Phát huy vai trò Người cao tuổi tham gia đẩy mạnh chuyển đổi số, khởi nghiệp và tạo việc làm

Đây không chỉ là một sự kiện thường niên, mà còn là hoạt động mở màn quan trọng, đặt nền móng cho việc triển khai Đề án 379/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ trên địa bàn Thủ đô – một chiến lược nhằm khẳng định vai trò của người cao tuổi (NCT) trong kỷ nguyên phát triển mới.

Từ đối tượng thụ hưởng đến chủ thể kiến tạo

Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Phan Văn Hùng, Phó Chủ tịch Hội NCT Việt Nam, đã phác họa một bức tranh toàn cảnh về bối cảnh toàn cầu. Ông cho biết: "Thế giới đang chứng kiến những bước tiến vượt bậc của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, với hai trụ cột chính là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh." Chuyển đổi số đang thay đổi sâu sắc mọi mặt của đời sống, từ kinh tế, văn hóa đến giáo dục, y tế, trong khi chuyển đổi xanh là xu thế tất yếu để bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Ông Hùng thẳng thắn chỉ ra một nhận định cũ đang dần thay đổi: "Chúng ta thường nghĩ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh hay khởi nghiệp là những khái niệm dành cho thế hệ trẻ, cho những người năng động, đổi mới". Tuy nhiên, ông khẳng định một cách mạnh mẽ: "Với trí tuệ, kinh nghiệm sống và sự nhiệt huyết vốn có, người cao tuổi hoàn toàn có thể đóng góp một phần không nhỏ, thậm chí là vô cùng quan trọng vào những tiến trình này".

Điểm cốt lõi trong phát biểu của ông là việc định vị lại vai trò của NCT: "Người cao tuổi không chỉ là những người thụ hưởng thành quả của sự phát triển mà còn là những chủ thể tích cực, có thể tạo ra những giá trị mới cho xã hội".

Ông cho biết thêm, Hội NCT Việt Nam luôn nhận thức rõ tiềm năng của hội viên. Do đó, việc tổ chức hội thảo lần này là một bước đi chiến lược, nhằm "đánh giá một cách toàn diện về nhu cầu và thực trạng của NCT trong việc tiếp cận, tham gia vào các lĩnh vực này". Những thông tin thu thập được sẽ là cơ sở quý báu để Trung ương Hội xây dựng các định hướng, chính sách phù hợp, sát thực tiễn hơn nữa trong thời gian tới.

Tại hội thảo, Ông Nguyễn Thế Toàn – Chủ tịch Hội NCT TP Hà Nội đã dành nhiều thời gian để phân tích ý nghĩa của Đề án 379: Đây không chỉ là chính sách an sinh xã hội dành cho người cao tuổi, mà còn là một chiến lược phát triển kinh tế – xã hội bền vững. Đề án đã thay đổi cách nhìn về người cao tuổi: từ chỗ chỉ được coi là đối tượng thụ hưởng, nay họ trở thành lực lượng nòng cốt, chủ động kiến tạo giá trị mới cho xã hội. Với hơn 1,39 triệu người cao tuổi, chiếm 16,08% dân số, Hà Nội có một nguồn lực quý báu vừa giàu trí tuệ, vừa thấm đẫm bản sắc văn hóa sẵn sàng tham gia vào những lĩnh vực đòi hỏi sự kiên định và sáng tạo như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và tạo việc làm.

Ông Toàn khẳng định, giai đoạn 2025-2030 và tầm nhìn 2035 là thời điểm bản lề để biến NCT thành những “người truyền lửa” công nghệ và lối sống xanh, đồng thời là “người kiến tạo” mô hình kinh tế mới.

Chia sẻ tại chương trình, ông Nguyễn Việt Cường – Phó Chủ tịch UBND phường Tây Hồ cho biết việc chọn Tây Hồ làm điểm khởi đầu triển khai Đề án là một quyết định đầy tính chiến lược:

“Tây Hồ vốn có truyền thống ‘Tuổi cao – gương sáng’, không chỉ tích cực trong các phong trào thi đua yêu nước, mà còn tiên phong thử sức ở những lĩnh vực mới. Chúng tôi đã tổ chức nhiều lớp tập huấn để hội viên biết dùng điện thoại thông minh, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không tiền mặt, phòng tránh lừa đảo mạng. Chi hội NCT đã sử dụng Zalo, Facebook để kết nối hội viên, chia sẻ thông tin và hỗ trợ nhau trong đời sống. Song song đó, các phong trào bảo vệ môi trường, phân loại rác tại nguồn, trồng cây xanh… đã tạo nền tảng vững chắc cho chuyển đổi xanh.”

Ông Cường nhấn mạnh, sau hội nghị này, phường sẽ tiếp tục kiện toàn tổ chức, kết nối kinh nghiệm của NCT với sức trẻ để hình thành những mô hình “người cao tuổi số” ở từng tổ dân phố – nơi mỗi cụ, mỗi bác vừa là tấm gương, vừa là người hướng dẫn cho cộng đồng.

Không khí hội thảo như được tiếp thêm sức mạnh khi nhắc lại sự kiện chỉ một tuần trước đó, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã dự và phát biểu tại Đại hội Đảng bộ phường Tây Hồ lần thứ I, Thủ tướng khẳng định:

“Giai đoạn 2025-2030 là thời điểm có ý nghĩa lịch sử đặc biệt, mở ra cơ hội để Tây Hồ cùng Thủ đô Hà Nội và cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới – giàu mạnh, văn minh và thịnh vượng. Với tinh thần ‘Đoàn kết – Dân chủ – Kỷ cương – Đột phá – Phát triển’, mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân phường Tây Hồ cần chủ động sáng tạo, tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới, bắt kịp xu thế thời đại.”

Lời nhắn gửi này cũng là định hướng rõ ràng cho NCT – những người vừa giữ gìn hồn cốt văn hóa, vừa mạnh dạn đổi mới, đưa tri thức và kinh nghiệm của mình vào công cuộc xây dựng “công dân số” và “công dân xanh”.

Người cao tuổi – từ gìn giữ truyền thống đến sáng tạo hiện đại

Minh chứng sống động cho tinh thần “truyền thống hòa nhịp hiện đại” là bà Lưu Thị Hiền – chủ cơ sở Trà sen Hiền Xiêm. Giữa hội nghị, bà kể câu chuyện của gia đình mình với giọng vừa tự hào, vừa trăn trở:

Không cam chịu tụt hậu, bà Hiền đã thay đổi: đầu tư bao bì bắt mắt, giữ nguyên hương vị truyền thống, mở trang Facebook quảng bá, kết nối với cộng đồng yêu trà, áp dụng mô hình sản xuất xanh – không hóa chất, ưu tiên bao bì giấy.

"Chúng tôi rất cần chính quyền hỗ trợ mặt bằng ổn định để giữ chất lượng nguyên liệu và quy trình chế biến. Mong có những lớp tập huấn ‘cầm tay chỉ việc’ để NCT tự mình làm được thương mại điện tử, và kết nối sản phẩm với du lịch văn hóa của Tây Hồ. Người cao tuổi hoàn toàn có thể tham gia chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và tạo việc làm – nếu được hỗ trợ đúng hướng và kịp thời.”, bà Hiền chia sẻ.

Bà Nguyễn Thị Hòa, nguyên Chủ tịch Hội NCT phường Nhật Tân, tiếp tục làm rõ ý nghĩa của việc này. Bà cho biết, nhiều NCT ban đầu còn e dè, ngại học hỏi khi nghe đến khái niệm chuyển đổi số. Tuy nhiên, trên thực tế, họ đã và đang tham gia vào cuộc cách mạng này hàng ngày thông qua các hoạt động đơn giản như: Thanh toán không tiền mặt khi đi chợ, lĩnh trợ cấp. Sử dụng bệnh án điện tử khi đi khám bệnh. Trò chuyện, kết nối với con cháu qua các ứng dụng trên điện thoại thông minh.

Bà Hòa nhấn mạnh: "Chuyển đổi số là cuộc cách mạng của toàn dân, mang lại nhiều lợi ích thiết thực, tiết kiệm chi phí, tiết kiệm nhân lực… đây không chỉ là nhiệm vụ của Nhà nước mà còn là 'nhiệm vụ' của mỗi cá nhân". Bà cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc người trẻ giúp đỡ, hướng dẫn người cao tuổi sử dụng công nghệ và đặc biệt là kỹ năng đảm bảo an toàn thông tin để tránh các rủi ro.

Về chuyển đổi xanh, bà Hòa cũng nêu bật các hoạt động tích cực của NCT Nhật Tân như: vận động không sử dụng phân bón hóa học trong trồng đào, sử dụng phân ủ khô và chế phẩm sinh học, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe. Sự tham gia này không chỉ gìn giữ thương hiệu làng nghề mà còn mở ra cơ hội phát triển bền vững.

Đồng chí Trần Thị Thu Hường – nguyên Chủ tịch Hội NCT quận Tây Hồ nhấn mạnh rằng yếu tố then chốt để NCT tham gia hiệu quả là đào tạo thực hành, dễ hiểu:

“

“Chúng tôi đã tổ chức những lớp ‘Bình dân học vụ số’ với giáo trình đơn giản, nhiều hình ảnh, hướng dẫn từng thao tác nhỏ nhất. Chỉ sau vài buổi, nhiều cụ đã biết dùng VNeID, iHanoi để làm thủ tục trực tuyến, khám bệnh không cần giấy tờ, hay bán sản phẩm trên mạng. Song song đó, phong trào ‘60 phút vì Tây Hồ xanh’ đã khuyến khích phân loại rác tại nguồn, trồng cây, tái sử dụng đồ cũ. Kết hợp chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong làng nghề truyền thống sẽ giúp vừa bảo tồn văn hóa, vừa mở rộng du lịch trải nghiệm và sản phẩm OCOP.”

"Cầm tay chỉ việc" và chính sách đặc thù cho NCT

Để Đề án 379 thực sự đi vào chiều sâu và mang lại hiệu quả bền vững, các đại biểu tại hội thảo đã đưa ra nhiều kiến nghị và đề xuất mang tính đột phá, tập trung giải quyết những thách thức thực tế.

Nhìn nhận một cách thẳng thắn, ông Nguyễn Thế Toàn, Chủ tịch Hội NCT TP Hà Nội, cho rằng dù Thủ đô có hạ tầng công nghệ vượt trội và nguồn nhân lực NCT chất lượng cao, nhưng vẫn tồn tại khoảng cách số do tâm lý e ngại và thiếu các chương trình đào tạo chuyên biệt. Để khắc phục, ông đề xuất một loạt giải pháp mạnh mẽ, đáng chú ý nhất là việc xây dựng các "cẩm nang số" dễ hiểu.

Các chương trình này cần phải miễn phí hoặc chi phí thấp, với nội dung đơn giản, tập trung vào những kỹ năng thiết yếu như sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và đặc biệt là kỹ năng phòng chống lừa đảo trên không gian mạng - một vấn đề nhức nhối hiện nay. Đồng thời, cần phát triển hạ tầng hỗ trợ bằng cách thiết lập các Trung tâm hỗ trợ kỹ thuật số cộng đồng và hỗ trợ trang bị thiết bị số cho NCT. Ông Toàn cũng kiến nghị chính sách tín dụng vi mô với lãi suất ưu đãi, thủ tục đơn giản dành cho NCT có ý tưởng khởi nghiệp.

Từ thực tiễn của địa phương, bà Trần Thị Thu Hường, nguyên Chủ tịch Hội NCT quận Tây Hồ, đưa ra ba kiến nghị cụ thể và sắc bén. Bà nhấn mạnh việc cần thiết phải xây dựng bộ tài liệu tập huấn chuyên biệt theo hướng "cầm tay chỉ việc" và tổ chức các mô hình thí điểm tại những địa phương có tiềm năng để nhân rộng. Bà cũng đề nghị chính quyền địa phương quan tâm đầu tư, bố trí không gian sáng tạo cộng đồng cho NCT, đồng thời kết nối NCT có kinh nghiệm với các doanh nghiệp trẻ. Đặc biệt, bà Hường đề xuất tiếp tục nhân rộng mô hình "Câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau". Bà khẳng định: "Sự cộng hưởng giữa kinh nghiệm và sức trẻ chính là yếu tố then chốt để kiến tạo giá trị bền vững."

Trong phần kết luận hội thảo, ông Phan Văn Hùng, Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi (NCT) Việt Nam, đã khẳng định tầm quan trọng của các ý kiến đóng góp, coi đây là nguồn tài liệu quý giá để Hội nghiên cứu và xây dựng chính sách. Ông tổng kết hội thảo đã phân tích và đánh giá một cách khách quan, đa chiều về nhiều khía cạnh cốt lõi, từ đó làm nổi bật sự chuyển mình của NCT trong xã hội hiện đại.

Trước hết, hội thảo đã làm rõ nhu cầu của người cao tuổi đối với công nghệ số và lối sống xanh. Những chia sẻ tại sự kiện cho thấy NCT không chỉ quan tâm mà còn thực sự mong muốn sử dụng công nghệ để nâng cao chất lượng cuộc sống, chăm sóc sức khỏe và kết nối với cộng đồng.

Thứ hai, các tham luận đã phản ánh thực trạng tham gia của NCT vào quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Hội thảo chỉ ra những thuận lợi khi NCT tiếp cận công nghệ, nhưng cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn, thách thức họ phải đối mặt.

Cuối cùng, hội thảo đã khẳng định tiềm năng và vai trò to lớn của NCT. Với kinh nghiệm và kiến thức tích lũy, NCT hoàn toàn có thể đóng góp vào việc phát triển các mô hình kinh doanh mới, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ số và kinh tế xanh.

Ông Hùng nhấn mạnh, từ những phân tích sâu sắc này, Hội sẽ có cái nhìn toàn diện hơn về những cơ hội và thách thức. Mục tiêu cuối cùng là đề xuất được những giải pháp thiết thực, hiệu quả để phát huy tối đa vai trò của người cao tuổi trong sự phát triển chung của đất nước. Ông kết luận, mỗi đóng góp tại hội thảo sẽ giúp nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của NCT, đồng thời phát huy vai trò to lớn của họ. Điều này khẳng định mục tiêu cuối cùng là để NCT không chỉ sống vui, sống khỏe mà còn tiếp tục cống hiến, tạo ra những giá trị mới cho xã hội.

Hội thảo tại Tây Hồ không chỉ là bước khởi đầu thực hiện Đề án 379, mà còn là thông điệp gửi tới toàn Thủ đô: NCT hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tiên phong trong công cuộc đổi mới.

Từ những câu chuyện, phát biểu và tham luận tại hội thảo, một chân lý hiện ra rõ nét: NCT không đứng ngoài cuộc cách mạng số và xanh. Họ vừa gìn giữ hồn cốt văn hóa, vừa mạnh dạn học hỏi, đổi mới để tạo ra giá trị mới. Khi tinh thần đổi mới này lan tỏa từ mỗi cá nhân NCT, cộng hưởng với sự đồng hành của chính quyền và cộng đồng, Tây Hồ sẽ trở thành biểu tượng hòa quyện giữa truyền thống và hiện đại, giữa giá trị nhân văn và sức mạnh công nghệ – cùng Thủ đô Hà Nội bước vào kỷ nguyên giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng./.