Nguyễn Trực, hiệu là Sư Liêu, tự là Công Dĩnh, quê xã Bối Khê, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây (nay thuộc xã Tam Hưng, huyện Thanh Oai, ngoại thành Hà Nội). Nguyễn Trực sinh ra trong một gia đình thuộc dòng dõi có học vấn, đỗ đạt cao: Ông nội là Tiến sĩ Nguyễn Bính (dưới triều vua Trần Hiến Tông từng giữ chức Nho học huấn đạo giáo quan Quốc Tử Giám), cha là Tiến sĩ Nguyễn Thời Trung (làm quan giáo thụ Quốc Tử Giám dưới triều vua Lê Thái Tông)...
