Lễ hội đua thuyền độc nhất Thủ đô

Lễ hội đua thuyửn có lịch sử­ từ ngà n năm nay tại Yên Duyên, Yêu Sở, quận Hoà ng Mai. Ảnh: Ngọc Hà

Sau khi tổ chức trở lại được hơn chục năm nay, lễ hội ngà y cà ng hấp dẫn, thu hút đông đảo nhân dân và  mới được nâng thà nh lễ hội cấp thà nh phố. Trong ba ngà y 13, 14 và  15 tháng 8 à‚m lịch, lễ hội đã diễn ra tưng bừng tại hồ Tích Thủy, phường Yên Sở với hà ng ngà n người dân hò reo, cổ vũ tạo nên bầu không khí vô cùng náo nhiệt.

Nguồn gốc huyửn hoặc

Lịch sử­ của lễ hội được ghi nhận từ cả ngà n năm trước. Yên Duyên “ Yên Sở xưa (thuộc phường Yên Sở, quận Hoà ng Mai, Hà  Nội ngà y nay) có tên là  là ng Mui Chùa, nằm ở vị trí hiểm yếu bên sông Hồng phía nam kinh thà nh Thăng Long. Từ ngà n năm trước, người dân nơi đây nghèo khổ, đời sống chủ yếu dựa và o nghử nông. Do hằng năm người dân nơi đây thường xuyên phải chịu cảnh úng ngập, nên trẻ già  đửu thạo nghử sông nước, chèo thuyửn.

Tương truyửn, vua Lý Nhân Tông húy là  Cà n Аức (1072-1128) là  người vốn đức độ, thương dân. Năm Nhâm Tý, nhà  vua vi hà nh tìm hiểu cuộc sống của dân, khi đi đến đoạn đê là ng Mui Chùa, điểm đê xung yếu. Chứng kiến cảnh là ng quê, ruộng vườn của dân chìm trong biển nước, vua rất buồn rầu. Trong lúc đang suy nghĩ mông lung, bất chợt, vua thấy từ trong biển nước mênh mông, xuất hiện một chiếc thuyửn nhử từ phía Nam tiến lên. Trên thuyửn là  một cô gái với trang phục yếm đử, khăn nâu, đang khoan thai đẩy nhịp mái chèo trên sóng nước. Nhà  vua truyửn tùy tùng mời cô gái và o bử để gặp mặt. Lạ thay, cô gái không trả lời chỉ ngoái nhìn, mỉm cười. Vua nghĩ rằng, có lẽ đó là  bậc nữ nhi tà i kiệt được trời phái xuống giúp nước, lo cho dân, vua lệnh tiếp cho các vị quan mời cô gái và o tiếp kiến. Nhưng cô gái không và o bử mà  chèo thuyửn đi tiếp. Bóng người đi để vọng lại câu hát:

Trăm lần thiếp phụ quân vương

Thuỷ cung cách trở  âm dương du mࠝ

Con thuyửn cùng cô gái đi khuất chìm xuống lòng sông sâu. Sau khi chứng kiến cảnh tượng lạ lùng đó, nhà  vua đã truyửn mời các cụ bô lão trong là ng Mui Chùa lên quãng đê nà y và  thuật lại cho mọi người vử sự việc xảy ra... Vua cho rằng đó là  công chúa con vua Thuỷ Tử, rồi ban sắc phong cho cô gái là  Thần tiên mử¹ nữ, tự Аại Vương. Vua gợi ý người dân lập nghè (tương tự miếu, đửn) thử đặt gần nơi nà ng vừa hoá thân. Sự kiện nà y xảy ra đúng ngà y rằm tháng Tám. Nhà  Vua còn đặt lại tên là ng Mui Chùa là  là ng An Duyên để kỷ niệm mối nhân duyên với cô gái.

Tiếp thu lời gợi  ý của nhà  vua, nhân dân là ng Mui Chùa xây dựng nghè thử công chúa gọi là  Nghè Bà . Hà ng năm, nhân dịp rằm tháng Tám, là ng Yên Duyên lại mở hội bơi chải để nhắc lại sự tích mối nhân duyên giữa nhà  vua và  công chúa con vua Thủy Tử. Theo nghĩa truyửn thống, Lễ hội còn là  dịp để các đôi trai gái hẹn hò gặp nhau kết duyên đôi lứa.

Ngà y cà ng hấp dẫn

Quy định lễ hội bơi chải Yên Duyên khá nghiêm ngặt. Người được tuyển và o đội bơi phải kiêng trần tục trước 7 đến 9 ngà y, ăn ngủ tập trung để bảo đảm ngà y xuống chải thân thể tinh khiết. Thông lệ, hội bơi được mở trong ba ngà y từ 13 đến 15 tháng 8 (à‚m lịch). Ngà y đầu là  nội dung bơi thử, nghĩa là  là m lễ khai quang chải (dụng cụ chèo thuyửn) và  các cụ bô lão bơi vòng quanh một vòng, ngà y thứ hai bơi lèo là  giải vòng loại để chọn các đội xuất sắc và o vòng chung kết, ngà y thứ ba là  bơi giải.

Lễ hội bắt  đầu với nghi thức trang nghiêm. Các cụ lão trượng xuất hiện với trang phục áo dà i đử, đội khăn xếp và ng, dây đai lưng mà u, bước trên chòi trống hình tám mắt in trên thuyửn rồng, có kết hoa và  giải lụa vòng quanh. Cụ Cả Trượng đánh ba hồi chín tiếng trống. Dứt hồi trống cuộc thi bắt đầu, những cây chải (cây chèo thuyửn) rẽ sóng đưa bốn con thuyửn lao trên mặt nước như bốn con rồng, mỗi thuyửn rồng là  một mà u áo, đầu rồng và  đuôi được sơn son thếp và ng, cử xí rực rỡ.

Trên bử sông, mọi người nhất loạt hò reo cổ vũ cùng với tiếng cồng la của người bắt nhịp, tiếng trống thúc giục của cụ Cả Trượng, tiếng rằm bơi của các chải đập liên hồi xuống mặt nước, hoà  quyện và o nhau, tạo nên âm thanh sống động... Khoảng cách điểm xuất phát bơi tới đích dà i một cây số, mỗi lèo bơi 3 vòng và  đửu chấm giải: nhất, nhì, ba, tư. Аể già nh chiến thắng, các tay chèo phải khổ công rèn luyện để có sức khửe dẻo dai và  có tính đồng đội cao trong thi đấu.

Năm 2000, lễ hội bơi chải là ng Yên Duyên được khôi phục lại, nhanh chóng thu hút đông đảo nhân dân và  khách thập phương. Từ chỗ, các chải bơi của Yên Duyên thi với nhau, nay thu hút đông đảo các chải bơi từ mọi miửn tìm đến đăng ký tham gia hội thi. Năm 2007 và  2008, đội chải bơi của Yên Duyên, được TP chọn tham gia đội tuyển Hà  Nội tham dự giải bơi chải hữu nghị tại Trung Quốc và  đạt thà nh tích cao trong giải thi. Năm 2010 kỷ niệm đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà  Nội, quận Hoà ng Mai cũng đã được TP chọn đăng cai và  tổ chức giải bơi chải cấp TP hết sức thà nh công.

Năm nay, quận Hoà ng Mai được UBND TP. Hà  Nội chọn đăng cai tổ chức giải bơi Chải truyửn thống TP Hà  Nội năm 2012.