Kử³ 2: Ai là  Chí Phèo, Thị Nở?

Chí Phèo: có ba số phận

à”ng Trần Hữu Аạt, em trai nhà  văn hồi tưởng vử anh trai mình một cách hóm hỉnh, ông cho hay tính cách nhà  văn Nam Cao rất ít nói, nhưng khi bốc chuyện thì cũng phải biết, ông dí dửm lắm và  rất ít khi uống rượu, nhưng đã uống thì phải uống thật say, say còn hơn cả Chí Phèo trong truyện, chỉ hơn anh Chí là  ông không quậy, Nam Cao uống xong là ... tìm chỗ ngủ!

Là ng Аại Hoà ng không có vụ án mạng nà o như vụ anh Chí đâm Bá Kiến, đó là  khẳng định không những của ông Аạt mà  là  rất nhiửu các cụ cao niên ở là ng Аại Hoà ng hiện đang còn sống. Theo ông Аạt, để có nhân vật Chí Phèo thì có đến... ba người hợp lại.

à”ng Аạt hồi tưởng, là ng Аại Hoà ng trước những năm 40 có một người đà n ông tên là  Chí, anh ta không phải là  người họ Trần mà  là  dân ngụ cư ở vùng khác xiêu bạt tới. Anh Chí mưu sinh bằng nghử mổ lợn thuê cho ông Trương Pháo và  có nghử phụ là ... đòi nợ thuê. Như đã nói, là ng Аại Hoà ng lúc đó có năm phe phái kình địch nhau để chèn ép nông dân. Tuy là  dân ngụ cư, nhưng anh Chí sống ngang tà ng, hay rượu khướt. Với nghử mổ lợn, anh có tà i bắt phèo, chế biến món ruột non của lợn rất tà i nên dân là ng gọi anh là  Chí phèo. Những năm đói 1944 “ 1945, cả là ng đói, không có ai thuê mổ lợn và  đòi nợ, anh Chí cũng bử là ng đi biệt tích.

Nhân vật văn học Chí Phèo, Thị Nở đã trở thà nh biểu tượng. Ngà y nay nhiửu cơ sở đã sản xuất tượng để bán trên thị trường.

Ngà y ấy, vì đói khổ là ng Аại Hoà ng không ít những nông dân khoẻ mạnh bị đẩy và o con đường lưu manh hoá. Theo ông Аạt, ngoà i anh Chí ra còn có một người đà n ông khác nữa. Một người tên là  B. cũng là  dân ngụ cư, anh nà y không có nhà  ở, sống ở một cái lò gạch cũ mưu sinh bằng nghử thả ống lươn và ... ăn cướp. Cái lò gạch cũ, nơi anh B. trú ngụ là  nơi đi qua thường xuyên của những người đà n bà  đi chợ sớm buôn trầu vử sang chợ Bến và  chợ khác của vùng Nam Аịnh. Một lần, anh B. đã là m nhục một người đà n bà  có chồng ở là ng Аại Hoà ng, người đà n bà  nà y đã có bảy đứa con, bà  nà y sau đó có sinh ra một người con. Sau vụ ấy, anh B. cũng bử là ng đi biệt tích, và  người đà n bà  kia vì xấu hổ cũng bử chồng con, bử là ng đi xa. Họ đi đâu không ai rõ và  cũng không ai quan tâm vì năm 1945, là ng Аại Hoà ng có 857 người, gần 30 gia đình chết đói bử là ng đi biệt tích. Аau thương nà y nối tiếp đau thương kia, có nhiửu nỗi đau, nỗi nhục còn tột cùng hơn nên người là ng cũng coi chuyện đó là  nhử.

à”ng Аạt cho hay, hình dáng ngang tà ng của anh Chí trong tác phẩm của nhà  văn lại là  một ông đi lính cho Pháp. à”ng nà y hay mặc áo tây và ng mất cúc, ngực có xăm ông tướng cầm chuử³, hay rượu khướt ở là ng và  không sợ phe cánh nà o, ông nà y có vợ con đà ng hoà ng và  hiện nay con cháu cũng đang sinh sống ở là ng Аại Hoà ng. Từ những nhân vật có thật ở là ng mình, Nam Cao đã hư cấu và  nhà o nặn nên nhân vật Chí Phèo điển hình cho một nông dân tha hoá trong xã hội cũ.

Thị Nở... có chồng

Chẳng riêng gì bạn đọc tác phẩm của Nam Cao, ai cũng muốn biết người đà n bà  xấu như ma chê quỷ hửn ấy có thực ở trong đời hay không? à”ng Trần Hữu Vịnh, người trông coi khu tưởng niệm Nam Cao kể cho tôi hay, câu chuyện giữa anh B. sống bằng nghử thả ống lươn và  một người phụ nữ đi buôn trầu vử bị B. là m nhục sau có con, cũng là  một hình mẫu của nhà  văn Nam Cao. Người đà n bà  nà y nghe nói khi còn sống khá xinh đẹp và  mặn mà .

Theo nhà  giáo Trần Văn Аô, 58 tuổi, giáo viên dạy văn ở trường THCS Nhân Hậu, ngụ tại là ng Аại Hoà ng cho hay thuở Nam Cao sáng tác, ở là ng có một bà  tên thật là  Trần Thị Thìn, con của cụ phó Thả, cụ Thả cũng được gọi là  cụ đồ Thả vì biết và  dạy chữ Nho. Cô Thìn không có chồng và  người đà n bà  nà y có tính nết hơi kử³. Thời trang của cô là  tứ mùa diện váy, đầu bịt khăn vuông và  gặp ai cũng cười.

Người đà n bà  thứ ba mà  Nam Cao lấy hình mẫu để nhà o nặn nên Thị Nở là  một người đà n bà  có chồng hẳn hoi và  cô nà y cũng có tên đích thực là  Trần Thị Nở. Cô Nở có chồng rất hiửn là nh nhưng không bao giử nấu được bữa cơm ngon cho chồng, giai thoại ở Аại Hoà ng hiện nay vẫn truyửn tụng câu chuyện cô Nở nấu cơm. Cô Nở hà ng ngà y chỉ quanh quẩn ở nhà  và  là m việc vặt nhưng chẳng việc gì ra việc gì. Một bữa, chồng cô đi là m cả ngà y, dặn cô ở nhà  nấu cơm. Cô Nở đem gạo ra thổi và  nấu cơm như hà ng ngà y chồng cô vẫn là m. Trưa vử, vợ chồng bê nồi cơm ra ăn, anh chồng nhận ra là  cơm vẫn chưa chín và  hửi cô rằng: Cơm sống thế nà y, là m sao ăn được. Cô Nở trả lời: Sống đâu mà  sống, chỉ sường sượng thôi, ăn đi. à”ng chồng chỉ biết giơ tay kêu trời.

à”ng Trần Hữu Аạt cho hay, một chi tiết thú vị là  trong tác phẩm của Nam Cao khi viết vử Chí Phèo, Thị Nở, hai con người gớm ghiếc ở là ng Vũ Аại, ông lại tả một nhân vật đà n bà  khác rất hay, người nà y chỉ có và i dòng thôi nhưng cũng đủ để nói lên phẩm chất của đà n bà  là ng Аại Hoà ng. Аó là  vợ Аội Tảo “ tên thật là  Đội Tụ, ông nà y có một người vợ rất ngoan hiửn, hát ả đà o rất hay, chính bà  là  người lấy tiửn giấu chồng để đưa cho Chí Phèo trả nợ cho Bá Kiến. Và  Nam Cao đã viết đà n bà  vốn chuộng hoà  bình.

à”ng Аạt cho hay, Nam Cao rất ít khi ở là ng nhưng chuyện là ng ông rất tử vì ông có người vợ là  bà  Sen cả đời tần tảo, là m lụng nuôi chồng con. Mỗi bận Nam Cao vử nhà  là  bà  Sen lại đem những chuyện ở là ng kể lại cho chồng nghe. Và  với óc tưởng tượng phong phú, nhà  văn đã hư cấu và  nhà o nặn nên những hình tượng văn học để đời.