Sắp xếp, tổ chức lại tổ dân phố là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của phường Yên Nghĩa

Theo quy định tại Nghị định số 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026 của Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 26/5/2026) và Nghị quyết số 21/2026/NQ-HĐND ngày 2/6/2026 của HĐND Thành phố Hà Nội (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) thì tiêu chuẩn quy mô tổ dân phố tại Thành phố Hà Nội phải có từ 700 hộ gia đình trở lên.

Tuy nhiên, hiện nay đa số tổ dân phố có quy mô hộ gia đình và dân số còn nhỏ, chưa phù hợp với tiêu chuẩn, điều kiện, tổ chức sinh hoạt cộng đồng và triển khai nhiệm vụ ở cơ sở; tổ chức bộ máy ở tổ dân phố còn phân tán; các thiết chế văn hóa đầu tư chưa đồng bộ, một số tổ dân phố chưa có nhà văn hóa, phòng họp dân; công tác quản lý và khai thác cơ sở vật chất chưa thực sự hiệu quả.

Từ những yêu cầu thực tiễn nêu trên, việc xây dựng Đề án sắp xếp tổ dân phố trên địa bàn phường Yên Nghĩa là cần thiết và là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách và tất yếu. Đề án không chỉ góp phần tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý của chính quyền địa phương, hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở mà còn bảo đảm phù hợp với quy mô số hộ, dân số, ranh giới, hạ tầng, truyền thống cộng đồng, phát huy tối đa quyền làm chủ và tính tự quản của Nhân dân trong thời kỳ mới.

Dự thảo đề án của UBND phường Yên Nghĩa đặt ra các nguyên tắc sắp xếp, trong đó phải căn cứ vào hiện trạng tổ chức cộng đồng dân cư, quy mô số hộ, dân số, ranh giới, điều kiện hạ tầng và yêu cầu quản lý thực tế. Thực hiện việc đối chiếu tiêu chuẩn quy mô số hộ gia đình theo quy định tại Điều 10 Nghị định số 185/2026/NĐ-CP; trường hợp có yếu tố đặc thù thì rà soát, thuyết minh cụ thể theo quy định của Nghị định số 185/2026/NĐ-CP và hướng dẫn của cấp có thẩm quyền.

Việc sắp xếp tổ dân phố là sắp xếp tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư, không làm thay đổi địa giới hành chính phường; không làm thay đổi thẩm quyền quản lý nhà nước của UBND phường. Đồng thời, đảm bảo sáp nhập các tổ dân phố liền kề, có ranh giới tiếp giáp, giao thông thuận lợi, dân cư có sự gắn kết về lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán, sinh hoạt cộng đồng.

Không sắp xếp cơ học đối với địa bàn có yếu tố đặc thù về lịch sử, văn hóa, an ninh trật tự hoặc bị chia cắt bởi sông, hồ, đường giao thông lớn, khu công nghiệp, khu đô thị nếu việc sắp xếp làm giảm hiệu quả quản lý và tự quản cộng đồng. Tên gọi tổ dân phố sau sắp xếp bằng số thứ tự tăng dần tính từ hướng Bắc xuống hướng Nam, từ hướng Tây sang hướng Đông…

Dự báo tác động tích cực sau sắp xếp, tổ chức lại tổ dân phố

Phường Yên Nghĩa sau khi được hình thành và vận hành mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp từ 1/7/2025 có 18.034 hộ gia đình, chia thành 38 tổ dân phố, có các khu vực dân cư phân bố tập trung, gắn liền với quá trình hình thành và phát triển truyền thống lâu đời của địa phương xen với các khu đô thị, khu chung cư, khu dân cư mới.

Theo Dự thảo đề án, UBND phường Yên Nghĩa sắp xếp 38 tổ dân phố còn 15 tổ dân phố (giảm 23, tương đương giảm 60,5%). Đánh giá tác động của việc sắp xếp, chính quyền phường Yên Nghĩa cho biết, về tổ chức, việc sắp xếp giảm số lượng 23 đầu mối tổ dân phố tương ứng giảm 23 đầu mối tự quản ở cộng đồng dân cư; góp phần tinh gọn tổ chức, thuận lợi hơn trong chỉ đạo, điều hành của UBND phường và tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở địa bàn dân cư.

Thực hiện sắp xếp đồng bộ các Chi bộ Đảng, Ban Công tác Mặt trận, Chi Đoàn, Chi Hội (Phụ nữ, Cựu chiến binh, Người cao tuổi...) theo địa bàn tổ dân phố mới tạo nên hệ thống tổ chức thống nhất, tập trung nguồn lực và dễ dàng phối hợp hoạt động. Bên cạnh đó, hình thành các tổ dân phố có quy mô lớn hơn làm tối ưu hóa không gian quản lý, phù hợp với sự phát triển của đô thị hiện đại, khắc phục tình trạng chia cắt cục bộ.

Tác động về người hoạt động không chuyên trách, sau sắp xếp, số người hoạt động không chuyên trách ở tổ dân phố giảm 11 người (từ 84 xuống còn 73 người), đồng thời phải bảo đảm chế độ, chính sách, tâm tư, nguyện vọng của người không tiếp tục tham gia theo quy định. Việc giảm số lượng chức danh người hoạt động không chuyên trách cho phép phường lựa chọn những cá nhân có năng lực, sức khỏe, uy tín và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin để đảm nhiệm địa bàn quy mô lớn.

Cùng đó, việc sắp xếp tổ dân phố không làm thay đổi quyền, nghĩa vụ công dân, không làm thay đổi địa giới hành chính phường. Người dân được sinh hoạt trong cộng đồng có quy mô lớn hơn, tiềm lực mạnh hơn, giúp các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể thao, an ninh trật tự được tổ chức chuyên nghiệp, có sức lan tỏa, huy động được nhiều nguồn lực xã hội hóa từ nhân dân.

Tác động đến quản lý nhà nước, đó là UBND phường Yên Nghĩa có điều kiện quản lý địa bàn tập trung hơn, giảm đầu mối chỉ đạo, giúp việc truyền tải các văn bản, chủ trương của Đảng và Nhà nước xuống cơ sở nhanh chóng, kịp thời và thống nhất hơn; công tác chỉ đạo, kiểm tra, giám sát trở nên sâu sát và hiệu quả hơn.

Với quy mô 15 tổ dân phố, UBND phường Yên Nghĩa cũng thuận lợi trong cập nhật dữ liệu dân cư, triển khai dịch vụ công, chuyển đổi số, bảo đảm an ninh trật tự, quản lý trật tự đô thị, vệ sinh môi trường và các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn một cách tập trung, khoa học./.

Trung Kiên