhân có công với là ng với nước. Trưng bà y sản vật tiêu biểu của giá trị nhân khang-vật thịnh. Аồng thời thửa mãn sự giao lưu, sáng tạo là m phong phú đời sống văn hóa của cộng đồng. Những năm mở hội lớn đạt tiêu chí của hội vùng.