Hương chè lam Thạch Xá nồng ấm vị quê hương

Giữa cái lạnh của mùa đông, được may mắn thưởng thức miếng chè lam mới ra lò còn nóng hôi hổi, chúng tôi như cà ng cảm nhận rõ hơn vị dẻo thơm của nếp xen lẫn vị cay ấm áp của gừng, của quế và  cả nét văn hóa độc đáo ẩn chứa trong cách thức là m nên món quà  quê dân dã nà y. Vừa thoăn thoắt đôi tay cắt chè lam thà nh từng miếng để cho và o hộp, chị Nguyễn Thị Xuân ở xóm Tây Phương, xã Thạch Xá vừa xuýt xoa: "Các cô vử muộn, chứ nếu đến đây từ sáng sớm, sẽ được xem là m chè từ công đoạn đầu tiên, mới thấy hết kử³ công của người dân là ng tôi để có được bánh chè lam ngon nổi tiếng xứ Аoà i. Chị Xuân cho biết, tất cả nguyên liệu để là m chè lam đửu bắt nguồn từ những sản phẩm nông nghiệp rất giản dị như bột gạo nếp, củ gừng già , thanh quế thơm, mật mía...

Giống nếp cái hoa và ng có hương vị thơm và  dẻo đặc trưng luôn là  lựa chọn của người là m chè lam Thạch Xá để có được bánh chè ngon. Khác với đa phần các loại bánh là m từ gạo, bột bánh thường được xay trực tiếp từ gạo; chè lam Thạch Xá cầu kử³ hơn, được là m từ bông hoa bửng của gạo nếp. Gạo nếp rang dưới bếp lử­a đử hồng sẽ nở bung, cho bông hoa bửng mà u trắng nở bung, thơm lừng. Sau đó, bửng gạo được sảy cho sạch, đem xay ra thà nh thứ bột mịn nhưng vẫn giữ được vị thơm bửng nếp mới được coi là  đạt yêu cầu. Sau khi đã có bột bửng, người là m chè sẽ chọn những cây mía nhử nhưng có vị ngọt đậm, thơm lừng thường được gọi là  mía de để kéo mật rồi nấu lên với mạch nha cho đến khi có được một hỗn hợp dẻo và  trong suốt. Nói thì đơn giản nhưng theo nhiửu người ở là ng chè Thạch Xá, không phải ai cũng có thể là m thợ là nh nghử trong khâu rang gạp nếp hay nấu mật vì đôi tay rang phải vừa đảo thật đửu, lại phải vừa biết điửu chỉnh ngọn lử­a sao cho hạt nếp nở bung thơm lừng mà  lại không hử bị khét, cháy và ng.

Vì thế nên ngoại trừ những hộ là m chè quanh năm, còn đa phần các gia đình ở Thạch Xá, và o những tháng cuối năm, để chuẩn bị đón Tết hay mang đi là m quà  phương xa, thường nhử đến những tay rang bửng thiện nghệ trong là ng như các anh, các bác Nguyễn Văn Thạch, Nguyễn Huy Hiến, Nguyễn Huy Аông... Sau khi đã có bột và  các gia vị sẽ đến khâu cho bột bửng nếp và  các loại gia vị và o quấy đửu trong chảo. Аể quấy được bột ngon, người là m chè phải kiên trì, đảo đửu tay cho tới khi toà n bộ bột dẻo đửu và  thấm trọn các loại gia vị mới đem đổ và o khuôn, cắt thà nh từng miếng nhử và  đóng hộp. Bí quyết để có bánh chè lam dẻo thơm, nồng ấm vị gừng, vị quế, hương nếp cái hoa và ng, theo người là m chè Thạch Xá chính là  sự kết hợp của tất cả các khâu từ rang bửng, giã bột, quấy, trộn bột và  pha trộn tỷ lệ hợp lý các gia vị. Vì vậy, chè lam Thạch Xá dù có để lâu ngà y vẫn dẻo thơm, không bị chảy nước cũng không bị khô khi mang đi là m quà  nơi xa. Chè lam Thạch Xá bây giử không chỉ có một loại sản phẩm truyửn thống là  chè lam với mật mía (hoặc đường) trộn nước gừng, hương quế, lạc rang mà  còn có cả chè lam thịt rán.

Và o dịp cuối năm, khách hà ng từ các nơi thường tìm vử Thạch Xá để đặt mua loại chè lam thịt rán đặc biệt nà y, là m quà  cho nguời thân. Bác Nguyễn Huy Аông - chủ hộ là m chè lam thuộc diện tầm cỡ ở Thạch Xá cho biết, để có được bánh chè lam nhân thịt rán thật thơm, ngon, người là m phải chọn loại thịt săn,chắc, ít mỡ để đảm bảo cho bánh chè vẫn giữ được độ dẻo tốt. Nếu không chọn thịt cẩn thận, bánh chè sẽ bị đọng mỡ, nước từ thịt sẽ bị vỡ và  hửng rất nhanh. Theo số liệu của Ủy ban Nhân dân xã Thạch Xá, và o những tháng cuối năm, hầu như gia đình nà o ở đây cũng nổi lử­a, là m và i mẻ chè lam để dùng cho những ngà y đông lạnh giá. Còn những hộ chuyên là m chè với số lượng lớn, xuất bán đi các nơi cũng lên tới hà ng chục hộ.

Những dịp cao điểm như Tết cổ truyửn, lễ hội...có hộ mỗi ngà y bán được cả tấn chè lam thà nh phẩm. Chè lam Thạch Xá - một đặc sản ẩm thực dân dã, tuy không cầu kử³ và  hà o nhoáng như nhiửu sản phẩm bánh kẹo khác nhưng từ lâu đã có sức hút đối với người tiêu dùng bởi sự kết hợp hà i hòa của các sản vật thân thuộc từ đồng đất quê hương. Аặc biệt, với những người con xứ Аoà i ở xa, khi được thưởng thức phong chè lam - món quà  quê cùng với chén nước trà  nóng sẽ như cảm nhận rõ hơn vị quê hương nồng ấm, đậm đà  ẩn trong hương nếp, mật mía lẫn vị gừng cay sâu nặng tự thuở nà o./.