Chính quyền địa phương 2 cấp của Hà Nội: Hiệu quả trong phân cấp, ủy quyền
Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác phân cấp, phân quyền, ủy quyền của Thành phố Hà Nội tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng giao rõ nhiệm vụ, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm; tăng tính chủ động của cơ sở và giảm khâu trung gian trong giải quyết công việc.
Trên cơ sở rà soát chức năng, nhiệm vụ theo quy định của Đảng và pháp luật Nhà nước, Hà Nội đã hoàn thành việc phân định 2.007 nhiệm vụ quản lý nhà nước, 76 nhiệm vụ thuộc lĩnh vực xây dựng Đảng.
Cụ thể khối Đảng: Tổng số nhiệm vụ Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội phân cấp cho đảng ủy cấp xã thực hiện 73 nhiệm vụ thuộc lĩnh vực kiểm tra, giám sát, công tác cán bộ và tổ chức thực hiện chế độ chính sách, trong đó có thẩm quyền ký hợp đồng lao động theo Nghị định số 173-NĐ/CP của Chính phủ.
Đến nay, các nhiệm vụ được phân cấp đều được cấp xã thực hiện đảm bảo đúng quy định, không khó khăn, vướng mắc, góp phần nâng cao tính chủ động của cơ sở.
Đối với khối chính quyền (bao gồm cả HĐND Thành phố): các sở, ngành Thành phố Hà Nội đã tham mưu UBND Thành phố phân cấp, ủy quyền các nhiệm vụ quản lý nhà nước; số nhiệm vụ cấp xã được nhận thêm là 161 nhiệm vụ, nâng tổng số nhiệm vụ của cấp xã từ 768 lên 929 nhiệm vụ. Việc phân cấp, ủy quyền tập trung vào các lĩnh vực có khối lượng công việc lớn, tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và quản trị địa bàn. Một số lĩnh vực có khối lượng nhiệm vụ lớn sau phân cấp gồm nội vụ, y tế, văn hóa thể thao, tài nguyên môi trường .
Cùng với phân cấp, phân quyền, Thành phố Hà Nội đã thực hiện ủy quyền 671 thủ tục hành chính theo nhiều hình thức, cụ thể: từ Chủ tịch UBND Thành phố ủy quyền Giám đốc Sở (151); từ UBND Thành phố ủy quyền Giám đốc Sở (14); UBND Thành phố ủy quyền cho Sở (387); UBND Thành phố ủy quyền cho UBND cấp xã (3); Chủ tịch UBND Thành phố ủy quyền Chủ tịch UBND cấp xã (2); UBND Thành phố ủy quyền đồng thời về Sở và UBND cấp xã, phường (15); Sở ủy quyền về các cơ quan, đơn vị chuyên môn (38); Sở ủy quyền đồng thời về đơn vị chuyên môn và UBND cấp xã, phường (2); Sở ủy quyền về UBND cấp xã, phường (55); Sở ủy quyền về đơn vị khác (2); cấp xã ủy quyền về đơn vị khác (2).
Tổng số thủ tục hành chính cấp xã được ủy quyền là 76; trong đó ủy quyền về thủ tục, giấy tờ, về dữ liệu (cơ quan giải quyết cấp xã có quyền khai thác, sử dụng dữ liệu chuyên ngành trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính).
Thành ủy Hà Nội đánh giá về tác động và hiệu quả bước đầu, đó là sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác phân cấp, phân quyền, ủy quyền của Thành phố đã tạo chuyển biến rõ nét trong tổ chức và vận hành bộ máy.
Việc chuyển giao mạnh mẽ nhiệm vụ, thẩm quyền cho cơ sở đã góp phần giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của cấp xã và các cơ quan chuyên môn. Đến nay, cấp xã thực hiện 929 nhiệm vụ quản lý nhà nước, tăng 161 nhiệm vụ so với trước khi thực hiện mô hình mới; nhiều lĩnh vực đã được phân cấp sâu, trong đó lĩnh vực nông nghiệp và môi trường chuyển giao 51 nhiệm vụ cho cấp xã thực hiện.
Cùng với đó, Thành phố Hà Nội đã thực hiện ủy quyền đối với 644 thủ tục hành chính theo 11 hình thức khác nhau; trong đó 529 thủ tục được ủy quyền cho các sở, ngành và 52 thủ tục được ủy quyền trực tiếp cho cấp xã. Việc ủy quyền đã giúp rút ngắn trung bình từ 3-5 ngày giải quyết đối với mỗi thủ tục hành chính, tiết kiệm khoảng 571.925 giờ công lao động, tương đương khoảng 63,48 tỷ đồng chi phí xã hội, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và hiệu quả quản trị của chính quyền các cấp.
Phần lớn các nhiệm vụ được phân cấp, ủy quyền đã được triển khai ổn định, không làm gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước; nhiều lĩnh vực như nội vụ, giáo dục, văn hóa, xây dựng, tài chính, nông nghiệp và môi trường đánh giá việc phân cấp, ủy quyền cơ bản phù hợp, phát huy hiệu quả tích cực, tạo điều kiện để cấp xã giải quyết công việc nhanh hơn, sát dân hơn và kịp thời hơn.
Qua đó, từng bước hình thành phương thức quản trị mới theo hướng “Thành phố kiến tạo - cơ sở chủ động - người dân được phục vụ tốt hơn”, phù hợp mục tiêu xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Tuy nhiên, việc phân cấp, phân quyền hiện nay vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục đánh giá kỹ. Một số nhiệm vụ đã chuyển về cấp xã nhưng nguồn lực, nhân lực chuyên môn, hạ tầng dữ liệu, phần mềm nghiệp vụ và cơ chế phối hợp liên thông chưa thật sự đồng bộ.
Để tiếp tục nâng cao hiệu quả phân cấp, phân quyền, Thành phố Hà Nội cho biết sẽ tiếp tục tập trung hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với bảo đảm nguồn lực thực hiện. Bên cạnh đó rà soát các nhiệm vụ đã phân cấp, ủy quyền cho cấp xã; bổ sung nguồn nhân lực, hạ tầng số, cơ sở dữ liệu và đơn giản hóa quy trình theo hướng giao việc đi đôi với điều kiện thực hiện và trách nhiệm giải trình.
Thành phố cũng tiếp tục nâng cao năng lực số và chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở. Đẩy nhanh tích hợp dữ liệu, phần mềm dùng chung; đổi mới đào tạo theo hướng thực hành, “cầm tay chỉ việc”; đánh giá, sát hạch định kỳ gắn với khung năng lực và vị trí việc làm.
Ngoài ra, Thành phố cũng hoàn thiện cơ chế phân bổ nguồn lực theo yêu cầu quản trị thực tế. Tiếp tục phân nhóm xã, phường theo quy mô dân số, khối lượng công việc và mức độ phức tạp của địa bàn; làm cơ sở bố trí biên chế, ngân sách, hạ tầng và nguồn nhân lực phù hợp, khắc phục tình trạng bình quân, cào bằng./.