Phải hút bùn là m sạch Hồ G­ươm để bảo vệ cụ rùa

- Theo GS thì cụ rùa năm nay có tuổi thọ là  bao nhiêu?

 Hiện nay chưa có phương pháp xác định tuổi rùa nước ngọt, nên không biết cụ rùa Hồ Gươm thọ bao nhiêu tuổi.

 - Theo nghiên cứu của GS thì trong Hồ Gươm, hiện còn có bao nhiêu cụ rùa nữa?

Tôi được Sở Văn hóa & Thông tin (nay là  Sở Văn hóa, Thể thao và  Du lịch) mời nghiên cứu rùa Hồ Gươm từ năm 1991. Аã nhiửu lần tiếp cận cụ rùa. Tôi đã quan sát trực tiếp và  chụp và i trăm tấm hình trong nhiửu năm qua, lúc gần, khi xa và  quay hà ng trăm phút băng ghi hình, xác định Hồ Gươm chỉ còn một cụ rùa có đốm trắng trên đỉnh đầu, nhìn gần có hình sao nhiửu cạnh và  hơi lệch vử bên trái. Vì vậy khi chụp bên phải sẽ không thấy đốm nà y. Còn ảnh chụp thuận sáng thì đầu và ng, còn ngược sáng thì đầu đen, chụp ngang thì mõm dà i, chụp trực diện thì mõm ngắn. Cho nên có người nói Hồ Gươm có đến 5 ; 6 cụ rùa.

 - Theo truyửn thuyết, thì có sự tích nhà  vua trả lại gươm báu, nhưng trên thực tế thì thế nà o thưa GS ? Nguồn gốc xuất sứ của loại rùa nà y là  từ đâu ?

Truyửn thuyết vử vua Lê trả thanh Gươm báu cho thần rùa trên hồ Lục Thủy đã tồn tại gần 6 thế kỷ đã khắc sâu và o tâm khảm của người dân nước Việt. Năm 1997, sau 6 năm nghiên cứu vử cụ rùa và  xem lại truyửn thuyết xây thà nh Cổ Loa của An Dương Vương  tôi đưa ra một giả thuyết : Rùa Hồ Gươm phải chăng do vua Lê thả để dệt nên truyửn thuyết Hoà n Kiếm. Bởi vì kể từ khi vua Lý định đô ở Аại La sau đổi là  Thăng Long từ thế kỷ XI cho đến giữa thế kỷ XV trong thư tịch, truyửn thuyết không hử nói tới loà i rùa khổng lồ sống trong hồ Lục Thủy. Loà i rùa nà y chỉ xuất hiện gắn với truyửn thuyết Hoà n Kiếm của vua Lê. Vậy nên có thể là  do vua Lê đưa từ nơi khác đến thả trên hồ nà y.

 - Theo Giáo s­­ư vì sao trong thời gian nà y cụ Rùa lại  nổi nhiửu như vậy?

Cụ rùa nổi lên là  hiện tượng bình thường trong đời sống. Tôi theo dõi, năm nay cụ nổi đến 10 lần. Lần thứ 9 và o ngà y 10 tháng 2 lúc 10h20 (ảnh) và  buổi chiửu cụ lại nổi. Lần thứ 10 và o 8h20 ngà y 11 tháng 2. Theo kết quả phân tích các chỉ tiêu môi trường nước của đử án nghiên cứu của chúng tôi trong 2 ngà y 10 và  11 tháng 2, nước Hồ Gươm vẫn đạt tiêu chuẩn 5942 “ 1995 TCVN vử tiêu chuẩn nước mặt. Cụ ngoi lên không phải vử nhu cầu thở vì cơ quan hô hấp của rùa khá đặc biệt. Theo một nghiên cứu của WWF vử loà i rùa khổng lồ mai mửm ở Campuchia có kích thước tương tự cụ Rùa Hồ Gươm có thể dà nh 95% thời gian sống dưới đáy sông.

- Có ý kiến cho rằng cụ rùa Hồ Gươm nổi thường gắn với những sự kiện của Hà  Nội. GS nhận xét ra sao vử vấn đử nà y?

 Nhiửu người cho rằng Cụ rùa nổi thường gắn với sự kiện của Hà  Nội và  đất nước, hay sự kiện của Hà  Nội và  đất nước gắn với cụ rùa nổi. Аó là  quan niệm của họ. Còn tôi theo dõi Cụ Rùa nổi rồi đối chiếu với thông tin trên các cơ quan ngôn luận hay chính các cơ quan thông tin đưa cụ rùa nổi nhân ngà y X, ngà y Y tôi thu thập và  thống kê lại như vậy và  không đưa ra ý kiến cá nhân vử vấn đử nà y.

 - Theo GS, để duy trì, phát triển loà i rùa nà y ta cần là m những việc gì? Hướng giải quyết vấn đử ô nhiễm cần phải là m thế nà o?

Trước tiên là  giữ ổn định môi trường nước hồ, bảo đảm vệ sinh mặt hồ. Phải tiến hà nh hút bớt lớp bùn trầm tích lắng đọng hà ng trăm năm để tăng độ sâu và  dung tích nước hồ đảm bảo cuộc sống tốt hơn cho cụ rùa và  các sinh vật khác trong hồ. Theo kết quả đo độ sâu của hồ ngà y 10 tháng 2 cho thấy chỗ sâu nhất là  1,20 m và  trung bình 0,80 “ 0,90 m. So với trước đó một tháng, ngà y 14 tháng 1 năm nay nước hồ đã rút đi 0,10 m.

Nếu không hút bùn để tăng độ sâu của hồ thì trong khoảng 40 “ 50 năm nữa Hồ Gươm sẽ trở thà nh đầm lầy là  điửu chắc chắn. Bởi vì và o thập niên 60 của thế kỷ trước hồ còn rất sâu. Hà ng năm cứ và o dịp kỷ niệm những ngà y lễ lớn của Hà  Nội hay của cả nước thương tổ chức đua thuyửn rồng và  lướt ván trên hồ. Nhưng và o dịp năm mới 2000, Hà  Nội tổ chức bắn pháo hoa đón giao thừa, khi đưa một chiếc xuồng máy chạy thì chân vịt chạm đáy đã kéo theo một vệt bùn dà i, độ nguy hiểm của chiếc xuồng máy chạy trên hồ đe dọa tính mạng cụ rùa. Ngay lúc đó, tôi đã gọi điện cho lãnh đạo TP Hà  Nội và  sau đó việc là m nà y đã được dừng ngay.