Mở lối để Hà Nội thu hút, trọng dụng nhân tài phát triển Thủ đô bền vững

Về phương diện thể chế, theo GS.TS. Phạm Hồng Tung, suốt hơn 10 năm vừa qua Hà Nội đã có hệ thống chính sách khá hoàn bị, với hiệu lực pháp lý cao nhất để thu hút, trọng dụng đội ngũ nhân tài phục vụ sự nghiệp phát triển bền vững của Thủ đô. Đây là một trong những thuận lợi rất cơ bản đối với chiến lược thu hút và trọng dụng đội ngũ chuyên gia, trí thức, văn nghệ sĩ tài năng ở Thủ đô. Tuy nhiên, những gì mà Thủ đô Hà Nội đạt được trong quá trình triển khai chính sách và luật pháp về thu hút, trọng dụng nhân tài đến nay còn một số hạn chế.

Trên cơ sở những kết quả nghiên cứu, GS.TS. Phạm Hồng Tung nêu một số giải pháp tới lãnh đạo Thành phố Hà Nội nhằm nâng cao hiệu quả của chiến lược phát triển nguồn nhân lực nói chung và chiến lược phát triển nhân tài nói riêng của Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Trước hết, bước vào kỷ nguyên mới, cần phải đổi mới căn bản nhận thức về nhân tài. Trong nhận thức về nhân tài, cần phải đặc biệt nhấn mạnh trong kỷ nguyên vươn mình, dân tộc Việt Nam nói chung và Thủ đô Hà Nội nói riêng cần nhất, cấp bách nhất là đội ngũ nhân tài đỉnh cao về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là nhóm nhân tài cần ưu tiên tuyệt đối để phát triển, trước tất cả các nhóm nhân tài khác. Đây cũng là tinh thần cốt lõi của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Nhóm nhân tài đỉnh cao về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo này bao gồm ít nhất có 4 nhóm nhỏ: (1) Nhân tài đỉnh cao về khoa học cơ bản, bao gồm cả trong khoa học xã hội và nhân văn, và khoa học tự nhiên. (2) Nhóm nhân tài đỉnh cao về các lĩnh vực công nghệ mới. (3) Nhóm nhân tài đỉnh cao trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa và sáng tạo - nhóm nhân tài đặc biệt cần kíp để Hà Nội có thể triển khai thành công chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa và sáng tạo theo Nghị quyết số 09–NQ/TU của Thành ủy về “phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” và Kế hoạch 217 của UBND Thành phố đã được ban hành trong những năm vừa qua. (4) Nhóm nhân tài đỉnh cao trong lĩnh vực quản trị và phát triển bền vững đô thị hiện đại cũng là một nhóm nhân tài đỉnh cao cực kỳ cần thiết đối với Hà Nội.

Đặc biệt, cần phải quán triệt sâu sắc nguyên tắc phát hiện, đào tạo và trọng dụng nhân tài phục vụ sự nghiệp phát triển bền vững của Thủ đô là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân cả nước, nhưng trước hết đó là trách nhiệm của chính quyền Thành phố Hà Nội. GS.TS. Phạm Hồng Tung nhấn mạnh, bản thân các cá nhân nhân tài, dù là người Việt Nam hay là người nước ngoài, dù đang làm việc ở Hà Nội hay ở nơi khác, muốn được trọng dụng để phát huy được tâm huyết và tài năng của mình, họ cần chủ động làm cho tài năng của mình được bộc lộ, được đánh giá, ghi nhận và được Hà Nội trọng dụng.

Giải pháp tiếp theo, GS.TS. Phạm Hồng Tung nói tới việc chỉ đạo, trước hết cần xây dựng và triển khai có hiệu quả chiến lược nhân tài của Thủ đô. Để có thể thu hút, phát triển bền vững và sử dụng có hiệu quả đội ngũ nhân tài phục vụ cho sự nghiệp phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, điều quan trọng nhất cần làm là xây dựng cho Hà Nội một chiến lược phát triển nhân tài thực sự khoa học, khả thi. Thiếu một chiến lược như vậy thì mọi chính sách, giải pháp tôn vinh, thu hút trọng dụng nhân tài của Hà Nội đều bế tắc và không thể đạt được kết quả như mong đợi.

Chiến lược phát triển nhân tài phải trở thành một cơ sở, một nội dung và một mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển chung của Thủ đô cũng như chiến lược phát triển bền vững của từng địa phương, ngành và lĩnh vực. Tiếp theo nó phải được thể chế hóa thành các văn bản chính sách có giá trị pháp lý, có hiệu lực điều hành thực tiễn, thường xuyên được theo dõi, giám sát, đánh giá và hiệu chỉnh cho phù hợp hơn với yêu cầu của thực tiễn.

Trong khi đó về thể chế, cần giải quyết thỏa đáng mối quan hệ giữa Trung ương với địa phương và phát huy tốt nhất vai trò của đội ngũ nhân tài hiện có ở Hà Nội. GS.TS. Phạm Hồng Tung cho rằng cần xây dựng được những cơ chế, chính sách phù hợp để phát huy tốt nhất, hiệu quả nhất vai trò của đội ngũ nhân tài hiện có, đang đứng chân trên đất Hà Nội. Đây là việc cần làm trước khi tìm cách thu hút nhân tài ở nơi khác về Thủ đô.

Vị chuyên gia của Đại học Quốc gia cũng nêu ý kiến, cần thiết phải có cơ chế phù hợp để “giữ đầu” nhân tài cho Hà Nội. Thực tế, việc nhân tài “dứt áo ra đi” không đáng lo ngại bằng hiện tượng “chảy máu chất xám tại chỗ”. Trong bối cảnh thế giới toàn cầu hóa ngày nay, với sự hỗ trợ của internet và các công nghệ cao khác, người ta hoàn toàn có thể ở một nơi mà tham gia vào thị trường lao động toàn cầu, cùng một lúc làm việc cho nhiều nơi, nhiều công ty, nhiều quốc gia.

Do vậy, quan trọng hơn là “giữ đầu” chứ không phải là “giữ chân” nhân tài; thu hút nhân tài bản chất là thu hút tài năng, tạo điều kiện để nhân tài ở khắp nơi trên thế giới đem tài năng của họ giúp cho việc giải quyết các vấn đề trong thực tiễn phát triển của Thủ đô Hà Nội. Với cách tiếp cận này, chắc chắn chúng ta sẽ có tầm nhìn mới, chính sách mới, cơ chế mới để “giữ chân”, để “thu hút” nhân tài và tài năng của họ phục vụ cho sự phát triển bền vững của Hà Nội.

Cuối cùng, cần phát huy tác động tích cực của cơ chế thị trường, thông qua “đặt hàng” nhiệm vụ để phát huy vai trò của nhân tài một cách thiết thực và hiệu quả hơn. Một tác động tích cực quan trọng nhất của cơ chế thị trường là tạo ra sự cạnh tranh ngày càng gay gắt và công bằng về năng lực, chất lượng và hiệu quả giải quyết vấn đề của các nhân tài. Thông qua cạnh tranh sẽ sàng lọc và giúp cho Hà Nội có được người thực tài, thực sự phù hợp với những đóng góp trúng, đúng, thiết thực và hiệu quả.

Phương thức áp dụng và phát huy tốt nhất các mặt tích cực của cơ chế thị trường chính là xác lập cơ chế “đặt hàng” và “đấu thầu” thực hiện nhiệm vụ. Cơ chế này sẽ giúp cho Hà Nội xác định được chính xác nhu cầu thực tế của địa phương trong sử dụng tài năng của nhân tài trong quá trình phát triển; căn cứ vào cơ chế này, Hà Nội có thể huy động trí tuệ, tài năng của nhân tài bốn phương, kể cả người nước ngoài tham gia vào việc giải quyết các “bài toán” thực tiễn của Hà Nội.

Đồng thời, cơ chế này cũng gây sức ép lành mạnh đối với đội ngũ nhân tài hiện có, buộc họ phải luôn cố gắng làm việc tốt hơn, cống hiến tốt hơn, nếu không sẽ bị “thua trên sân nhà” và bị loại bỏ. Và cơ chế này chính là cơ sở rất tốt cho chính sách tôn vinh, đãi ngộ nhân tài của Hà Nội./.