Gia Lai: ử’ ạt trồng chanh dây, hiểm hoạ khôn lường

Trồng chanh dây chạy theo phong trà o

Vốn đầu tư ít, chăm sóc dễ, chủ yếu là  có nước tưới thì chỉ trong vòng 6 tháng vườn chanh dây bắt đầu cho thu hoạch liên tục tới 3 năm. Với giá thời điểm hiện tại từ 28 đến 34 nghìn đồng/1kg theo tính toán của nông dân thì còn lời hơn cả trông tiêu. Vì vậy thời gian gần đây không ít nông dân trên các tuyến huyện đã phá bử vườn cà  phê, tiêu, cao su..., để trồng chanh dây. Là  huyện biên giới nằm ở phía tây của tỉnh, Huyện Ia Grai (Gia Lai) hiện có khoảng 40ha chanh dây, tập trung chủ yếu ở 2 xã Ia Bá, Ia yung. Phong trà o trồng chanh dây có từ năm 2005 tuy nhiên đến thời điểm nà y thì mới phát triển ồ ạt và  có su hướng cấp số nhân vử diện tích.

Bà  Nguyễn Thị Lụa ở thị trấn Ia Kha, huyện Ia Grai cho biết; năm 2015 gia đình bà  phá một phần diện tích cao su, cà  phê để trồng 1ha chanh dây. Với chí phí ban đầu là  là  200 triệu đồng. Hiện tại 1 ha chanh dây của gia đình bà  đã cho thu hoạch và  với mức giá như hiện nay, trung bình mỗi ngà y gia đình bà  bử túi 1,5 triệu đồng. Bà  Lụa là m phép tính: Mỗi năm vườn chanh dây cho thu hoạch trung bình tầm 90 tấn các loại, tương đương với giá trị của 60 tấn nhân cà  phê nhân bây giử. Trong khi đó, để sản xuất ra chừng đó cà  phê thì phải mất khoảng hơn 10ha. Аó cũng là  lý do khiến gia đình bà  chấp nhận hi sinh cây cà  phê để chạy theo chanh dây. Hiện gia đình bà  vừa phá thêm 3 sà o cà  phê để qua tháng 4 nà y chuyển sang trồng thêm diện tích chanh dây.

Bà  Lụa vừa phá thêm 3 sà o cà  phê để  tiếp tục trồng chanh dây

Tương tự nhiửu hộ dân ở huyện Mang Yang cũng đua nhau phá cà  phê để trồng chanh dây. Với diện tích chỉ có 3 sà o chanh dây được trồng trên diện tích trước đây là  rẫy cà  phê, ông Nguyễn Văn Thức ở xã Аắk Jrăng, huyện Mang Yang chia sẻ, Thấy người ta trồng ngon ăn là  tui phá cà  phê trồng theo thôi. Kử¹ thuật trồng thì mình hửi bà  con. Còn đầu ra thì ai đến mua thì mình bán. Theo thống kê của Phòng NN-PTNT huyện Mang Yang, địa phương hiện có hơn 180 ha chanh dây. Chỉ từ đầu năm 2016 đến nay, diện tích chanh dây đã tăng thêm 50 ha và  có xu hướng tăng mạnh trong thời gian tới.

Tại huyện Chư Sê, Gia Lai, phong trà o trồng chanh dây mới bùng phát trong năm 2015. Nhưng hiện đã có trên 50ha chanh dây được người dân trồng xen canh cùng các vườn tiêu. Trong khi đó, Theo Chi cục Trồng trọt và  Bảo vệ thực vật, Sở NN-PTNT Gia Lai, cây chanh dây trên địa bà n phát triển hoà n toà n tự phát. Người dân thấy có giá thì hùa nhau trồng. Hiện tỉnh có khoảng 301ha chanh dây. Trong đó, chỉ riêng năm 2015 đã trồng mới 108 ha. Diện tích chanh dây đang cho thu hoặc 143ha. Dự báo thời gian tới diện tích sẽ còn tăng.

Nông dân huyện Chư Prông (Gia Lai) phá cà  phê dự định để trồng chanh dây

Tại huyện Аắk Hà , tỉnh Kon Tum, nhiửu hộ dân cũng đang tập chung phát triển cây chanh dây để là m già u. Theo Phòng NN-PTNT huyện Аắk Hà , khoảng2-3 năm trước, nông dân cũng ồ ạt trồng chanh dây. Аỉnh điểm có hộ trồng cả 4-5 ha. Sau 1 thời gian, cây chanh dây bị bể nên người dân không trồng nữa. Аến bây giử, khi giá chanh dây lên cao thì người dân cũng trồng lại. Tuy nhiên, do đã vấp 1 lần nên bây giử dân còn thận trọng nên trồng rất ít và  nằm rải rác.

Nông dân thiếu niửm tin đối mặt hiểm hoạ khôn lường

Nhiửu hộ dân cho biết, việc họ chạy theo chanh dây chỉ vì thấy cây nà y cho hiệu quả kinh tế cao. Việc trồng chủ yếu dựa và o kinh nghiệm và  tự học hửi lẫn nhau, không gặp khó khăn trở ngại gì?  Khi thu hoạch xong, thương lái đến tận vườn nhà  mua không phải vận chuyển gì. Giá cả hoà n toà n do thương lái và  mình thửa thuận. à”ng Аà o Lân Hưng, Trưởng phòng NN-PTNT huyện Ia Grai cho biết, huyện chưa có quy hoạch trồng chanh dây. Loại cây nà y còn rủi ro vì chưa có đầu ra ổn định nên vẫn chưa khuyến khích người dân mở rộng diện tích. Hiện địa phương đang tiếp tục theo dõi.

Sau khi thu gom, chanh dây sẽ được thương lái xuất bán sang Trung Quốc

à”ng Hà  Ngọc Uyển, Chi Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và  Bảo vệ thực vật Gia Lai cho biết, địa phương chưa có nhà  sản xuất chanh dây mà  hoà n toà n thông qua lái buôn thu mua vận chuyển sang các vùng khác bán, vì thế giá cả không ổn định, tồn tại nhiửu rủi ro. Việc ồ ạt trồng chanh dây còn gây các hệ lụy như sẽ lấn chiếm đất trồng của các cây trồng khác, ảnh hưởng đến quy hoạch nông nghiệp. Nông dân không xác định được đất nà o là  phù hợp hay không nên cứ trồng, dẫn đến tình trạng sâu bệnh phát triển triển mạnh, gây thiệt hại sản xuất..., ngoà i ra còn gây kiệt quệ, thoái hóa, ô nhiễm môi trường đất, mất cân bằng hệ sinh thái, ông Uyển nói.

Tiến sĩ Trần Vinh, Phó Viện trưởng Viện Khoa học kử¹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên cho biết, hiện chanh dây vẫn bán được trên thị trường chủ yếu do diện tích trồng còn ít. Nếu trồng nhiửu thì cần tính toán cẩn thận. Аịa phương cần quy hoạch vùng trồng chanh dây. Khi ấy cần xem xét các yếu tố vử sinh thái, đất đai có thuận lợi không, ngoà i ra còn gắn với tiêu thụ sản phẩm thì mới bửn vững được.

Trước khi cây chanh dây lên cơn sốt như bây giử, nông dân các tỉnh Tây Nguyên cũng từng phát cuồng vì các cây điửu, cây cà  phê, cao su vì giá trị mang lại ở thời điểm hoà ng kim của nó.  Tuy nhiên cũng vì ồ ạt trồng, phá vỡ quy hoạch dẫn đến rớt giá, nên người dân cứ loay hoay trong vòng xoáy chặt trồng, trồng rồi lại chặt. Vì thế không loại trừ khả năng cây chanh dây rồi cũng theo vòng xoáy đó. Tiến sĩ Trần Vinh cho rằng, để tránh tình trạng trồng chặt thì cần chú trọng xem xét yếu tố thị trường. Thị trường không chỉ hiện tại mà  dự đoán cả thị trường tương lai. Cái nà y gắn liửn với quy hoạch. Cần chọn loại cây gì có thị trường bửn vững. Cái thứ 2 là  yếu tố sinh thái. Người ta nói đất nà o cây đó.  Không thể thấy cây nà o được là  mình trồng. Dù trồng được nhưng năng suất không cao, bệnh tật nhiửu. Thứ ba phải sử­ dụng khoa học kử¹ thuật để mang tăng sản lượng, nâng cao chất lượng...

à”ng Hà  Ngọc Uyển cho biết: UBND tỉnh Gia Lai đã giao cho Sở NN-PTNT phối hợp với các sở ngà nh khác tiến hà nh khảo sát, điửu tra vử tình hình phát triển cây chanh dây trên địa bà n. Sau khảo sát, tỉnh có chỉ đạo xem xét đưa quy hoạch chanh dây và o quy hoạch điửu chỉnh bổ sung, là m cơ sở kêu gọi doanh nghiệp đầu tư sản xuất như giống, kử¹ thuật, chăm sóc cũng như bao tiêu sản phẩm.