Hát ru Cảnh Dương (huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình) được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Kỷ niệm 380 năm ngày thành lập làng chài Cảnh Dương

Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Cảnh Dương (huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình) long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 380 năm ngày thành lập làng Cảnh Dương với chủ đề “Nhớ về nguồn cội, phát huy truyền thống quê hương - xây dựng Cảnh Dương ngày càng phát triển bền vững” và đón nhận bằng Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia nghệ thuật trình diễn dân gian “Hát ru Cảnh Dương” vào ngày 22/12.

Theo dòng lịch sử, ngày Đông Chí năm Quý Mùi (1643) đến mùa Hè năm Quý Tỵ (1653) có 19 vị tiền khai khẩn và đồng khẩn quê ở Cảnh Dương trang thuộc phủ Đức Quang (huyện Chân Phúc, tỉnh Nghệ An) vào lập nghiệp ở xứ Cồn Dưa cửa biển làng Thuần Thần (thôn Bắc Hà, Châu Bố Chính) cùng nhau làm nghề đánh cá và lập nên nhà cửa, đào giếng tạo quần cư cùng sinh sống. Qua hơn 12 năm cư trú lập nghiệp ở xứ Cồn Dưa, các vị tiền khẩn và đồng khẩn cho rằng “Đất Cồn Dưa nhỏ hẹp không thể lập làm xã hiệu được” nên chọn Lòi Mắm làm nơi định cư lâu dài.

Lòi Mắm là vùng cát trắng hoang vu, không có đất sản xuất nông nghiệp, không có cư dân sinh sống thuộc địa phận của Di Lộc (tức Cảnh Dương ngày nay) với các loại cây nước mặn sinh sống như đước, giá, sú, mắm và các loại... Nhận thấy phù hợp với nghề chài lưới, vận chuyển đường thủy, buôn bán… nên tháng 2 năm Ất Mùi (triều Thịnh Đức thứ 3 - 1655) các vị cùng nhau di chuyển qua sông đến xứ Lòi Mắm dựng nhà, đào giếng chung lòng lập nghiệp. Đến mùa hạ năm Mậu Tuất (triều Thịnh Đức thứ 6 - 1658) đặt tên làng là Cảnh Dương trình triều đình phê chuẩn và được công nhận đơn vị hành chính từ đời Lê Thần Tông cho đến ngày nay.

Hiện nay, Cảnh Dương là một làng chài trú phú nằm ở hữu ngạn cửa biển sông Roòn, trong các cuộc kháng chiến ngư dân Cảnh Dương vẫn bám biển, bám làng và tham gia kháng chiến tranh giữ biển trời, hăng say lao động với khẩu hiệu “rào làng chiến đấu”. Năm 1976, xã Cảnh Dương (huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình) được Nhà nước phong tặng “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” và năm 1993 được Nhà nước công nhận “Di tích lịch sử văn hóa Làng chiến đấu Cảnh Dương” nhân kỷ niệm 350 năm ngày thành lập làng.

Ghi ơn công đức Tổ tiên đã tạo dựng bồi đắp và phát triển xã Cảnh Dương (huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình) ngày nay. Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Cảnh Dương (huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình) long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 380 năm ngày thành lập làng Cảnh Dương với chủ đề “Nhớ về nguồn cội, phát huy truyền thống quê hương - xây dựng Cảnh Dương ngày càng phát triển bền vững”.

Công nhận nghệ thuật trình diễn dân gian “Hát ru Cảnh Dương”

Trải qua những thăng trầm của lịch sử nhưng Cảnh Dương vẫn giữ được nét đẹp của một làng chài mang đậm bản sắc văn hóa phong phú với nhiều loại hình độc đáo, đặc sắc về cả văn hóa vật thể và phi vật thể đang được bảo tồn, phát huy như Lễ hội rước lửa đêm giao thừa, lễ hội cầu ngư, lễ hội bơi thuyền… cùng một số làn điệu dân ca, hò, vè, đồng dao… mang đậm dấu ấn của người miền biển, trong đó đặc sắc là làn điệu hát ru nổi tiếng trong đời sống nhân dân.

Hát ru Cảnh Dương đa dạng về nội dung và hình thức, mang đậm tính dân gian ca ngợi công ơn cha mẹ, tình cảm anh em, tình yêu vợ chồng, tình yêu lao động, tình yêu cuộc sống và quê hương đất nước. Với những nghệ thuật trình diễn đắc sắc, Hát ru Cảnh Dương đã được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký Quyết định số 3427/QĐ-BVHTTDL ngày 10/11/2023 về việc công nhận nghệ thuật trình diễn dân gian “Hát ru Cảnh Dương” (xã Cảnh Dương, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình) là di sản văn hoá phi vật thể Quốc gia.

Theo Phó Chủ tịch UBND huyện Quảng Trạch (Quảng Bình) Trần Quang Trung cho biết, Hát ru Cảnh Dương xuất phát từ điệu hát ru con của những ông bố làng biển Cảnh Dương và hát về quê hương đất nước, công ơn cha mẹ, hát về tình làng nghĩa xóm. Huyện Quảng Trạch (Quảng Bình) sẽ tập trung tạo điệu kiện, hỗ trợ kinh phí động viên tinh thần và trao truyền thế hệ duy trì thông qua câu lạc bộ hát ru Cảnh Dương, đồng thời giao Phòng Văn hóa và thông tin triển khai để quảng bá di sản.

Hiện, tỉnh Quảng Bình có 10 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được công nhận gồm Hát Kiều, Hát ru Cảnh Dương, Lễ hội Cầu ngư ở Quảng Bình, Hò khoan Lệ Thủy, Hò Thuốc cá huyện Minh Hóa, Lễ hội đua bơi thuyền trên sông Kiến Giang, Lễ hội đập trống của người Ma Coong xã Thượng Trạch, Lễ hội Trỉa lúa của người Bru-Vân Kiều xã Trường Sơn, Lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Nhật Lệ, Lễ hội Mừng cơm mới của người Bru-Vân Kiều xã Ngân Thủy (huyện Lệ Thủy).