Rắn trong kho tàng văn chương truyền miệng của người Việt

Thành ngữ tục ngữ

- Rồng rồng rắn rắn
- Đầu rồng đuôi rắn
- Miệng hùm nọc rắn
- Thao láo như mắt rắn ráo
- Bạch cổ như hổ mang
- Rắn độc không kể to, nhỏ, non, già
- Xà cung thạch hổ
- Xà trấp tồn thân
- Mười hang ếch cũng gặp một hang rắn
- Oai oái như rắn bắt nhái
- Rắn khôn dấu đầu
Rắn mai tại lỗ
Rắn hổ về nhà
- Thẳng như rắn bò
- Hang hùm, nọc rắn
- Hang hùm, miệng rắn
- Lừ đừ như hổ đất
- Hùm thiêng, rắn độc
- Đánh rắn động cỏ
- Cõng rắn cắn gà nhà
- Dẫn rắn vào hang
- Đánh rắn giữa khúc
- Đánh rắn phải đánh dập đầu
- Năm Tỵ, Năm Ngọ chị chẳng nhìn em
- Nọc người bằng mười nọc rắn
- Khẩu phật, tâm xà
- Rắn đói lại chê nhái què
- Đi vặn mình xà, mặt sa chữ nãi
- Họa xà thêm phúc
- Trốn lành lạch như rắn mồng năm
- Đầu hổ đuôi rắn
- Thà làm đầu rắn, không làm đuôi rồng.
- Gặp vía rắn thì đi, gặp vía quy thì về
- Rắn cắn có ma, hùm tha có số
- Rắn đổ nọc cho lươn
- Rắn độc đánh thóc vào hầu
Ruồi bâu bắc cầu cho chạy
- Rắn khôn giấu đầu
- Rắn mai tại lỗ, rắn hổ về nhà
- Trong nhà rắn rồng
Ngoài đồng rắn hổ mang
- Đường nắng có rắn ráo bò
Ngày mai là có nước mưa đầy đồng
- Khi đi gặp rắn thì may
Khi về gặp rắn thì hay phải đòn

Ca dao

- Bao giờ cho đến tháng Ba
Ếch cắn cổ rắn tha ra ngoài đồng
- Bao giờ đến hội rồng vàng
Có con rắn trắng nằm ngang suốt trời
- Con công ăn lẫn với gà
Rồng kia, rắn nọ coi đà sao nên
- Lấy chồng thì phải theo chồng
Chồng đi đường rắn đường rồng cũng theo
- Con rắn không chân con rắn biết
Đá có ngọc ẩn thì đá hay
Tội chi thiếp chịu vạ lây chi chàng
- Rượu rắn thích hợp người già
Uống rắn ba bộ khoẻ mà vật voi.
- Con công ăn lẫn với gà
Rồng kia, rắn nọ cao đà sao nên.
- Đôi ta như rắn liu điu
Nước chảy mặc nước ta dìu lấy nhau
- Có phúc thì rắn hóa rồng
Vô phúc phượng lại đổi lông hóa cò
- Chớ đánh rắn trong hang
Chớ đánh đại bàng trên chín tầng mây
- Đố ai bắt rắn bằng đuôi
Bắt chim bằng cánh, bắt người trong tranh
- Đố ai con rắn mấy chân
Con trùn mấy mắt, bà tiên mấy chồng
- Em ơi, hạc đứng, voi quỳ
Trâu đi, ngựa chạy, rắn thì ở hang
- Đương nắng có rắn ráo bò
Ngày mai là có nước mưa đầy đồng
- Con gà có cánh không bay
Con rắn không cẳng chạy bay năm rừng

Đồng dao

Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè con rắn
Mái gầm, chàm quạp
Hổ lác, hổ hèo
Rỉ cốc, liu điu
Rỉ voi, hổ lửa
Hổ hành, hổ ngựa
Rắn ráo, rắn râu
Quỷ khóc, thần sầu
Hổ mang, hổ sậy
Thấy đà run rẩy
Cạp nia, cạp nong
Lặn lội dưới sông
Là con rắn nước
Rắn rồng, rắn lục
Rỉ cá, rắn trung
Nghe đến hãi hùng
Hổ mây, hổ bướm
Ớn đà quả ớn...
Chẳng dám kể thêm

Truyện cổ “Rắn già, rắn lột”

Xa xưa, con người lẽ ra khi già sẽ lột xác để trẻ lại và được sống mãi mãi trên thế gian. Còn loài rắn không được hưởng sự ưu đãi đó của Ngọc Hoàng.

Nhưng khi Ngọc Hoàng truyền lệnh “Người già người lột, rắn già rắn tụt vào săng”, Thiên Lôi đã nhớ nhầm, đọc và viết thành văn bản ngược lại “rắn già rắn lột, người già người tụt vào săng”.

Ngọc Hoàng chủ quan, quá tin Thiên Lôi nên không xem lại văn bản truyền lệnh cứ thế ký duyệt. “Bút sa gà chết”, nên từ đó rắn già thì được lột xác còn người già thì phải từ trần.