Lênh đênh sóng nước, dặm dà i lo toan (Kử³ III)

Hệ thống đầm phá nà y hút một lượng lớn người dân vạn chà i đến sinh sống. Tuy là  một tỉnh có địa thế sông hồ khó là m ăn nhưng cả tỉnh cũng đang quản lý tới 12.584 đầu phương tiện thủy (trong đó điểm đặc thù của Thừa Thiên - Huế là  có tới 125 thuyửn du lịch, ca Huế trên sông). Dựa và o địa thế của đầm phá, nhiửu cử­a biển, cử­a sông... bọn tội phạm thường xuyên hoạt động trộm cắp, cườ¡ng đoạt, vận chuyển hà ng lậu, gian lận thương mại, và  nhiửu tệ nạn xã hội khác... Người dân thì nghèo, hiểu biết vử luật pháp còn yếu, nhất là  Luật giao thông đường thủy nên tình trạng vi phạm các quy định vử an toà n giao thông đường thủy diễn ra phổ biến.

Năm 1999, Phòng CSАT được thà nh lập. Chưa đầy một tháng sau cán bộ chiến đã phải lao và o nước lũ cứu vớt được 150 người dân bị nước cuốn trôi, giúp 500 người dân đến được vùng an toà n và  chỉ trong 10 ngà y đã trực tiếp vận chuyển 55 tấn lương thực, thuốc men tới cứu giúp các vùng bị lụt và  đưa dẫn 80 lượt các đoà n cán bộ lãnh đạo, các đoà n cứu trợ đến với đồng bà o vùng lũ .

Tôi ra Nghệ An, Hà  Tĩnh là  hai tỉnh được coi là  rốn bão những năm gần đây.Do không có các tuyến sông liên tỉnh, không có nhiửu đoạn sông bằng phẳng nên mật độ tầu thuyửn hoạt động trên sông ở các địa phương nà y không nhiửu và  cũng không quá phức tạp. Tuy nhiên không vì thế mà  công việc của CSАT nhà n rỗi hay nhẹ nhà ng.

Аặc điểm nổi bật của cư dân sông nước Bắc miửn Trung - cả vận tải, khai thác VLXD hay sống bằng nghử chà i lưới - là  dân trí rất thấp và  đời sống rất nghèo. Nhiửu gia đình có đến 5, 6 người con sống chen chúc trên một con thuyửn cũ. Hầu như rất ít cháu được đến trường. Cái câu "ăn như thợ xẻ đẻ như vạn chà i" thật đúng với tình hình cư dân sông nước mấy tỉnh nà y.

Ở Nghệ An tôi lại trở vử với một kỷ niệm máu thịt thời chiến tranh, thời mà  tôi là  một chà ng trai 20 tuổi. Một đêm của cái năm 1970 đáng nhớ ấy, chúng tôi đã đội bom, dập lử­a ở chính bến phà  Bến Thủy anh hùng nà y để đưa hà ng, đưa quân sang Nghi Xuân. Và  đi theo chúng tôi mãi trên đường và o mặt trận đêm ấy là  câu hò da diết đầy tinh nghịch với các cô gái thà nh Vinh: "Hò ơ, anh cứ nhủ rằng em không thương. Anh ra chiến trường đâu em dám cản. Nhưng anh ơi xin anh đừng buồn nản. Vì tim em sẽ thức đợi anh vử".

Sau hơn bốn mươi năm, đêm nay tôi lại đứng đây ngó lơ vử phía núi Quyết, địa danh Phượng Hoà ng Trung Аô nổi tiếng như tìm lại bóng dáng của cái cử­a tử­ một thời mà  sao tai như vẫn còn ngọn lịm tiếng ai thủa đầu đời trai trẻ: vì tim em sẽ thức đợi anh vử.

Sông suối Nghệ An độ dốc lớn, dòng chảy xiết, tầu thuyửn hoạt động trên sông ít, dân chà i cũng không nhiửu. Nói chung CSАT phải tự nghĩ ra việc mà  là m, bởi với hình thái sông nước như thế, một khi xảy ra tai nạn giao thông thì hậu quả thường rất nặng nử. Và  đặc biệt đối với Nghệ An, một địa bà n trọng điểm vử buôn bán vận chuyển ma túy xuyên quốc gia thì hơn 1000 cây số đường sông cũng là  một tuyến giao thông quan trọng để bọn tội phạm lợi dụng.

Аiửu rất đáng mừng là  từ năm 2006 đến nay ở địa bà n Nghệ An không xảy ra tai nạn giao thông đường thủy. Và  cái mà  Phòng CSАT Nghệ An tập trung là m tốt, là m thường xuyên, quyết liệt là  khảo sát, đánh giá đúng thực trạng các bến đò ngang, tham mưu cho tỉnh có phương án nâng cấp, thậm chí mở đường, xây cầu những nơi có thể. Việc 5 năm qua không để xảy ra tai nạn đường thủy cũng có phần đóng góp đáng kể của đử án nà y.

Bên kia cầu Bến Thủy là  đất Nghi Xuân nổi tiếng. Một lần đứng trên ban công tầng hai của UBND huyện Nghi Xuân, ông Phó Chủ tịch huyện khoát tay chỉ cho tôi các ngôi là ng quanh đó đã sinh ra các nhân tà i kiệt xuất: Ngôi nhà  mái ngói hai tầng kia là  của Tả Ao tiên sinh.

Cảnh sát đường thủy Hà  nội tham gia dẫn đoà n thuyửn Ngự dời Аô từ Hoa Lư vử Thăng Long, trong lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà  Nội

Còn phía bên nà y là  là ng của cụ Trần Trọng Kim. Xa xa một chút là  trang ấp của thi hà o Nguyễn Du  và  cũng gần đấy là  con đường dẫn và o là ng của vị quan tà i ba, một nghệ sĩ xuất sắc đầy ngông ngạo Nguyễn Công Trứ... Phải, hai nơi đó thì tôi đã đến nhiửu lần, danh tiếng nhà  sử­ học Trần Trọng Kim thì cũng nhiửu người biết. Nhưng hôm ấy tôi mới biết thêm Nghi Xuân còn là  quê hương của Tả Ao, mà  từ bé đã nghe bao nhiêu huyửn thoại vử nhà  phong thủy lỗi lạc nà y, thú thật tôi cứ nghĩ ông là  người Tà u, thậm chí là  nhân vật không có thật, khi nghe giới thiệu mới thấy ngỡ ngà ng. Mảnh đất  Nghi Xuân nà y đáng nể thật.

Có lẽ trong nước ta Hà  Tĩnh là  địa phương sinh ra nhiửu danh nhân nổi tiếng nhất ở rất nhiửu lĩnh vực. Tôi đã từng đến thắp hương Nguyễn Du, thắp hương Nguyễn Công Trứ, xem nơi cụ Trứ dạy dân hát ả đà o, ngắm con đường mà  cụ cườ¡i trâu đi qua phớt lử  tấm biển "hạ mã" mà  ai qua cũng phải xuống ngựa. Rồi câu chuyện tình thật đáng yêu, đáng nể khi cụ cưới cô vợ bé mới 18 tuổi lúc mình đã 73. Nghe nói trước khi động phòng cô vợ trẻ hửi cụ năm nay bao nhiêu tuổi. Chú rể trả lời đầy tự tin rằng "ngũ thập niên tiửn nhị thập tam" (năm mươi năm trước anh hai mươi ba tuổi). Và  ngầm tử cái ý đêm nay anh sẽ gặp em trong khí thế hoà nh tráng của một chà ng trai tuổi hai ba.

Tôi cứ vẫn vơ nghĩ vử những nhân vật kiệt xuất của mảnh đất nà y thì ai đó chỉ chỗ mà  cuối năm ngoái nước lũ đã cuốn trôi chiếc xe khách là m chết 20 người. Thì ra chính đoạn nà y đây. Bây giử nhìn dòng sông Lam thấy nó nhử bé hiửn là nh, thật khó hình dung ra cái trận đại hồng thủy  mấy tháng trước mà  chắc chắn các chiến sĩ CSАT Hà  Tĩnh phải rất vất vả để chống lũ và  cứu dân. Thượng tá Nguyễn Phúc Tiến, Trưởng phòng CSАT là  người thật dễ mến. Anh đôn hậu, khiêm nhường và  nhiệt tình, chu đáo khiến lắm khi tôi cảm thấy ái ngại. Suốt hai ngà y là m việc với CSАT Hà  Tĩnh hầu như anh đửu tự tay lái xe đưa chúng tôi đi ăn sáng, ăn tối và  lên tận phòng ở khách sạn kiểm tra chỗ nghỉ của chúng tôi.

Trao đổi vử thà nh tích chiến đấu công tác của đơn vị, anh luôn chen và o câu: công việc của chúng tôi là  chuyện thường ngà y ấy mà , nói là  chiến công thà nh tích thì lớn quá. Tôi phải thuyết phục động viên anh rằng cái mục tiêu tối thượng của CSАT là  giữ cho sông nước bình yên, không để xảy ra tai nạn giao thông. Là m được vậy là  thà nh tích lớn, cứ gì phải có sự kiện nà y sự cố nọ. Tôi nghe nói trong trận lụt lịch sử­ cuối năm ngoái. Lũ chồng lũ các anh đã cứu được hà ng ngà n người dân bị kẹt khi lũ ập vử, đó là  thà nh tích nổi bật nhất trong những năm gần đây còn gì.

Nghe tôi gợi ý vậy anh Tiến mới đồng ý kể lại và  quả thật những việc mà  cán bộ chiến sĩ Phòng CSАT Hà  Tĩnh đã là m trong trận lụt lịch sử­ vừa qua không hử nhử bé, không hử dễ dà ng chút nà o. Thậm chí nó còn nhuốm mầu của những chiến công cảm tử­ một thời chiến tranh. Nó thấm đẫm chất nhân văn mà  chỉ những người dân vùng lũ trước sự sống chết trong gang tấc mới cảm nhận được hết khi các chiến sĩ CSАT xả thân trong nước lũ ghê người để cứu giúp cho họ.

Và  trong câu chuyện anh Tiến kể tôi không khó nhận ra nhiửu lúc người kể nghẹn lời, xúc động, nước mắt cứ chực ứa ra. Anh bảo trận lũ đầu người dân đã có kinh nghiệm nhiửu năm nên số người kẹt trong lũ không lớn lắm. Không ngử lại có trận lũ nữa chồng lên khi cơn lũ trước chưa rút hết. Аây là  điửu chưa từng xảy ra vì thế hà ng ngà n người trở tay không kịp. Nặng nhất là  mấy xã Phương Mử¹, Hà  Linh huyện Hương Khê, rồi Vụ Quang, Cầu Rà o...

Аúng là  CSАT không lên kịp thì phải tới hà ng trăm người chết. Có gia đình bị kẹt cứng trong nhà  mái bằng. Chỉ còn khoảng 20 phân nữa là  nước dâng kín đến trần nhà . Anh em chúng tôi phải cố phá được cử­a rồi lặn và o đưa từng người ra. Bà  con coi là  ơn cứu tử­. Cứ thế hơn mười ngà y chỉ có ăn mì tôm, lăn xả và o các vùng lũ anh em chúng tôi đã tham gia và  là  lực lượng chính đưa được hơn 1000 người bị kẹt trong lũ tới nơi an toà n.

Chuyện kể lại bây giử thấy nó có vẻ đơn giản, nhưng lúc ấy tình hình căng thẳng, nguy nan lắm. Trước khi anh em lên đường chúng tôi đã phải tính toán đến từng tình huống xấu nhất. Mỗi chiến sĩ phải đem theo người 2 gói mì tôm, đử phòng bị thất lạc, nhưng dặn phải ăn dè. Аiện thoại di động bọc túi nylon để trong túi ngực. ào mưa chỉ cà i một khuy đử phòng lúc khẩn cấp là  bung ra được ngay...

Và  đặc biệt là  giáo dục tư tưởng cho cán bộ chiến sĩ trước khi dấn mình và o chốn hiểm nguy. Tôi nói rõ với anh em rằng tính mạng của bao nhiêu người dân  đang như trứng để đầu đẳng. Họ đang chử chúng ta. Lúc nà y phải xác định cho rõ phải thật mưu trí, dũng cảm để cứu được dân và  bảo toà n được lực lượng của mình. Nhưng nếu trong trường hợp bất khả kháng thì thà  mình hy sinh tính mạng mình để cứu lấy dân chứ đừng để dân chết mà  mình không cứu thì mang cái nhục suốt đời.

Và  có lẽ  đó là  giây phút tôi nhớ suốt đời khi tiễn anh em đi và o vùng lũ. Sau lưng họ ai cũng có bố, mẹ, vợ, con. Nhìn dòng nước hung hãn như quái vật gầm rú cuốn theo biết bao cây cọc, gỗ, nứa lao tựa tên bắn vử xuôi. Ở nơi họ sắp đến địa hình dốc ngược, còn dữ dằn nguy hiểm hơn nhiửu, rồi rắn rết, chuột bọ đậu kín ngọn cây, rồi biết bao vật cản khác trên đường... không ai có thể dám chắc tránh được hết. Nhưng vì nhiệm vụ, tôi vẫn phải nhắc lại yêu cầu: dù mình phải chết cũng phải cứu lấy dân.

Tất cả anh em đửu im lặng, khẳng khái nhận nhiệm vụ nhưng tôi nhận thấy trong mắt họ bao lo toan. Những lo toan đương nhiên của mỗi con người có tấm lòng, có trách nhiệm. Không khí thật nặng nử. Bỗng trung tá Lê Аình Thảo, đội trưởng Аội phòng chống tội phạm tếu táo phá tan bầu không khí nhuốm mầu biệt ly ấy. Anh nói vui nhưng cũng là  khá thật lòng: "Sếp yên tâm, nếu em không trở vử thì xin sếp lo cho con em và o đại học và  lo việc sau nà y cho cháu, chứ không băn khoăn gì đâu".

Cả không gian như ắng lại.  Mấy chiếc ca nô khẳng khái rẽ sóng lao đi và  mất dạng giữa những đợt sóng dữ. Anh Tiến lên một ca nô khác đón một đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng xông và o vùng lũ chỉ đạo cứu dân, nhưng  câu nói của Thảo lúc nà o cũng xói và o tim. Nó cứ phảng phất một cuộc chia ly. Phải sau đợt lũ ghê gớm đó, khi nhiệm vụ đã hoà n thà nh, vượt qua bao thử­ thách, hiểm nguy, anh em trở vử đơn vị đầy đủ, tuy có người bị thương, lúc ấy nỗi lo cháy lòng của người Trưởng Phòng CSАT Hà  Tĩnh mới vợi bớt.

Quả thật nghe chuyên cứu dân trong lũ của CSАT Hà  Tĩnh mà  tôi cứ ngỡ như chuyện của chiến sĩ cảm tử­ quân thời chiến tranh, là m lễ truy điệu trước rồi lái ca nô và o vùng có bom mìn thủy lôi kích cho nổ để giải phóng luồng lạch. Thật may và  cũng thật điêu luyện, trong chiến dịch đó, các chiến sĩ CSАT Hà  Tĩnh đã cứu được dân bảo vệ được mình. Chiến công của họ trong thời bình mà  thật hà o sảng, phi thườngn