Hà Nội bước vào lộ trình đổi mới giáo dục thể chất mầm non và tiểu học
Nhằm phát triển thể chất và thể thao trong các trường mầm non, tiểu học trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026 – 2030, thành phố đã tiến hành triển khai chiến lược toàn diện để nâng cao thể lực, tầm vóc và hình thành thói quen vận động bền vững cho thế hệ trẻ. Toàn bộ chương trình được thực hiện theo lộ trình hai giai đoạn, bắt đầu bằng việc thí điểm tại 11 trường chất lượng cao trước khi chính thức nhân rộng ra toàn địa bàn.
Hà Nội đổi mới toàn diện giáo dục thể chất mầm non và tiểu học
Để hiện thực hóa các chủ trương đột phá của Bộ Chính trị về phát triển giáo dục đào tạo cũng như tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, Thành ủy và UBND thành phố Hà Nội đã nhanh chóng cụ thể hóa bằng các chương trình hành động và công văn hướng dẫn triển khai Bộ tiêu chí thể lực - tầm vóc học sinh Thủ đô. Trên cơ sở pháp lý và thực tiễn vững chắc đó, UBND thành phố Hà Nội ban hành chiến lược phát triển thể chất và thể thao trong các trường mầm non, tiểu học trên địa bàn giai đoạn 2026 - 2030.
Mục tiêu của Thủ đô là nâng cao toàn diện thể lực, tầm vóc, sức khỏe và hình thành thói quen vận động bền vững cho học sinh. Để làm được điều đó, ngành giáo dục sẽ tập trung đổi mới chương trình, đưa các môn thể thao phù hợp vào giảng dạy, nâng cấp cơ sở vật chất và tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số để theo dõi sát sao thể trạng của trẻ. Đồng thời, việc giáo dục thể chất sẽ được kết hợp chặt chẽ với dinh dưỡng học đường, giáo dục kỹ năng sống và kỹ năng an toàn dưới nước, dựa trên sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường, gia đình và toàn xã hội.
Đến năm 2030, TP. Hà Nội quyết tâm hoàn thành các chỉ tiêu phong trào và sức khỏe cụ thể. Về hoạt động thể thao, thành phố phấn đấu đạt tối thiểu 98% học sinh tiểu học tập luyện thường xuyên và trên 80% học sinh ra trường làm chủ được ít nhất một môn thể thao. Toàn bộ các trường mầm non, tiểu học phải duy trì thể dục buổi sáng hằng ngày và tổ chức tối thiểu hai môn thể thao phù hợp. Các hoạt động câu lạc bộ, ngày hội thể thao hay hội thi Bé khỏe - Bé ngoan sẽ được triển khai sâu rộng tại hầu hết các cơ sở giáo dục, trong đó ít nhất 30% hoạt động có sự đồng hành trực tiếp của phụ huynh học sinh.
Về thể lực và sức khỏe, định hướng mới hướng tới mục tiêu trên 95% trẻ em mầm non và học sinh tiểu học đạt chuẩn phát triển thể chất theo độ tuổi, giảm tỷ lệ học sinh chưa đạt chuẩn thể lực xuống dưới 5%. Bên cạnh việc nâng cao sức bền, sức nhanh và sự khéo léo cho học sinh nói chung, thành phố cũng cam kết đảm bảo trên 95% trẻ em thuộc nhóm suy dinh dưỡng, thấp còi hoặc thừa cân, béo phì được theo dõi, tư vấn và áp dụng các biện pháp can thiệp kịp thời. Đây là bước chuẩn bị nhằm xây dựng một thế hệ trẻ Thủ đô năng động, lành mạnh và phát triển toàn diện.
Mỗi học sinh biết chơi một môn thể thao
Để hiện thực hóa định hướng đề ra, TP. Hà Nội tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm sau, bắt đầu từ việc tối ưu hóa thời lượng vận động trong trường học. Ở khối mầm non, trẻ được rèn luyện linh hoạt suốt cả ngày với bài thể dục sáng từ 15 đến 20 phút, hoạt động phát triển thể chất ít nhất ba lần một tuần với thời lượng tối thiểu 20 phút mỗi lần. Ngoài ra, các bé được bảo đảm từ 30 đến 40 phút sinh hoạt ngoài trời và tăng cường tối đa thời gian vận động tự do, trải nghiệm qua trò chơi. Đối với khối tiểu học, thời gian vận động thực tế cũng được nâng lên thông qua bài thể dục sáng hằng ngày, duy trì thể dục giữa giờ ra chơi và bố trí ba tiết giáo dục thể chất một tuần, bao gồm hai tiết chính khóa cùng một tiết tăng cường theo bộ môn tự chọn.
Song song đó, thành phố chú trọng đổi mới và đa dạng hóa các bộ môn thể thao học đường phù hợp với từng lứa tuổi. Các trường mầm non chuyển dần từ vận động đơn lẻ sang hoạt động có tổ chức nhằm khơi dậy hứng thú cho trẻ, ưu tiên các môn như aerobic, dân vũ, võ thuật, điền kinh cơ bản và cờ vua. Ở cấp tiểu học, mỗi nhà trường chủ động lựa chọn ít nhất hai môn thể thao để giảng dạy thường xuyên, ưu tiên các môn bóng đá, bóng rổ, điền kinh, võ thuật, đá cầu, cờ vua và cờ tướng. Riêng những môn đòi hỏi sân bãi chuyên biệt như bơi, cầu lông, bóng bàn, patin hay golf học đường, các cơ sở giáo dục được khuyến khích triển khai linh hoạt tùy theo điều kiện thực tế của từng đơn vị.
Nhiệm vụ then chốt tiếp theo là chuẩn hóa nội dung và nâng cao chất lượng giáo dục thể chất. Thành phố tập trung hoàn thiện hệ thống bài tập theo lộ trình từ cơ bản đến nâng cao cho từng độ tuổi, đặc biệt thiết lập lộ trình phát triển kỹ năng rõ ràng từ lớp 1 đến lớp 5 nhằm bảo đảm thể lực và an toàn cho học sinh. Các kiến thức về dinh dưỡng, vệ sinh tập luyện và phòng chống chấn thương cũng được lồng ghép khéo léo vào chương trình học đường.
Tất cả các giải pháp trên đều hướng tới mục tiêu giúp mỗi học sinh tiểu học biết chơi ít nhất một môn thể thao sau khi ra trường. Để làm được điều này, nhà trường tạo điều kiện cho học sinh tự chọn và gắn bó với một bộ môn xuyên suốt 5 năm học, có thể tổ chức giảng dạy theo hình thức lớp ghép hoặc nhóm sở thích để tối ưu hóa nhân lực và cơ sở vật chất. Đồng thời, hệ thống câu lạc bộ thể thao trường học sẽ được phát triển mạnh mẽ, gắn liền với các giải đấu giao lưu và Hội khỏe Phù Đổng các cấp nhằm duy trì ngọn lửa đam mê vận động thường xuyên cho học sinh Thủ đô.
Chuẩn hóa thể lực và dinh dưỡng học đường cho học sinh mầm non và tiểu học Thủ đô
Để hiện thực hóa các mục tiêu về thể thao học đường, TP. Hà Nội tập trung triển khai hệ thống giải pháp toàn diện, trước hết là việc kiện toàn đội ngũ nhân lực. Đáng chú ý, mỗi cấp học sẽ được xây dựng từ 7 đến 10 bài thể dục buổi sáng theo nhạc, trong đó có ít nhất 70% số bài sử dụng hướng dẫn bằng tiếng Anh để tích hợp với đề án ngoại ngữ của thành phố. Khối mầm non sẽ có tài liệu vận động theo độ tuổi bảo đảm an toàn, còn khối tiểu học sẽ phát triển thêm học liệu song ngữ. Ngoài ra, thành phố cũng biên soạn riêng các chuyên đề truyền thông để hướng dẫn phụ huynh đồng hành cùng con tại nhà.
Về cơ sở vật chất, TP. Hà Nội thực hiện rà soát và bổ sung trang thiết bị theo nguyên tắc triển khai môn thể thao nào phải có dụng cụ phù hợp môn đó, ưu tiên tính an toàn và linh hoạt. Khối mầm non được tập trung trang bị dụng cụ vận động liên hoàn, gôn bóng mini, hệ thống loa, thảm võ thuật và thiết bị phát triển cảm giác. Khối tiểu học lại ưu tiên đầu tư sâu vào các môn phổ biến như bóng đá, bóng rổ, võ thuật hay cờ vua. Đặc biệt, ngân sách thành phố sẽ đầu tư thí điểm một bộ thiết bị giáo dục thể chất cho mỗi trường mầm non chất lượng cao để làm mô hình điểm. Đi đôi với trang thiết bị, công tác an toàn vận động được đặt lên hàng đầu thông qua việc kiểm tra định kỳ sân bãi và tập huấn kỹ năng sơ cấp cứu, xử lý chấn thương cho nhân viên y tế cũng như giáo viên các trường.
Bên cạnh việc vận động, chế độ dinh dưỡng học đường và bữa ăn bán trú cũng được chuẩn hóa để cân đối, an toàn và phù hợp với nhu cầu của từng độ tuổi. Nhà trường, gia đình và cơ quan y tế sẽ phối hợp chặt chẽ để theo dõi thể trạng, từ đó có chế độ can thiệp riêng cho nhóm trẻ suy dinh dưỡng hoặc béo phì. Tất cả các chỉ số phát triển hình thể, kỹ năng vận động này sẽ được đánh giá định kỳ thông qua Bộ tiêu chí thể lực - tầm vóc học sinh Hà Nội và từng bước số hóa vào hệ thống dữ liệu ngành. Các sân chơi như hội thi Bé khỏe - Bé ngoan ở mầm non hay các giải thể thao học sinh, giải thể thao hè ở cấp tiểu học không chỉ là thước đo kết quả tập luyện mà còn là cơ hội để phát hiện, bồi dưỡng các tài năng thể thao từ sớm.
Đặc biệt là việc xây dựng mối gắn kết bền chặt giữa gia đình và nhà trường. Phụ huynh được hướng dẫn để duy trì hoạt động vui chơi, thể thao cho con tại nhà, đảm bảo tính liên tục ngay cả trong thời gian nghỉ hè. Sự đồng hành của cha mẹ trong các ngày hội thể thao trường học hay việc huy động nguồn lực xã hội hóa hợp pháp sẽ là điểm tựa vững chắc cho phong trào. Để tạo động lực triển khai, thành phố đưa kết quả thực hiện vào tiêu chí đánh giá thi đua hằng năm, đồng thời xét công nhận danh hiệu Trường tiên tiến về thể dục thể thao và kịp thời khen thưởng các cá nhân, tập thể có sáng kiến xuất sắc.
Chiến lược phát triển thể chất học đường của TP. Hà Nội được triển khai theo hai giai đoạn. Trong giai đoạn 2026 – 2027, thành phố áp dụng đồng bộ chương trình tại các trường mầm non, tiểu học dựa trên điều kiện thực tế, đồng thời xây dựng mô hình điểm tại 11 trường chất lượng cao gồm 7 trường mầm non và 4 trường tiểu học. Thời gian này cũng tập trung hoàn thiện học liệu số, bồi dưỡng nhân lực và đẩy mạnh công nghệ để theo dõi thể trạng học sinh. Bước sang giai đoạn 2027 – 2030, từ hiệu quả của các trường làm điểm, thành phố sẽ nhân rộng mô hình ra toàn địa bàn, tiến hành tổng kết, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và nghiên cứu chính sách để tiếp tục mở rộng cho các cấp học tiếp theo./.