Kế hoạch hỗ trợ sinh kế cho nhóm lao động ưu tiên trên địa bàn Hà Nội

Mục tiêu chính là thực hiện chỉ đạo Trung ương về hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho lao động ưu tiên, huy động sự tham gia toàn xã hội. Đảm bảo an ninh chính trị, an sinh xã hội, đặc biệt là người dân bị ảnh hưởng thu hồi đất, dự án trọng điểm, tạo sinh kế bền vững cho hàng trăm ngàn lao động, góp phần tái cấu trúc kinh tế Thủ đô. Đồng thời nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của công tác đào tạo nghề, ban hành chính sách hỗ trợ quyết liệt, nâng cao vai trò người đứng đầu cơ quan, tổ chức. Trang bị kỹ năng số, công nghệ thông tin, khởi nghiệp cho lao động ưu tiên, giúp họ tiếp cận thị trường lao động, hưởng các chính sách đặc thù, rút ngắn khoảng cách đào tạo giữa nông thôn và thành thị, thúc đẩy hiện đại hóa nông nghiệp.

Phạm vi và đối tượng áp dụng chính sách hỗ trợ việc làm

Kế hoạch này được áp dụng rộng rãi đối với các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của thành phố Hà Nội, cùng các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, hợp tác xã, làng nghề và các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho Nhóm lao động ưu tiên trên địa bàn.

Đối tượng thụ hưởng trực tiếp là những người lao động thuộc Nhóm lao động ưu tiên, có hộ khẩu thường trú hoặc tạm trú dài hạn tại Hà Nội, đang có nhu cầu học nghề, đào tạo lại và tìm kiếm việc làm. Nhóm này bao gồm người lao động thuộc hộ nghèo và hộ cận nghèo theo chuẩn đa chiều của thành phố, người dân tộc thiểu số với sự ưu tiên cho vùng đồng bào dân tộc và miền núi của Thủ đô, cùng người khuyết tật theo luật định.

Bên cạnh đó, kế hoạch cũng hỗ trợ người cao tuổi từ đủ 60 tuổi trở lên có đủ sức khỏe làm việc, người chấp hành xong hình phạt tù đang tái hòa nhập cộng đồng, và người sau cai nghiện ma túy theo các nghị định liên quan của Chính phủ.

Đối với lực lượng sản xuất và phát triển kinh tế, chính sách bao phủ cả lao động nông thôn và người lao động hưởng bảo hiểm thất nghiệp theo Luật Việc làm, cùng những người có đất bị thu hồi thuộc diện được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp.

Cuối cùng, đối tượng thanh niên ưu tiên cũng là một phần quan trọng của kế hoạch, bao gồm những người đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ Công an nhân dân, hoặc các thanh niên và trí thức trẻ tình nguyện đã hoàn thành nhiệm vụ trong các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội tại các khu kinh tế quốc phòng.

Chỉ tiêu đến năm 2030

Về đào tạo nghề, đào tạo lại nghề: Mỗi năm, kế hoạch đặt mục tiêu đào tạo nghề cho khoảng 20.000 lao động nông thôn, 15.000 lao động thuộc các nhóm ưu tiên (hộ nghèo, cận nghèo, dân tộc thiểu số, người cao tuổi, người khuyết tật, người sau tù, sau cai nghiện, lao động thu hồi đất) ở trình độ sơ cấp và dưới 3 tháng;

100% lao động hưởng bảo hiểm thất nghiệp có nhu cầu sẽ được hỗ trợ đào tạo nghề, và 100% thanh niên có nhu cầu cũng sẽ được hỗ trợ tương tự. Ít nhất 50% người cao tuổi có nhu cầu sẽ được tư vấn, hướng nghiệp và đào tạo chuyển đổi nghề phù hợp.

Về giải quyết việc làm và thị trường lao động: 100% nhóm lao động ưu tiên sẽ được tư vấn, giới thiệu việc làm và kết nối tham gia các phiên giao dịch việc làm. Kế hoạch phấn đấu tạo mới khoảng 12.000 việc làm mỗi năm cho nhóm này, trong đó có ít nhất 50% người cao tuổi có nhu cầu và đủ khả năng sẽ tìm được việc làm phù hợp;

Các hộ gia đình có người cao tuổi và lao động ưu tiên có nhu cầu vay vốn sẽ được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ ngân sách Thành phố thông qua Ngân hàng Chính sách Xã hội. Tỷ lệ thất nghiệp chung toàn Thành phố sẽ được duy trì dưới 2,5%, riêng khu vực thành thị dưới 3%. Mục tiêu nâng cao chất lượng nhân lực là đạt tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 75% - 80%, với 55% - 60% có bằng cấp, chứng chỉ, đồng thời thu hẹp khoảng cách đào tạo giữa khu vực nông thôn và thành thị.

Bốn nhóm giải pháp hỗ trợ đào tạo nghề, đào tạo lại nghề và giải quyết việc làm

Để hiện thực hóa mục tiêu đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho Nhóm lao động ưu tiên tại Hà Nội, hệ thống chính trị Thành phố tập trung triển khai bốn nhóm giải pháp cốt lõi mang tính đồng bộ và đột phá.

Trước hết, công tác tuyên truyền được đổi mới toàn diện từ cấp Thành phố đến cơ sở. Các cấp ủy, chính quyền quán triệt sâu rộng chính sách, coi đây là nhiệm vụ an sinh xã hội trọng tâm. Ở cấp cơ sở, UBND xã phường đóng vai trò nòng cốt với phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà" nhằm động viên người lao động xóa bỏ mặc cảm, chủ động học nghề và vận động doanh nghiệp địa phương tiếp nhận nhân lực tại chỗ. Hình thức truyền thông được đa dạng hóa, kết hợp giữa các nền tảng số, mạng xã hội với các hình thức trực tiếp như hội nghị, loa truyền thanh và các video trực quan về các mô hình thành công.

Song song đó, Thành phố triển khai có hiệu quả quy định chính sách hiện hành của Trung ương; Xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách đặc thù của Thành phố cho Nhóm lao động ưu tiên. Điển hình là chính sách cho vay ưu đãi với tiêu chí thuận lợi hơn quy định chung từ nguồn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội. Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội sẽ ban hành các nghị quyết đặc thù để hỗ trợ học phí sơ cấp, bồi dưỡng kỹ năng nghề, cấp chứng chỉ quốc gia cho các đối tượng đặc thù như người hoàn thành án tù, người sau cai nghiện, lao động nông thôn và người bị thu hồi đất. Thành phố cũng hỗ trợ kinh phí đóng bảo hiểm xã hội cho các doanh nghiệp tư nhân ký hợp đồng dài hạn với Nhóm lao động ưu tiên, đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính để tạo môi trường pháp lý thuận lợi nhất.

Tiếp theo là nhóm giải pháp về đào tạo nghề được thiết kế linh hoạt, thực dụng, bám sát nhu cầu thị trường. Hằng năm, UBND cấp xã rà soát nhu cầu thực tế để xây dựng kế hoạch và dự toán kinh phí chính xác. Chương trình đào tạo đổi mới theo mô hình "học đi đôi với hành", phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp. Trình độ sơ cấp dưới 3 tháng áp dụng nguyên tắc "học nhanh - làm ngay" với các nghề dịch vụ, kỹ thuật gia dụng, kinh tế số và nông nghiệp công nghệ cao. Trình độ trung cấp, cao đẳng hướng tới sự "chuyên sâu - bền vững" để hình thành đội ngũ lao động kỹ thuật cao. Hình thức dạy học được đa dạng hóa qua các lớp tại chỗ trên dây chuyền sản xuất, dạy lưu động tại nhà văn hóa cho người cao tuổi, người khuyết tật, và ứng dụng số hóa với các công cụ chuyên biệt hỗ trợ người khiếm thính, khiếm thị.

Cuối cùng, các giải pháp hỗ trợ việc làm và thúc đẩy khởi nghiệp được đẩy mạnh nhằm tạo sinh kế bền vững. Thành phố chuyển dịch cơ cấu thị trường lao động theo hướng kinh tế số, kinh tế xanh; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào Cổng thông tin việc làm để kết nối cung - cầu trực tuyến. Các mô hình "việc làm hòa nhập" và "kèm cặp tại nơi làm việc" được khuyến khích để giúp lao động yếu thế sớm thích nghi.

Đặc biệt, phong trào "Bình dân học vụ số" cùng Tổ chuyển đổi số cộng đồng sẽ trực tiếp hướng dẫn người dân tiếp cận công nghệ. Thành phố cũng hỗ trợ hạ tầng số, cung cấp gói mạng giá rẻ, thí điểm chuyển giao công nghệ sản xuất quy mô nhỏ, hỗ trợ chuẩn hóa bao bì, mã QR truy xuất nguồn gốc và đưa sản phẩm địa phương lên các sàn thương mại điện tử, giúp các hộ kinh doanh tự chủ kinh tế một cách bền vững.

Kế hoạch thực hiện được phân công trách nhiệm cho các Sở, ban, ngành và Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã. Sở Nội vụ đóng vai trò thường trực, chủ trì phối hợp với các đơn vị để triển khai đồng bộ kế hoạch, cung cấp thông tin truyền thông và tham mưu các giải pháp hỗ trợ giải quyết việc làm, đồng thời hướng dẫn thực hiện các chính sách và giám sát. Các Sở khác như Giáo dục và Đào tạo, Tài chính, Khoa học và Công nghệ, Công thương, Y tế sẽ triển khai các nhiệm vụ chuyên môn được giao, bao gồm hỗ trợ đào tạo nghề, tài chính, khoa học công nghệ, xúc tiến thương mại và hỗ trợ nhóm lao động đặc thù. Bảo hiểm xã hội và Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội sẽ phối hợp triển khai các chính sách hỗ trợ tài chính và cho vay ưu đãi. UBND các xã, phường có trách nhiệm huy động hệ thống chính trị tại địa phương, kết nối người lao động với doanh nghiệp và báo cáo tình hình. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp và các đơn vị sẽ đảm bảo kế hoạch được triển khai hiệu quả, tạo sự đồng thuận và đạt mục tiêu đề ra./.

Kim Thoa