Kử³ nhân Võ sáo xứ Kinh Bắc

Những cây sáo kỷ lục

Thà nh phố Bắc Giang. Xe dừng trước căn nhà  ba tầng trong ngõ. Võ sư Quân tóc dà i lơ phơ, dáng thấp đậm nhưng di chuyển những bước nhanh như cắt theo thói quen của người học võ ra đón khách. à™a và o mắt chúng tôi là  một dà n cắm bốn năm cây sáo dà i ngắn khác nhau. Nhưng tất cả đửu được là m từ sắt nguyên khối dà y đến 6 ly. Trên thân cây sáo, được khắc chữ Cõi thiên thai, Giọt mưa thu bằng chữ Hán và  cả hình chim lạc, trống đồng. Võ sư Quân đã phải viện đến Giám đốc bảo tà ng Bắc Giang Trần Văn Lạng tư vấn, giúp đỡ. Còn phần đục lỗ cho thân sáo, thì do đích thân ông Nguyễn Quốc Vệ, người từng đục, khắc bia ở Văn Miếu đảm nhận.

Nhấc thử­ cây sáo nhử nhất, dà i 60cm, đã thấy nặng tay. Аến cây sáo thứ hai, võ sư Quân bảo: Cây nà y tôi đặt tên là  Giọt mưa thu đấy. Bà n tay trĩu xuống, bởi cây sáo nặng tới 2,8kg và  dà i 1 mét. Tiếp đến cây thứ 3 tên Thiên thai, tôi đã phải dùng đến cả hai tay. Vì nó dà i 1,3m và  nặng đến 3,7kg. Võ sư quân cười hì hì bảo: Thử­ tiếp cây Tiêu tương xem. Nó dà i 1,6m, nặng 4,1kg đấy. Còn một cây mới nhất vừa biểu diễn và  được kết nạp và o Hội Di sản Việt Nam là  cây dà i 2,1m nặng 5,1kg. Cây nà y ông định đặt tên là  à” Thước kiửu địch, ý nói cây sáo như chiếc cầu à” Thước bắc qua sông Ngân Hà  cho Ngưu Lang và  Chức Nữ gặp nhau. Lôi được cây sáo từ trụ đúc bê tông xuống đã khó, cầm được cây sáo trên tay mà  đứng vững lại cà ng khó hơn. Vậy mà  võ sư Quân cứ múa vù vù. Аôi mắt ông lúc nà y đã không còn được ngụy trang bằng cặp kính nữa, linh hoạt, tinh anh như mắt chim đại bà ng. Tôi tử ra nghi ngử: Sáo nặng như vậy, chắc gì đã thổi được? Mà  thổi thì chắc gì đã chuẩn? Võ sư Quân khẳng định chắc như đinh đóng cột: Chuẩn, chuẩn cỡ âm thanh quốc tế là  khác. Không chỉ có chị nghi ngử, nhiửu người khác cũng đã thắc mắc rồi. Nhưng mà  các giáo sư âm nhạc đã thẩm định và  công nhận rồi.

Dứt lời, ông Quân nâng cây sáo Thiên thai lên. Tiếng ai hát chiửu nay vang lừng bên suối. Nhớ Lưu Nguyễn ngà y xưa lạc tới đà o nguyên.... à‚m thanh réo rắt rõ rà ng phát ra từ kim khí nhưng trầm bổng biến hóa đầy ảo diệu.

Аạo diễn phim Người giữ hồn thiêng Yên Thế vốn là  người đã được học đà n piano và  sáo từ nhử, cũng nâng cây sáo bé lên thổi. Tuy vậy, tiếng không vang và  đanh, trong và  ấm như võ sư Quân. Chứng tử, người thổi được cây sáo võ nà y, ngoà i khả năng vử âm nhạc ra, còn phải có nội công, khí lực thâm hậu của người học võ thì mới biến khúc sắt nặng nử ấy thà nh nhạc cụ thanh thoát được.

Từ Thiết địch thần phong

Аường và o bản Rừng Phe (xã Tam Tiến, huyện Yên Thế) từng ngọn núi thấp lô nhô lớp cây tái sinh. Mấy cánh chim sải cánh trên bầu trời rộng. Võ sư Quân rút cây sáo ra. Vử đây khi gió mùa thơm ngát ơi lũ chim giang hồ... Nhớ ai qua mấy đồi Yên Thế, kìa nước xa xa sông Gấm còn mịt mử ngoà i bến xuân... Rồi võ sư Trịnh Như Quân ngậm ngùi nhớ vử những ngà y bắt đầu lặn lội tìm đường đến với quê hương thứ hai của mình.

Ngà y ấy, xe cộ đi lại từ thà nh phố xuống đây còn rất khó khăn, tuần chỉ có một chuyến. Аường và o bản hoang vu và  lầy lội. Nhưng rất may vùng nà y không hử có bóng dáng thổ phỉ hoà nh hà nh. Cũng bởi danh tiếng của cụ Triệu Quốc àšy “ một vị lão thà nh cách mạng có công trong cuộc kháng chiến chống Pháp của đất nước. Cụ còn là  người duy nhất nắm giữ trong tay bà i võ Thiết địch Thần phong mà  người cậu ruột của cụ học được từ một nghĩa binh dưới quyửn cụ Аử Nắm truyửn lại. Tìm được nhà  cụ àšy giữa mênh mông núi rừng Yên Thế đã khó, bởi dân cư ở đây đến bây giử còn rất thưa thớt, mỗi nhà  cách nhau mấy quả đồi chứ đừng nói cách đây mấy chục năm. Nhưng để cụ àšy mến chuộng mà  trao hết cả tinh hoa võ học cho còn là  điửu khó khăn gấp bội. Bởi, đây là  bà i võ quý có một không hai. Binh khí sử­ dụng cũng có một không hai. Tính sát thương của nó rất cao, độ dũng mãnh vô song. Nếu để rơi và o tay kẻ ác thì hậu họa khôn lường. Vả lại, nếu võ sáo được sử­ dụng bởi người không biết thổi sáo thì cũng coi như ngọc quý rơi và o tay kẻ phà m phu.

Sau nhiửu ngà y ăn ngủ tại nhà  và  được cụ àšy thử­ thách bằng những bà i ngầm, một đêm trăng, võ sư Quân đang trằn trọc trong căn nhà  gỗ lưng chừng đồi, chợt nghe tiếng sáo trong vắt mà  mạnh mẽ như cả một đoà n quân, nhẩn nha mà  cuộn xoáy như bão táp, nhưng lại có độ thiết tha, tiêu dao nhà n tản của bậc chí nhân quân tử­. Võ sư Quân lần ra đầu nhà  tìm kiếm. Dưới ánh trăng mử ảo, bên rừng tre xao xác, cụ àšy thoắt vừa thổi sáo lại chuyển sang những chiêu Dạ xoa thám hải, Tống điểu thượng lâm, Mãng xà  truy hổi, linh diệu vô cùng. Kể từ đó, Trịnh Như Quân được cụ Triệu Quốc àšy cho bái sư, được truyửn cho bà i võ Thiết địch thần phong, và  còn hơn thế nữa, ông Quân được gia đình cụ àšy coi như người trong nhà . Có lẽ bản tính hồn nhiên, không vụ lợi và  cả... kử³ quái của võ sư Quân đã khiến cụ àšy yên lòng truyửn y bát.

Cụ àšy đã đi xa hai năm, nhưng chốn nà y vẫn là  nơi đi vử quen thuộc của võ sư Quân. Khi nghe tin có đoà n là m phim lên quay tại nhà  mình, ông Triệu Ngọc Quang, con trai cụ àšy đã phát quang quả đồi nơi trước kia cụ àšy truyửn võ cho ông Quân để đoà n là m phim tiện đường xoay xửa.

... đến Bóng trăng Phồn Xương

Trong câu chuyện những lúc rảnh rỗi trước khi đoà n phim tiếp tục ghi hình, kử³ nhân Trịnh Như Quân phà n nà n với tôi rằng, nhiửu nhà  báo đến với ông, ông rất quý trọng và  say sưa kể chuyện, nhưng không hiểu vì sao mà  ít người chịu nghe thủng câu chuyện của ông nên khi vử nhà  đửu viết ông có đến hai bà i võ sáo Thiết địch thần phong và  Bóng trăng Phồn Xương. Nhưng thực chất, hai bà i võ đó chỉ là  một.

Thiết địch thần phong là  nguyên bản bà i võ sáo mà  nghĩa binh Yên Thế xưa kia sử­ dụng. Còn bà i Bóng trăng Phồn Xương là  do ông sau một thời gian được truyửn thụ, nghiên cứu và  cải tiến rồi đến năm 1998 khi Bắc Giang và  Bắc Ninh tách tỉnh, được sự đồng ý của Sở thể dục thể thao Hà  Bắc (cũ) cho đổi tên để ghi dấu địa danh Phồn Xương, nơi gắn bó với cuộc khởi nghĩa của người anh hùng áo vải Hoà ng Hoa Thám. Bà i võ Thiết địch thần phong có 51 chiêu thức và  12 tấn thế từ khi lập tấn Thượng bộ hợp địch cho đến chiêu cuối cùng Hợp địch quy nguyên đửu được đúc kết từ tinh hoa của võ học cổ truyửn.

Bà i võ được bắt đầu từ những nốt nhạc sảng khoái, hà o hoa nhưng rất đanh thép, cứng cửi của người quân tử­. Rồi sau đó, người võ sĩ cầm hử cây sáo, đứng hạc tấn trên một chân, mắt mơ mà ng theo ngón tay trử trời trăng tả cảnh. Rồi vẫn động tác khoan thai, người võ sĩ chuyển sang trảo mã tấn, nhìn xuống đất để tận hưởng vẻ đẹp xung quanh mình, đó là  6 đường tả cảnh, điửu là m nên sự khác biệt của võ sáo với các môn võ khác.

Tất cả đửu toát lên phong thái ung dung, đĩnh đạc khiến kẻ thù sử­ng sốt, sợ hãi. Sau đó, đột ngột, những chiêu thức vù vù tung ra, dũng mãnh, quyết liệt. Khi bà i võ kết thúc, một khúc nhạc lại được vang lên, chứng tử tâm thế không bao giử khuất phục của người võ sĩ, chứng tử khí lực của người sử­ dụng sáo vẫn còn bửn chắc qua hơi thổi sáo. Bên cạnh đó, cây sáo còn được sử­ dụng như một đoản kiếm nên có đủ thập tam kiếm pháp nghĩa là  13 cách dùng kiếm như tiễn (người và  kiếm lao tới); trừu (kéo xuống, cứa dọc, giật và o) hay đối (đưa thẳng lườ¡i kiếm lên, ngử­a cổ tay, kiếm nằm ngang). Với sức mạnh vô song của mình, cây sáo còn được sử­ dụng như một đoản côn để công phá những vật cản hoặc đối thủ như đập, bổ, chọc... đửu tạo nên những hiệu quả bất ngử.

Nỗi lo của kử³ nhân

Kử³ nhân Trịnh Như Quân có thể không biết đến nỗi lo cơm áo gạo tiửn, không lo xây nhà , mua sắm đồ đạc, không lo khủng hoảng kinh tế tà i chính, ông cà ng không bận tâm những ngà y cuối năm giá và ng nhảy múa chóng mặt... nhưng ông không thể không lo, một mai khi mình khuất núi, bà i võ bí truyửn có một không hai nà y cũng theo ông vử với nghĩa quân Аử Thám. à”ng đang có một nỗi bận tâm trong lòng: Sự thất truyửn bà i võ sáo!

Trong suốt mấy chục năm dạy võ cho bao nhiêu thế hệ học trò nhưng võ sư Trịnh Như Quân vẫn chưa gặp được một truyửn nhân nà o xứng đáng để trao lại toà n bộ tâm nguyện của đời mình. Hai đệ tử­ thân tín của ông là  Tô Hoà ng và  Nguyễn Quý Toà n đửu là  những võ sư có tiếng trong vùng. Tuy nhiên, theo ông, vẫn chưa ai đủ khả năng lĩnh hội hết sự tinh diệu của bà i võ nà y. Ngoà i tâm, tà i, đức ra, người sử­ dụng võ sáo phải có phẩm chất của một nghệ sĩ, môn võ sáo phải được nâng tầm lên vừa là  thể thao, vừa là  nghệ thuật. Bởi thế, suốt bao nhiêu năm qua, trách nhiệm tìm kiếm đệ tử­ chân truyửn đã đè nặng lên vai người đà n ông vẫn bị nhiửu người cho là  hồn nhiên đến độ lơ mơ nà y.

Аoà n là m phim đóng máy khi bóng trăng đã lên cao. Tôi lặng lẽ ngồi lại với kử³ nhân xứ Kinh Bắc Trịnh Như Quân trong đêm trăng để nghe những lời tâm sự gan ruột mà  ông đã không nói ra trong lúc ghi hình. Rồi như có một sức bật phi thường, võ sư Quân đứng dậy múa bà i Bóng trăng Phồn Xương. Dưới bóng trăng suông, tôi thấy điệu múa của ông, tiếng sáo réo rắt phát ra từ cây sáo Giọt mưa thu như có ma lực, như thấp thoáng nụ cười hiửn của tiửn nhân. Chưa lúc nà o tôi thấy điệu múa ấy, tiếng sáo ấy đẹp và  hay như đêm trong trăng cuối năm nà y...