Phiên giải trình tại HĐND TP Hà Nội về việc cung cấp nước sạch

ĐB Hoàng Thị Thúy Hằng (tổ Thường Tín) đặt câu hỏi về dự án nước tại xã Tiến Thịnh, huyện Mê Linh được phê duyệt từ tháng 6/2018 nhưng khi triển khai gặp nhiều khó khăn giải phóng mặt bằng, đề nghị Chủ tịch UBND xã, Tiến Thịnh, Chủ tịch UBND huyện Mê Linh cho biết trách nhiệm và bao giờ có thể giải phóng mặt bằng? 

Vướng công tác giải phóng mặt bằng, khả năng của nhà đầu tư

Giải trình các ĐB đã nêu, Giám đốc Sở Xây dựng Lê Văn Dục cho biết: Phát triển nguồn cấp nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng, xương sống của TP. Trong hơn 1 năm, TP đã cho triển khai 11 dự án, hiện hoàn thành với 1.520 m3/ngày đêm với 5 nhà máy, đã tăng hơn 600.000/m3 ngày đêm so với năm 2016; đã đưa nước đến các huyện Thường Tín, Thanh Oai, Hà Đông, Ứng Hòa…Còn về Công ty CP nước mặt sông Hồng cam kết sẽ đẩy nhanh tiến độ. Từ nay đến hết quý III, nếu Công ty này không thực hiện thì TP sẽ xem xét để thay thế.

Về Dự án trạm cấp nước cục bộ (Công ty Minh Quân đầu tư) ở thị trấn Đại Nghĩa đang gặp vướng mắc do khả năng, kinh nghiệm của nhà đầu tư. Công ty Minh Quân chưa có kinh nghiệm nhưng lại có nguồn đâu tư, còn công ty nước sạch Hà Đông có kinh nghiệm nhưng lại không có nguồn. Bên cạnh đó, còn do nguồn nước ngầm ở sông Đáy hiện đang rất ô nhiễm. Trước mắt, TP sẽ đưa công suất 16.000 m3/ngày đêm của nhà máy sông Đuống và 10.000m3/ngày đêm của nước mặt Quan Sơn để đưa nước đến trạm cấp nước Đại nghĩa.

Giám đốc Sở Xây dựng cũng giải thích thêm việc chậm triển khai các dự án là do vướng công tác giải phóng mặt bằng, khả năng của nhà đầu tư. TP đã đưa ra một số giải pháp cụ thể để đẩy nhanh tiến độ của 11 dự án này. Qua đánh giá của Bộ xây dựng, tính khả thi của các Quy hoạch cấp nước rất cao, song khó nhất vẫn là ở Chương Mỹ, 3 xã ở huyện Sóc Sơn, Thạch Thất do dân cư thưa thớt, địa hình khó…

Giám đốc Sở Xây dựng Lê Văn Dục trả lời chất vấn

Về câu hỏi chậm giải phóng mặt bằng, Chủ tịch UBND xã Tiến Thịnh (Mê Linh) cho biết, huyện đã chỉ đạo xã phổ biến chủ trương nước sạch cho Nhân dân. Về phía chủ đầu tư đã phối hợp với xã GPMB. Về công tác GPMB, Nhân dân đồng tình chủ trương xây dựng nước sạch trên địa bàn.
Liên quan diện tích hồ, dân không đồng tình vì có 40ha diện tích nước hồ phục vụ tưới tiêu đất nông nghiệp. Địa phương đã tiến hành họp với Nhân dân tuy nhiên người dân không đồng tình lấy đất lòng hồ. Xã đã báo cáo huyện Mê Linh về phối hợp với xã, nhưng thôn hơn 400 hộ không đồng tình. Nếu khó khăn, sử dụng phương án 2, lấy 5.000m2 đất đã thu hồi.

Chủ tịch UBND huyện Mê Linh trả lời thêm cho biết, tại huyện đã có 6/18 xã, thị trấn được cấp nước sạch; tại những xã này có trên 90% người dân sử dụng, thậm chí có xã 100%. Nhu cầu nước sạch trên địa bàn rất cấp thiết. 12 xã còn lại cũng đề nghị sớm được hưởng nước sạch. Do vậy, huyện xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, với những vướng mắc thì sẽ vào cuộc ngay.

Liên quan đến việc cấp nước cho 12 xã do Công ty cấp nước Mê Linh thực hiện, về đường truyền dẫn, phân phối không có vật cản nào tại cả 12 xã, TP cho phép vừa làm thủ tục vừa thi công. Hết năm nay 60% người dân Mê Linh sẽ được sử dụng nước sạch và đến năm sau chắc chắn sẽ được 100%. Chúng tôi cũng đề nghị TP cho phép không nhất thiết thu hồi diện tích này, mà xã và huyện sẽ tính toán đứng ra làm CĐT nạo vét, xây kè tạo cảnh quan, đồng thời có thể giữ nước tưới tiêu cho người dân, sử dụng một phần nước cho Công ty; không cần làm thủ tục thu hồi.

Vì sao công suất nhà máy hơn 300.000m3/ngày đêm nhưng bán ra chưa được một nửa?

Ngay sau phần trả lời của Giám đốc Sở Xây dựng, ĐB Nguyễn Nguyên Quân (Hoàng Mai) nêu Dự án trạm Mỹ Đức còn vướng do tổ chức khảo sát chưa tính toán hết được nguồn ô nhiễm nước, nên mặc dù đã đầu tư xong nhà máy nhưng không có nguồn cấp nước cho nhà máy này. Vì vậy ĐB quan tâm nhà máy này tới đây sẽ xử lý thế nào? Cần tính toán để sử dụng để tránh láng phí với những gì TP đã đầu tư. Nên chăng nhà máy này có thể trở thành Trạm tăng áp để đủ áp lực nước cấp cho các khu vực cuối nguồn?

ĐB Hoàng Thị Thúy Hằng (tổ Thường Tín) chất vấn

ĐB Hoàng Thị Thúy Hằng cho biết, qua phần trao đổi của Giám đốc Sở Xây dựng, đã nắm được nguyên nhân trạm cấp nước thị trấn Đại Nghĩa (huyện Mỹ Đức) không hoạt động. Tuy nhiên, đề nghị Giám đốc Sở Xây dựng cho biết thêm, trạm cấp nước không hoạt động do thiếu nguồn, Sở có giải pháp nào để thúc đẩy cung cấp nước cho các xã, thị trấn của huyện Mỹ Đức khi hơn 1 năm nữa là đến tiến độ hoàn thành chỉ tiêu của Nghị quyết HĐND TP. Trong khi đó, trên địa bàn Mỹ Đức hiện chỉ có 4 trạm cấp nước sạch nông thôn, trong đó 2 trạm không hoạt động, đang đề nghị thanh lý. Do đó, đề nghị Giám đốc Sở Xây dựng cho biết giải pháp thúc đẩy tiến độ cấp nước cho dân thế nào?
Ngoài ra, trên địa bàn TP có dự án nước mặt Sông Đuống đã khánh thành giai đoạn 2, nâng tổng công suất của nhà máy lên đến hơn 300.000m3/ngày đêm. Tuy nhiên, phía Công ty Sông Đuống báo cáo gửi Thường trực HĐND TP, tổng khối lượng bán nước mới chỉ đạt 135.000m3/ngày đêm; vẫn còn dư khoảng 175.000m3. Nguyên nhân khó khăn, giải pháp hỗ trợ DN thế nào?

Giám đốc Sở Xây dựng Lê Văn Dục cho rằng, ở trạm Mỹ Đức, do số nguồn và tiến độ triển khai cấp nước cho huyện, nguồn nước ngầm bị ô nhiễm, nguồn nước mặt cũng ô nhiễm và không đủ. Hiện nước sông Đuống đã về đến Thanhh Oai, nếu đơn nguyên một 150.000m3/ngày đêm, chúng ta chỉ cấp nước đủ cho Thanh Oai và Hà Đông, giờ đưa thêm 150.000m3/ngày đêm bằng các tuyến ống chìm qua sông Đuống, sông Hồng vượt qua đường 1A về đến thị trấn Thường Tín, như vậy cấp được cho huyện Thường Tín và Thanh Trì theo đường 70 về đến Thanh Oai.

Chúng tôi cũng đã đưa được vào đến Vân Đình, Ứng Hòa - 1 huyện sát vách Mỹ Đức với công suất trên 40.000 m3/ngày-đêm, đẩy 8km nữa vào đến trạm cấp nước Đại Nghĩa với công suất từ 12-16.000 m3/ngđ, đồng thời sử dụng trạm này để đẩy tiếp cho khu vực 21 xã và 1 thị trấn.

Sở đã thống nhất với nhà đầu tư Aquaone, cuối quý 3 khởi công hợp phần Xuân Mai thì sẽ đấu nối mạch vòng đấu với Sông Đuống, gặp nhau tại trục 21B, ở đây sẽ có thêm nguồn. Như vậy đến quý 1/2021 theo tiến độ đầu tư, hợp phần Xuân Mai sẽ đưa nước qua đường 6 từ Hòa Bình về (hiện Nhà máy trên Hòa Bình đã GPMB xong), quý 3 này sẽ khởi công tuyến đường ống 1.500m, hợp khối toàn bộ trục này. Đó là giải pháp bền vững. Còn trước mắt, vẫn cấp 12-16.000 m3/ngđ cho trạm Đại Nghĩa và cấp nước cho huyện Mỹ Đức.

Sở tham mưu thu hồi bao nhiêu dự án?

Tiếp tục phiên chất vấn, ĐB Duy Hoàng Dương (Hoài Đức) đề nghị Giám đốc Sở Xây dựng cho biết đối với các dự án cấp nước sạch của TP, đã có bao nhiêu dự án Sở tham mưu cho TP để thực hiện thu hồi hoặc chuyển chủ đầu tư các dự án nếu chủ đầu tư không đủ năng lực? 

ĐB Hoàng Tú Oanh (huyện Đan Phượng) chất vấn, năm 2017, UBND TP đã chấp thuận 2 DN cấp nước sạch trên địa bàn huyện Phúc Thọ: Công ty CP Kỹ thuật môi trường biển thực hiện dự án 2 xã Long Xuyên, Thượng Cốc. Công ty CP Xây dựng Việt Nam thực hiện nối mạng cấp nước cho 3 xã Xuân Phú, Vân Nam và Vân Phúc. Tiến độ hoàn thành vào năm 2018, hiện 2 dự án chưa thi công, đất đã GPMB nhưng để hoang. Đề nghị DN cho biết rõ nguyên nhân, trách nhiệm của đơn vị, dự án bao giờ khởi công, hoàn thành? Giám đốc Sở Xây dựng cho biết nguyên nhân, giải pháp, giúp huyện Phúc Thọ?

ĐB Nguyễn Bích Thủy (tổ Cầu Giấy) chất vấn, dự án xây dựng hệ thống cấp nước sạch ở 8 xã huyện Chương Mỹ và khu vực lân cận do Công ty CP đầu tư đô thị Xuân Mai làm CĐT được phê duyệt từ 2013, dự kiến 2017 hoàn thành nhưng triển khai rất chậm, chưa có mặt bằng để xây dựng bể chứa, mạng phân phối mới triển khai được 1/8 xã... Đề nghị Chủ tịch UBND huyện với trách nhiệm của chính quyền địa phương trong giải quyết kịp thời khó khăn trong GPMB các dự án cấp nước sạch trên địa bàn, cho biết nguyên nhân chậm trễ cũng như giải pháp đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, có thể khẳng định thời gian hoàn thành tới đây? Giám đốc Công ty cho biết trách nhiệm của CĐT trong triển khai dự án, các hạng mục đầu tư, giải pháp và tính chủ động để đẩy nhanh tiến độ?

Lỗi giải phóng mặt bằng hay năng lực chủ đầu tư?

Ông Nguyễn Ngọc Oanh - Giám đốc Công ty CP môi trường đô thị Xuân Mai giải trình việc chậm tiến độ dự án cấp nước sạch Chương Mỹ đã được giao từ năm 2013, trên phạm vi 16 xã của Chương Mỹ. Dự án chậm là do công tác GPMB, do quy hoạch. Từ năm 2013 đến 2016, dự án chậm thu hồi đất chậm. Từ năm 2017 đến nay, huyện Chương Mỹ vào cuộc quyết liệt nên đến 6/2019 vừa rồi đã bàn giao mặt bằng trạm X2, dự kiện tháng 10/2019 sẽ bàn giao nốt trạm X1.

Ông Oanh cho biết, sau khi được bàn giao đất vào tháng 8/2019 vừa qua, Công ty đã xây dựng bể chứa và trạm tăng áp. Đồng thời kỳ vọng, sẽ hoàn thành dự án vào quý II/2020 đã hoàn thành việc cấp nước đối với các xã trong dự án. 

Tiếp tục câu hỏi trên, Chủ tịch UBND huyện Chương Mỹ Đinh Mạnh Hùng cho rằng, trên địa bàn huyện có 13 trạm cấp nước với công suất 14.401m3/ngày đêm; tỷ lệ người dân dùng nước sạch qua các nguồn chiếm 37%; dùng qua 5 trạm cung cấp nước sạch chiếm khoảng 10%. Trong đó, có 5 trạm đang hoạt động với công suất 9.996m3/ngày đêm; 5 trạm dừng hoạt động công suất với tổng công suất 370,5m3/ngày đêm và 3 trạm dừng hoạt động công suất 1.700m3/ngày đêm.
Liên quan đến dự án của Công ty Môi trường đô thị Xuân Mai, theo quyết định sẽ cấp nước sinh hoạt cho 12 xã và khu vực Miếu Môn. Giai đoạn 1 hoàn thành từ 2013 đến 2015; giai đoạn 2 từ 2015 đến 2017. Nếu theo quyết định này sẽ cung cấp nước sạch cho người dân lên đến 40%. Chính quyền luôn tạo điều kiện cho DN thực hiện dự án và người dân rất cần nước sạch. “Tuy nhiên, DN giữ dự án nhưng vốn thỏa thuận với ngân hàng chưa có. Làm sao có thể đạt được chỉ tiêu của HĐND TP khi DN không có đủ khả năng tài chính? Công ty Môi trường đô thị Xuân Mai chưa triển khai dự án nên đề nghị TP kiểm tra, đánh giá năng lực DN” - Chủ tịch UBND huyện Chương Mỹ đề nghị.

Tiếp tục giải trình, ông Nguyễn Ngọc Oanh – Giám đốc Công ty CP môi trường đô thị Xuân Mai cho biết: dự án chậm tiến độ 2 năm do chủ đầu tư “lúng túng” về nguồn vốn từ nhà nước sang xã hội hóa. Tuy nhiên, ông Oanh hỏi Chủ tịch UBND huyện Chương Mỹ từ năm 2013 đến tháng 6/2019 mới bàn giao cho chủ đầu tư, đây là trách nhiệm của nhà nước hay trách nhiệm của doanh nghiệp theo quyết định của pháp luật, điều này cần làm rõ. “Chúng tôi cam kết với TP sẽ hoàn thành tiến độ dự án vào Quý II/2020” – ông Oanh nhấn mạnh. 

ĐB Đoàn Việt Cường trao đổi thêm, qua giám sát của Ban Đô thị HĐND TP tháng 8/2018 và các ý kiến trên, nguyên nhân chậm trễ của dự án trên là do quy hoạch của hai tuyến đường được TP phê duyệt là Quốc lộ 6 đoạn Hà Đông-Xuân Mai và Quốc lộ 21 đoạn Sơn Tây-Hòa Lạc-Xuân Mai và Quốc lộ 21 đoạn Sơn Tây-Hòa Lạc-Xuân Mai chồng lên hiện trạng tuyến đường ống truyền dẫn tự chảy từ Hòa Lạc về Xuân Mai và tuyến ống truyền dẫn từ trạm tăng áp X2 dẫn về xã dọc Quốc lộ 6. Vì vậy CĐT không có mặt bằng thi công các tuyến ống đã phê duyệt.

Đồng thời qua ý kiến của Chủ tịch UBND huyện Chương Mỹ, tôi cho rằng tính chủ động, phối hợp của DN chưa cao, chưa kịp thời. Đề nghị Giám đốc Công ty làm rõ thêm nội dung này; Giám đốc Sở Xây dựng cũng làm rõ nội dung này và giải pháp tham mưu với UBND TP?

Giám đốc Sở Xây dựng Lê Văn Dục cho biết: Đối với dự án chậm tiến độ trên địa bàn huyện Phúc Thọ, các chủ đầu tư được giao từ năm 2016 nhưng triển khai rất chậm; yêu cầu hỗ trợ của họ cũng không phù hợp với điều kiện hiện nay.

Về việc thu hồi các dự án chậm, Sở đã tham mưu cho TP và TP đã giao cho chủ đầu tư khác có đủ điều kiện để triển khai (Công ty Phúc Thành đã triển khai dự án cấp nước ở huyện Đan Phượng). Đơn vị đã khảo sát xong vị trí và lên phương án thiết kế dự án cấp nước ở Phúc Thọ.

“Thực hiện theo quy trình thu hồi, chúng tôi chắc chắn trong tháng 9/2019 sẽ thu hồi hai dự án này để cấp chủ trương đầu tư cho chủ đầu tư mới” – Giám đốc Sở Xây dựng nhấn mạnh.

Về dự án cấp nước chậm triển khai trên địa bàn huyện Chương Mỹ, Giám đốc Sở Xây dựng cho rằng Chủ tịch UBND huyện Chương Mỹ đã nêu đúng theo quy hoạch mới.

Tóm tắt các ý kiến, Phó Chủ tịch HĐND TP Phùng Thị Hồng Hà điều hành phiên họp cho hay, các đại biểu đã nêu nhiều câu hỏi, và các nội dung quan tâm đã được giải trình đầy đủ. Không khí trao đổi sôi nổi, tìm rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan để tìm ra giải pháp để giúp UBND TP tìm ra hướng giải quyết.
Chủ yếu các nhà đầu tư chậm triển khai dự án cho thay đổi chủ đầu tư, thay đổi quy hoạch, 1 số địa phương chậm bàn giao mặt bằng, khó GPMB, 1 số người dân hiểu biết về sử dụng nước sạch chưa cao.
Nguyên nhân chủ quan do năng lực của nhà đầu tư còn yếu, thiếu năng lực, khó khăn, chưa cùng đồng hành cùng địa phương quyết tâm thực hiện. Cơ chế hỗ trợ đầu tư có nhưng 1 số thông tư, nghị định, luật vẫn “trói”. Với những khó khăn, tồn tại, đề nghị UBND TP tiếp thu, các sở ngành, quận, huyện cố gắng tìm ra các giải pháp, thúc đẩy tháo gỡ những vướng mắc, giải quyết sớm. Tiếp tục nghiên cứu chính sách, mô hình, giải pháp đẩy mạnh các dự án. Ngoài ra, UBND TP chỉ đạo rà soát để sớm thực hiện đúng lộ trình Nghị quyết của HĐND TP.

Tại sao chưa ban hành được quy định mới về giá nước sạch?

ĐB Lê Vĩnh Sơn (Đông Anh) hỏi đại diện lãnh đạo Sở Tài chính về việc đến nay vì sao TP vẫn chưa ban hành được quy định mới về giá nước sạch, chưa đề xuất điều chỉnh cơ chế chính sách hỗ trợ nhà đầu tư. Đề nghị cho biết nguyên nhân và dự kiến khi nào Sở Tài chính mới hoàn thành việc trên? ĐB Nguyễn Minh Tuân (Tây Hồ) hỏi Giám đốc Quỹ đầu tư phát triển biết nguyên nhân và giải pháp để khắc phục việc các nhà đầu tư được tiếp cận nguồn vốn vay từ quỹ rất khó khăn và hạn chế hiện nay.

ĐB Trịnh Xuân Quang (quận Thanh Xuân) chất vấn, hiện nay, một số trạm cấp nước sạch nông thôn ở các huyện xuống cấp, phải thanh lý tài sản. Về việc thanh lý các trạm cấp nước có sử dụng nguồn vốn ngân sách đã xuống cấp, hiện chưa huyện nào có hồ sơ thanh lý gửi Sở Tài chính. Đề nghị lãnh đạo các huyện Ba Vì, Chương Mỹ, Quốc Oai, Ứng Hòa, Thanh Trì, Mỹ Đức làm rõ nguyên nhân, làm rõ trách nhiệm, thời gian bao giờ giải quyết việc thanh lý tài sản công?