Đình Tảo Dương (huyện Thanh Oai)

Đình Tảo Dương là một trong những ngôi đình sàn cổ còn giữ được những nét kiến trúc độc đáo của thời kỳ khởi dựng. Đình quay hướng tây, phía trước có hồ nước, sân rộng và toà Đại bái.

Toà Đại bái được cổ nhân dựng theo chữ “nhất”, đây là loại hình kiến trúc đặc biệt mang đậm dấu ấn thời Lê. Căn cứ vào những hoạ tiết hoa văn như đao, mác, rồng và một số linh vật khác, có thể đoán định khởi dựng vào những năm 60, 70 của thế kỷ XVII. Trên thượng lương và câu đầu còn ghi khởi dựng và trùng tu vào các năm Chính Hoà thứ 10 (1689), Cảnh Hưng thứ 27 (1766), Cảnh Hưng thứ 48 (1787). Đình có 3 gian 2 chái lớn, 4 bộ vì chia làm 3 loại. Hai bộ vì nóc bên trái làm theo kiểu “giá chiêng con nhị”, đây là sản phẩm của thời kỳ tu bổ vào thế kỷ XIX. Bộ vì gian giữa bên phải làm theo kiểu “vì kèo trụ trốn” trên quá giang, trong cách thức này đã tạo lên 2 cột trốn nhỏ chống bụng kẻ ở hai bên. Đáng quan tâm là 2 cây nấm dưới dạng đao mác cùng hệ thống trang trí ốp trụ chính khiến chúng ta giả định kết cấu bộ vì có từ sớm. Bộ vì thứ 4 ở đốc phải làm theo kiểu “cốn mê” là sản phẩm của thế kỷ XIX.

Toàn bộ kiến trúc thế kỷ XVII còn lại là 3 chiếc đầu dư ở gian giữa. Bộ rồng chầu mặt trời dưới hoành phi và một số đao ở đấu kê, đầu bẩy, rồng ở hai cốn ngoài gian giữa là hiện tượng vẫn thấy ở các đầu đốc bên phải vào thế kỷ XIX. Chúng ta thấy nhiều tác phẩm điêu khắc ở các bộ vì, bức cốn làm cho hệ thống kiến trúc tương đối thống nhất và kế thừa qua nhiều thời kỳ.

Hậu cung là một hạng mục được làm kế tiếp vào thời kỳ sau, in đậm dấu ấn kiến trúc thời Nguyễn. Bộ vì chính ở toà Hậu cung làm theo kiểu “ván mê” chạm hổ phù lớn và có tấm hoành phi đề 4 chữ Hán: “Tham thiên lưỡng địa” nói lên rằng đây là nơi có sự tham gia sinh hoạt của các nhà Nho xưa. Tại Hậu cung, bài trí sập thờ có chạm hình lưỡng long chầu nguyệt, cùng chiếc hương án có niên đại thế kỷ XIX và 5 bộ long ngai bài vị. Đặc biệt có 4 cây đèn thời Mạc, niên đại Sùng Khang thứ 6 (1571).

Dấu tích sàn đình còn lại không nhiều, nhưng vẫn khẳng định đình Tảo Dương là một trong số ít đình sàn hiện nay. Đình Tảo Dương là nơi phụng thờ 5 vị Thành hoàng, mà theo sắc phong còn ghi là: Đức thượng đẳng Trần Vĩ, Hoàng Tế đại vương, Trần Tuệ đại vương, Trần Minh đại vương, Hoằng Hựu đại vương.

Đình Tảo Dương đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1985./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 01