Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Hà Nội phát huy hiệu quả, bộ máy cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt

Hà Nội là Thủ đô, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia; đồng thời là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế; giữ vai trò đầu tàu phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng và là một trong những cực tăng trưởng quan trọng của cả nước.

Với vị thế đặc biệt đó, Hà Nội vừa là địa phương trực tiếp triển khai nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách lớn của Trung ương, vừa là nơi kiểm nghiệm thực tiễn, góp phần hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy, cơ chế quản trị và chính sách phát triển để nghiên cứu nhân rộng trên phạm vi toàn quốc.

Thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, Thành phố đã hoàn thành việc sắp xếp từ 526 xã, phường, thị trấn xuống còn 126 xã, phường (giảm 76%); kết thúc hoạt động của 30 quận, huyện, thị xã; chuyển từ mô hình quản trị địa phương 3 cấp sang 2 cấp.

Sau sắp xếp, từ ngày 1/7/2025, Thành phố còn 126 xã, phường và 5.463 thôn, tổ dân phố; diện tích trên 3.334,70 km²; dân số 8,8 triệu người. Đảng bộ Thành phố hiện có 132 đảng bộ trực thuộc Thành ủy; 4.650 tổ chức cơ sở đảng; 14.173 chi bộ trực thuộc và hơn 508 nghìn đảng viên, chiếm khoảng 9% tổng số đảng viên toàn quốc. Toàn Thành phố có gần 130 nghìn cán bộ, công chức, viên chức. Đây là địa phương có quy mô tổ chức đảng, số lượng đảng viên, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và khối lượng công việc lớn nhất cả nước.

Đặc điểm đặc thù nổi bật của Hà Nội là việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp diễn ra đồng thời với quá trình thực hiện những nhiệm vụ chiến lược có ý nghĩa quyết định đối với tương lai phát triển của Thủ đô. Thành phố tập trung triển khai đồng bộ Luật Thủ đô (sửa đổi), Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Đồng thời xác định mô hình phát triển mới theo cấu trúc “3 trụ cột, 5 động lực phát triển, 4 không gian phát triển”, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tài chính hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao làm nền tảng phát triển; triển khai các dự án hạ tầng chiến lược quốc gia và của Thành phố với khối lượng giải phóng mặt bằng lớn nhất từ trước tới nay. Đây là điều kiện đặc biệt mà hầu hết các địa phương không gặp phải trong quá trình vận hành mô hình mới.

Đặc biệt, việc sắp xếp tổ chức bộ máy và kiện toàn đội ngũ lãnh đạo, quản lý được thực hiện đồng thời với việc vận hành mô hình mới. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và sự đoàn kết, thống nhất trong Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố, Ban Thường vụ Thành ủy, các quan điểm chỉ đạo, mục tiêu phát triển, nhiệm vụ trọng tâm và các chương trình chiến lược của Thành phố luôn được giữ vững và triển khai xuyên suốt.

Thay đổi về tổ chức bộ máy và nhân sự nhưng không thay đổi định hướng phát triển; không gián đoạn trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành; không làm chậm tiến độ các nhiệm vụ chính trị, các chương trình, dự án trọng điểm và các mục tiêu phát triển dài hạn của Thủ đô.

Sau 1 năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bước đầu phát huy hiệu quả; bộ máy cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt; giảm tầng nấc trung gian; tăng tính chủ động của cơ sở; nhiều nhiệm vụ được giải quyết trực tiếp tại xã, phường; chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp từng bước được nâng lên; phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính và chuyển đổi số được đẩy mạnh hơn. Tuy nhiên, chất lượng đội ngũ cán bộ giữa các địa bàn còn chưa đồng đều; năng lực quản trị địa bàn và năng lực số của một bộ phận cán bộ còn hạn chế; hạ tầng dữ liệu, phần mềm chuyên ngành và một số điều kiện bảo đảm cho phân cấp, phân quyền chưa thật sự đồng bộ.

Thực tiễn Hà Nội cho thấy việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là sắp xếp lại tổ chức bộ máy mà là quá trình tái cấu trúc đồng thời mô hình chính quyền, mô hình quản trị và mô hình phát triển của Thủ đô. Kết quả bước đầu của Hà Nội có ý nghĩa thực tiễn quan trọng đối với quá trình tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp trên phạm vi cả nước./.

Trung Kiên