Nín thở chử... giá điện tăng

Theo dõi diễn biến giá các mặt hà ng thiết yếu trong thời gian gần đây, dễ dà ng nhận thấy một số mặt hà ng đang được kìm giá một cách triệt để. Nhử đó, CPI tháng 2 giảm 0,05% so với tháng trước và  giảm 0,25% so với tháng 12-2014. Trong đó, nhóm giao thông giảm tới 4,41% nhử ổn định giá xăng, dầu.

Vẫn lý do cũ

Với xăng dầu, mặt hà ng nà y đã có cơ hội để tăng giá trong 2 kử³ điửu hà nh gần đây do giá xăng dầu thà nh phẩm trên thế giới có dấu hiệu nhích lên. Аặc biệt, ngà y 24-2 vừa qua, mức chênh lệch giữa giá bán lẻ hiện hà nh với giá cơ sở dựa theo diễn biến giá xăng dầu thế giới không hử nhử, từ 1.900-2.500 đồng/lít mỗi loại. Với mức chênh lệch nà y, Bộ Công Thương hoà n toà n có thể đưa ra quyết định tăng giá xăng hoặc ít nhất là  tăng giá một phần và  chỉ dùng quử¹ bình ổn một phần như quy định cho phép. Tuy nhiên, giá mặt hà ng nà y tiếp tục được giữ nguyên nhử nương và o công cụ Quử¹ Bình ổn giá xăng dầu với mức xả cực lớn, lên đến 2.448 đồng/lít xăng các loại.

Ngà nh điện tiếp tục đòi tăng giá trong khi giá nhiửu mặt hà ng thiết yếu đang bình ổn Ảnh: TẤN THẠNH

Trong khi đó, đại diện Bộ Công Thương trong nhiửu phát ngôn trực tiếp hay gián tiếp đửu nhấn mạnh thời điểm hiện tại đã hội tụ đủ điửu kiện để điửu chỉnh giá điện. Các lý do được viện dẫn như chi phí sản xuất tăng, Tập đoà n Аiện lực Việt Nam (EVN) lỗ nên không có tiửn đối ứng vay vốn đử đầu tư, giá bán điện chưa thu hút nhà  đầu tư... Bởi vậy, đây là  cơ hội để nhà  đèn có thể tăng giá nhằm bù khoản lỗ lũy kế 16.800 tỉ đồng được công bố trước đó. Tăng giá điện là  đương nhiên, bắt buộc phải tăng và  mức tăng 10% không phải quá lớn nhằm giúp ngà nh điện có thể đầu tư phát triển - ông Trần Viết Ngãi, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, nêu quan điểm.

Ảnh hưởng cả nửn kinh tế

Trái ngược với nhiửu phát ngôn cho rằng tăng giá điện sẽ tốt cho cả nửn kinh tế bởi hiệu quả từ thu hút đầu tư phát triển nguồn điện là  rất hấp dẫn thì tính toán của các cơ quan liên quan đửu cho rằng tăng giá điện sẽ ảnh hưởng đến sản xuất và  người tiêu dùng. Аơn cử­, theo Tổng cục Thống kê, nếu giá điện năm nay tăng 9,5% (thấp hơn 0,5% so với mức đử xuất cao nhất là  10%) thì giá thà nh sản xuất đã tăng lên 0,55%, đồng thời là m giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế là  0,45%.

Thực tế, nếu mức tăng giá điện 10% được thông qua, giá bán lẻ điện bình quân sẽ tăng khoảng 150 đồng/KWh. Như vậy, mỗi hộ dân sử­ dụng khoảng 100 KWh/tháng thì chi phí tăng thêm là  khoảng 15.000 đồng tiửn điện và  mức chi trả sẽ tăng lên theo cách tính giá của từng bậc thang. Tuy nhiên, thực tế áp lực tăng giá điện đối với người tiêu dùng không chỉ đến từ khoản chi phí trực tiếp dà nh cho sử­ dụng điện sinh hoạt mà  hà ng loạt dịch vụ, hà ng hóa khác sẽ có cớ tăng theo.

à”ng Trương Аình Hòe, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và  Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, cho biết trong nguyên liệu chế biến chủ yếu, giá điện chiếm 10%-20% nên giá điện tăng sẽ là m tăng chi phí của doanh nghiệp (DN). Аể tồn tại khi giá điện tăng, DN không giảm được chi phí thì đồng thời với tăng giá thà nh, giảm năng lực cạnh tranh.

Với ngà nh thép, giá điện tăng sẽ khiến nhiửu DN có nguy cơ đổ vỡ. Theo ông Phạm Chí Cường, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam, trong tổng công suất 10 triệu tấn thép mỗi năm thì có 70%-80% phôi thép được sản xuất bằng điện. Theo tính toán, 1 tấn phôi được sản xuất ra thì tốn 400-500 KWh điện nếu sử­ dụng bằng công nghệ hồ quang và  khoảng 600 KWh điện nếu sử­ dụng bằng công nghệ cảm ứng. Như vậy, nếu giá điện tăng ở mức 10% thì sẽ phải tốn thêm 40-60 KWh điện để sản xuất ra một tấn phôi thép.

Tăng giá điện là  nguy cơ lớn đối với ngà nh thép. Giá phôi thép thế giới, đặc biệt là  thị trường Nhật và  Trung Quốc, đang rất thấp. Chưa tăng giá điện thì DN thép trong nước đã chết rồi. Công suất là m ra 10 triệu tấn mà  tiêu thụ nội địa chỉ được 6 triệu tấn. Theo phán đoán của tôi, chưa kể đến những lò sản xuất bằng công nghệ thấp, ngay cả các lò sử­ dụng công nghệ ở mức trung bình cũng sẽ chết - ông Cường nhận định.

Cần kiểm soát chi phí sản xuất điện

Tại hội thảo Báo cáo kinh tế vĩ mô quý IV và  năm 2014 do Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương (CIEM) tổ chức mới đây, TS Nguyễn Аình Cung, Viện trưởng CIEM, cho rằng: Vấn đử không phải tăng giá bao nhiêu mà  là  cách thức tăng giá. Bộ Công Thương bảo vệ đử xuất tăng giá điện của EVN, đồng ý tăng giá điện để bù lỗ là  bắt người tiêu dùng phải gánh chịu lợi thế độc quyửn của EVN. Theo ông Cung, cách thức hợp lý trước mắt là  đánh giá, kiểm soát chi phí sản xuất điện, tham vấn ý kiến của các bên liên quan qua đó kiểm soát giá điện, bảo vệ lợi ích người tiêu dùng...

Góc nhìn

Con khóc nên mẹ cho bú

Tăng giá điện là  vấn đử nhạy cảm bởi nó ảnh hưởng đến từng hộ gia đình và  toà n bộ nửn kinh tế.

Có tăng hay không, tăng và o thời điểm nà o không còn đáng lo ngại, điửu quan trọng là  giá điện phải được minh bạch.

Công khai trong cách tính giá điện đã được đử cập cách đây không dưới 10 năm nhưng nay nó vẫn trong vòng bí mật. Vì thế, việc Tập đoà n Аiện lực Việt Nam (EVN) vin cớ kinh doanh lỗ, chi phí đầu và o tăng nên phải tăng giá điện là  khó thuyết phục. Nên nhớ, khi EVN vẫn độc quyửn trong khâu truyửn tải và  phân phối điện thì các khoản chi phí do quản lý yếu kém, hao hụt, lương, thưởng khủng..., người tiêu dùng vẫn phải cõng và o giá điện.

Quan trọng hơn, 2015 được xem là  năm bản lử của hội nhập. Cộng đồng doanh nghiệp đang rất cần sự tiếp sức từ nhiửu phía để tăng chất lượng, hạ giá thà nh sản phẩm nhằm nâng sức cạnh tranh. Nếu giá điện tăng tới gần 10%, doanh nghiệp đang khó khăn cà ng khó khăn hơn. Còn người dân buộc phải thắt chặt chi tiêu để san sẻ tiửn điện.

Vì sao EVN không đử xuất với Bộ Công Thương tăng giá điện vừa phải, theo lộ trình để tránh gây sốc và  tạo sự đồng thuận của người dân, doanh nghiệp?

Thiết nghĩ, trước khi quyết định cho tăng giá điện, Bộ Công Thương nên buộc EVN chứng minh cho được (và  phải công khai) chi phí đầu và o tăng tương ứng với tỉ lệ đử xuất, chứ không thể tăng theo kiểu con khóc nên mẹ cho bú.

Quốc Hy