Lặng nghe “Lời thầm” của một thi nhân

Vũ Nho| 23/05/2019 07:51

Chị Hạnh Mai tham gia Ban chủ nhiệm Câu lạc bộ thơ Tràng An của Hà Nội nhiều năm và là hội viên của Hội Nhà văn Hà Nội. Đến nay Hạnh Mai đã xuất bản 3 tập thơ riêng: Đám mây bay qua (2010); Điều bất chợt (2012) và gần đây nhất là Lời thầm (2019).

Lặng nghe “Lời thầm” của một thi nhân

 Có thể nói “Lời thầm” là tập thơ thể hiện những nỗi niềm của một người phụ nữ dịu dàng, đa cảm. Nguyên tên tập thơ cũng cho thấy tác giả là người không thích ồn ào, không thích phô trương, mà chỉ thích thầm thì, thủ thỉ, như loài hoa Mộc, hương và sắc khiêm nhường “Cứ lặng thầm tự khắc họa thành tên” (Hoa Mộc). Đó là một trong những biểu hiện nữ tính kín đáo của sự dịu dàng.

Chúng ta sống trong thời đại thông tin bùng nổ. Con người bị cuốn vào xa lộ thông tin với những chương trình ti vi rất nhiều kênh, nhiều đài phát thanh phát 24/24, với những điện thoại thông minh kết nối toàn thế giới. Có người đã tìm sự yên tĩnh bằng cách tắt điện thoại, tắt ti vi, tắt mọi nguồn thông tin để sống hoàn toàn trong sự tĩnh lặng ít ngày. Hạnh Mai không làm thế, nhưng chí ít chị cũng tạo sự giãn cách:

Đôi khi bỏ máy lặng thinh
Để còn nghe tiếng lòng mình đổ chuông

Người phụ nữ làm thơ này có cách riêng để cân bằng giữa sự hướng nội và hướng ngoại. Không phải chỉ chuyên chú vào hướng nội, vào cõi riêng lòng mình. Thơ của Hạnh Mai không chú trọng thể hiện cái tôi riêng, mà có sự cân bằng giữa cái tôi và cái ta, giữa cá nhân mình với cộng đồng. Có thể bắt gặp nhiều mảnh đời, nhiều số phận của những con người nhỏ bé trong thơ chị:

Bà lão cào nghêu từ sớm
Dáng còng đổ xuống ban mai
(Cuối hạ)

Một  “Người đàn bà sửa xe”  có cuộc sống vất vả “lăn lóc với đời” :
Bơm căng bao nhiêu ruột săm
Mà đời bà lép xẹp gốc bàng
(Người đàn bà sửa xe)

Một người phụ nữ mắc bệnh cùi phải lìa bỏ quê hương, gia đình đến ở trại phong:
Cụt cùi dẫu có liền da
Còn mãi nỗi đau li biệt
Với quê, người cùi đã chết
Mắt chị buồn vô vọng phía biển xa
(Lời buồn gió thổi)

Hai người bạn già từng có một thời trẻ trung nhưng số phận thật bi đát sau chiến tranh. Chỉ có tấm lòng nhân hậu rộng mở của một người phụ nữ mới có thể cảm thông hết nỗi mất mát, đau buồn và sự kiên cường của hai người phụ nữ vô danh “Bà còng dắt tay bà mù” đi hội. Bà còng thì “Một thời đi đứng thẳng ngay/ Đá mòn chân cứng dạn dày Trường Sơn/ Một thời khói lửa đạn bom/ Thẳng ngay để lại, chỉ còn lưng cong”. Bà mù thì “Nặng tình bởi một câu thề/ Mắt mờ theo những nỗi khuya u buồn/ U buồn khua gậy lối mòn/ Bước dò theo kỉ niệm còn trinh nguyên” (Đôi bạn).

Một cụ già sức yếu, không thể ở tầng cao, nhưng tầng một thì lại cũng có sự khổ riêng:

Bà cố tám mươi sức yếu
Ra vào tầng một quẩn quanh
Đêm đêm thở cùng xăng nhớt
Chập chờn thức ngủ cầm canh
(Nhà chật)

Và đây, một em gái phải đội mưa gió để mưu sinh nơi “chợ tình” thực chất là “chợ tiền”:
Ngàn vàng quý giá ai hay
Vãng lai, cửu vạn, thợ xây cũng mời
Nâng lên hạ xuống ngã lời
Mười phương em bán cả… mười một phương
(Mưa chợ tình)

Tình cảm của người phụ nữ dịu dàng, đa cảm ấy còn dành cho một người bạn thơ “khổ lụy vì tiền”:
Em đi theo với người ta
Biết rồi thân gái đường xa thế nào?
Lối mòn bước thấp bước cao
Nơi đâu là chốn dạt vào nương thân
(Thế là)

Và nhiều tình cảm thương yêu nhất, chị dành  cho người mẹ của mình trong các bài “Thu buồn”, “Mùa vu lan”, “Ru mẹ”, “Ngày giỗ mẹ”. Những câu thơ như bứt ra từ tấm lòng người con hiếu thảo:

Không già hơn được nữa
Tuổi già qua lâu rồi
Con trở thành bà ngoại
Mẹ vẫn già thế thôi
(Mùa vu lan)

Ngủ đi này những nếp nhăn
Mẹ ta tất tả lo toan nhiều rồi
Ngủ đi này đốm đồi mồi
Gió sương để dấu một thời gió sương
Ngủ đi mái tóc mây vương
Sợi rơi, sợi rụng, sợi buồn sợi lo
(Ru mẹ)

Không chỉ quan tâm đến những người phụ nữ bình thường, nhỏ bé, thiệt thòi, Hạnh Mai còn quan tâm đến những vấn đề của cả giới mình trong các bài thơ “Trước cửa tòa”, “Cầm lòng mượn tiếng hờn ghen”, “Ba mươi phút mỗi ngày”, “Lời thề”, “Tôi rơi”. Và tác giả còn quan tâm đến những chuyện lớn lao của xã hội, của đất nước.  Người thơ không quên nhắc nhở về chủ quyền biển đảo:

Ấy là mảnh đất cha ông
Giong buồm mở cõi một vùng đảo xa
Ấy là máu chảy Gạc Ma
Vẫn không thôi nhắc nhở ta chủ quyền
(Ấy là)

Về niềm riêng, có thể thấy tác giả ít bộc lộ “cái tôi” cá nhân, nếu so sánh với nỗi chung. Thấp thoáng trong tập, những câu thơ gợi hoàn cảnh riêng của người viết. Đó là khi đợi chờ: “Người đi nhẹ bước phù vân/ Ta phong gói những mùa xuân đợi chờ” (Đợi chờ). Đó là khi gặp gỡ muộn màng: “Gặp đò, đò đã sang ngang/ Gặp người người đã đa mang phận người” (Mong manh). Đó là khi cảm thấy cô đơn, lạnh lẽo: “Mình trơ trọi giữa bao la căn phòng/ Rét gì rét thế đêm đông/ Như là gió thổi từ trong ra ngoài” (Cô đơn). Đó là khi có cảm giác cỗi cằn: “Thơ giờ ngày một khó khăn/ Tình giờ ngày một cỗi cằn hơn xưa/ Mặt giờ nhàu nhĩ nắng mưa/ Mùa em rớt giá cả thơ lẫn tình” (Mùa em). Có lúc người viết cảm thấy mình đánh mất mình:  “tôi rơi tôi rồi”. Ấy là khi bị cuốn vào các công việc bếp núc, chợ búa hay làm vườn (Kể cũng ngạc nhiên là một người có nghề “thiết kế kết cấu trúc công trình” lại có cả một “vườn rau sạch” để rơi vào). Rốt cuộc là tìm mãi không thấy “cái tôi”, tác giả  chỉ còn biết “Trách mình dại dột/ Sao không rơi vào thơ!”.  (Tôi rơi).Thì ra đây là một câu chuyện mang tính chất ngụ ngôn! Rơi vào thơ ư? Chắc gì đã tìm thấy dấu vết khi mà chính người viết đã từng kêu: “Thơ gieo mấy mùa hạt lép/ Đất nghèo chưa thấy mọc lên” (Nhà chật).

Bạn đọc có thể tìm thấy những ý nghĩ chân thành, mộc mạc nhưng không kém phần sâu sắc của tác giả trong các bài thơ “Bức tường”, “Lễ Phật xứ người”, “Giọt chiều”, “Hoa  phong lan”, “Hoa lộc vừng”…
Tôi ấn tượng với thái độ lạc quan, rất nữ tính nhưng cũng rất cứng cỏi của chị, và cũng chúc tác giả và những người đọc thơ Hạnh Mai sống tự nhiên, mạnh mẽ với tinh thần ấy:

Đã yêu thì cứ yêu đi
Đã thương chẳng ngại đôi khi mếch lòng
Đã vui, vui đến nhập đồng
Đam mê cháy đến tận cùng đam mê!
(Bây giờ)
(0) Bình luận
  • Xiaomi 17T và công thức cận flagship dành cho người thích camera Leica
    Xiaomi 17T là một trong những mẫu máy đáng chú ý của Xiaomi T Series khi tập trung vào camera Leica, màn hình đẹp, pin lớn và hiệu năng mạnh trong tầm giá cận flagship. Với người dùng muốn một chiếc điện thoại phục vụ tốt chụp ảnh, giải trí, học tập và làm việc, Xiaomi 17T mang đến nhiều điểm đáng cân nhắc.
  • Chụp ảnh cưới ‘All In One' tại Mimosa Wedding
    Trong bối cảnh ngành dịch vụ cưới ngày càng phát triển, vô hình trung nỗi lo của khách hàng về chất lượng sản phẩm và dịch vụ nhiều hơn. Thực tế này đang thúc đẩy một làn sóng dịch chuyển mạnh mẽ của các cặp đôi sang mô hình dịch vụ trọn gói (All in one). Bên cạnh yếu tố tiện lợi, thế hệ trẻ hiện nay cũng khắt khe hơn về mặt thẩm mỹ, họ hướng tới sự cá nhân hóa, cảm xúc chân thực và từ chối các khuôn mẫu rập khuôn có sẵn khi tìm kiếm dịch vụ chụp ảnh cưới đẹp ở Hà Nội.
  • Triển lãm "Sĩ tử 3 – Chuyện sĩ tử": Không gian nghệ thuật tôn vinh đạo học Việt Nam
    Hướng tới kỷ niệm 950 năm ra đời Văn Miếu - Quốc Tử Giám, trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076 - 2026), chiều 27/5, triển lãm nghệ thuật “Sĩ tử 3 – Chuyện sĩ tử” đã khai mạc tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.
  • "Trời, Non, Nước - Allusive Panorama" giới thiệu 20 tác phẩm hội hoạ của vua Hàm Nghi tại Hà Nội
    Từ 24/4 đến 10/5, tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội, Triển lãm "Trời, Non, Nước - Allusive Panorama" – do Art Nation giới thiệu, quy tụ các tác phẩm hội họa tiêu biểu của vua Hàm Nghi.
  • Triển lãm ảnh “Hà Nội trong tôi” 2025: Hà Nội trong Kỷ nguyên vươn mình
    Sáng 8/10, Báo Kinh tế & Đô thị phối hợp với Câu lạc bộ Nhiếp ảnh người cao tuổi Hà Nội, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc Triển lãm ảnh “Hà Nội trong tôi” lần thứ 20 - năm 2025 với chủ đề “Hà Nội trong Kỷ nguyên vươn mình”.
  • Khai mạc Triển lãm mỹ thuật của các thế hệ giảng viên Khoa Đồ hoạ - Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam
    Sáng ngày 1/10/2025, tại Nhà Bảo tàng số 42 phố Yết Kiêu, Hà Nội, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam tổ chức Lễ khai mạc Triển lãm mỹ thuật (Triển lãm tháng 10) của các thế hệ giảng viên Khoa Đồ hoạ - Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam. Triển lãm nằm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 100 năm thành lập Trường Mỹ thuật Đông Dương - Đại học Mỹ thuật Việt Nam.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • [Podcast] Truyện ngắn: Em trai
    Tôi sinh ra và lớn lên tại một ngôi làng hẻo lánh, nghèo nàn trên đỉnh núi. Ngày qua ngày, cha mẹ tôi “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” cày xới đám đất khô đã ngả vàng nuôi gia đình mà vẫn khó khăn. Mùa xuân, hoa lá cỏ cây đua nhau nở nhưng nhà chúng tôi lúc nào cũng màu xám...
  • Bà phù thủy có cây vú sữa
    Chẳng hiểu vì sao tôi rất sợ khi thấy bà phù thủy nhà bên. Nhưng càng sợ lại càng tò mò, cứ muốn lén nhìn qua lỗ gạch để xem từng hành động của bà. Bà đang quét lá vú sữa, biết có ánh mắt đang theo dõi, liền ghé lại, làm tôi một pheng điếng hồn.
  • Nhà báo, nhà thơ Vương Tâm với “Nhịp phố bốn mùa hoa”
    Tiếp nối mạch sách viết về Hà Nội như “Những nhịp cầu mùa thu” - trường ca viết về cầu Long Biên (NXB Quân đội nhân dân, 2009); “Cây đa Bác Hồ với muôn nẻo đường xuân” (NXB Văn học, 2017); “Vui nhất có chợ Đồng Xuân” (NXB Văn học, 2022); “Phố thời gian và ô cửa gió” (NXB Văn học, 2025)… mới đây, nhà thơ, nhà báo Vương Tâm tiếp tục ra mắt bạn đọc tập bút ký “Nhịp phố bốn mùa hoa” (NXB Hà Nội, 2026). Trong cuốn sách này, tác giả tập trung khắc họa những đường phố Hà Nội xưa và nay, đặc biệt là những phố cổ mang tên “Hàng” gắn với lịch sử, văn hóa và hồn cốt của Thăng Long - Kẻ Chợ.
  • Phường Hoàn Kiếm thông qua các nghị quyết bản lề: Định hình đô thị thông minh, văn hiến và hạnh phúc
    Ngày 26/6, Hội đồng nhân dân (HĐND) phường Hoàn Kiếm khóa II, nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã tổ chức Kỳ họp thường lệ giữa năm 2026 (Kỳ họp thứ Ba). Với tinh thần đổi mới, sáng tạo và tinh thần trách nhiệm cao trước toàn thể cử tri, kỳ họp đã tập trung thảo luận, quyết nghị nhiều nội dung có ý nghĩa then chốt, đặt nền móng vững chắc cho hành trình bứt phá và phát triển bền vững của địa phương trong giai đoạn 5 năm tới.
  • Phường Cầu Giấy tạo đột phá sau một năm vận hành mô hình chính quyền hai cấp
    Ngày 26/6, phường Cầu Giấy đã tổ chức thành công Hội nghị sơ kết một năm triển khai vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và kiện toàn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trên địa bàn. Sự kiện có sự tham dự và chỉ đạo trực tiếp của Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong tư duy quản trị và điều hành đô thị tại địa phương.
Đừng bỏ lỡ
  • Tầm nhìn thế kỷ để Thủ đô Hà Nội bứt tốc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc
    Trong suốt tiến trình lịch sử phát triển đô thị của Việt Nam, chưa có một văn kiện nào thể hiện chiều sâu không gian và chiều dài thời gian vĩ mô như Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính chị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 đánh dấu một bước ngoặt tư duy mang tính cách mạng, thay thế các góc nhìn ngắn hạn bằng một hệ kiến trúc chính sách mang tầm thế kỷ cho Hà Nội.
  • Thêm một không gian vui chơi cho trẻ tại Phố Sách Hà Nội
    Sáng 26/6, tại Phố Sách Hà Nội (phố 19 háng 12, phường Cửa Nam), UBND phường Cửa Nam phối hợp với Tập đoàn Picenza Việt Nam, doanh nghiệp xã hội Think Playgrounds và Ban Quản lý Phố Sách Hà Nội tổ chức ra mắt Khu vui chơi - Chòi chơi Phố sách, hưởng ứng kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 - 28/6/2026).
  • Những ngày phim Belarus tại Việt Nam năm 2026
    Từ ngày 26 đến 28/6/2026, tại Trung tâm Chiếu phim Quốc gia (Hà Nội), Cục Điện ảnh phối hợp với Hãng phim Quốc gia Belarus (Belarusfilm) và Bộ Văn hóa Cộng hòa Belarus tổ chức “Những ngày phim Belarus tại Việt Nam năm 2026”.
  • Tuyên dương 126 gia đình văn hóa tiêu biểu Thủ đô năm 2026
    Sáng 25/6, Thành phố Hà Nội đã tổ chức Hội nghị tuyên dương các gia đình Văn hóa tiêu biểu Thủ đô năm 2026, nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 - 28/6/2026).
  • Chùm thơ của tác giả Nguyễn Văn Học
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của tác giả Nguyễn Văn Học.
  • Kể câu chuyện về "vòng đời của Sen" tại lễ hội sen Hà Nội 2026
    Không chỉ dừng lại ở một không gian ngắm cảnh đơn thuần, Lễ hội Sen Hà Nội 2026 (diễn ra từ 26- 28/6) hứa hẹn mang đến một trải nghiệm văn hóa hoàn toàn khác biệt. Lần đầu tiên tại không gian sáng tạo Tây Hồ, một mạch truyện trực quan sinh động về trọn vẹn "vòng đời của Sen" sẽ được tái hiện, đánh thức mọi giác quan của công chúng Thủ đô.
  • Quyết sách chiến lược để Hà Nội chuyển đổi mô hình phát triển đô thị trong giai đoạn mới
    Trong giai đoạn mới, Hà Nội đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển đô thị từ mở rộng theo chiều ngang sang phát triển nén, xanh, đa trung tâm, dựa trên giao thông công cộng (TOD) khối lượng lớn. Để hiện thực mục tiêu này, cụ thể hóa Luật Thủ đô 2026, HĐND Thành phố Hà Nội gần đây đã chính thức thông qua Nghị quyết quy định chính sách cải tạo chỉnh trang đô thị và phát triển TOD trên địa bàn thành phố.
  • Triển lãm đa giác quan “Giao thời”: Kết nối di sản với công nghệ
    Từ ngày 24/6 đến 31/7/2026, tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam diễn ra triển lãm đa giác quan “Giao thời”. Sự kiện do Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam phối hợp với VietArt, LumiPark và LumiTech tổ chức.
  • Chiếu miễn phí bộ phim tài liệu “Đất tổ quê cha” nhân Ngày Gia đình Việt Nam
    Buổi chiếu phim sẽ chính thức diễn ra vào lúc 15h00, Chủ nhật ngày 28/06/2026 tại Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, số 465 Hoàng Hoa Thám, Ngọc Hà, Hà Nội.
  • Hấp dẫn chuỗi hoạt động tại Lễ hội Sen Hà Nội 2026
    Diễn ra từ ngày 26 đến 28/6 tại nhiều không gian văn hóa quanh hồ Tây, Lễ hội Sen Hà Nội năm 2026 được tổ chức với nhiều hoạt động đặc sắc nhằm tôn vinh vẻ đẹp của hoa sen trong đời sống văn hóa Việt, quảng bá giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội. Đồng thời sự kiện giới thiệu những sản phẩm du lịch, văn hóa và sáng tạo gắn với sen tới người dân, du khách trong nước và quốc tế.
Lặng nghe “Lời thầm” của một thi nhân
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO