Người viết bà i nà y đã nghe đi nghe lại nhiửu lần những đoạn em nói sâu vử các căn bệnh của giáo dục Việt Nam. Những điửu em nói, xét cho cùng không mới, như bệnh thà nh tích, học vẹt, dối trá trong thi cử, nhồi sọ, áp đặt một chiửu, thủ tiêu tư duy độc lập và năng lực sáng tạo. Nhưng cái độc đáo của em là ở chỗ, đó là dám nói thẳng và mạnh dạn đưa ra giải pháp như hãy bử ngay kử³ thi tốt nghiệp THPT, hãy cho học sinh học tới lớp 9 là đủ, sau đó đi học nghử để chuyên sâu vử thực hà nh. Đặc biệt hơn, độc đáo hơn, đó là những suy tư, thao thức đó lại là của một cậu học trò lớp 12.
Em nói: Đánh giá nhau không quan trọng là anh biết được bao nhiêu, mà là anh là m được bao nhiêu với những gì anh biết? Học vử thuyết lượng tử ánh sáng mà không lắp được bóng đèn thì học là m gì? Học vử phương pháp lai phân tích, quy luật di truyửn mà trồng một cái cây không lớn nổi thì học là m gì. Em muốn những người đi học đừng tự hà o những gì mình biết, mà hãy tự hà o những gì mình là m được.
Kiến thức SGK toà n lý thuyết, thiếu thực tiễn, nhiửu chỗ mang tính chất hà n lâm mà đâu phải ai cũng đầy đủ năng lực và niửm yêu thích. Quử¹ thời gian thì không đủ, nhiửu bạn trẻ thức thâu đêm học bà i, như thế chỉ tổn thọ chứ chẳng được cái lợi lộc gì.
Cả nhân loại vẫn còn bước đi trên con đường tìm kiếm chân lý. Những định luật vững chãi nhất trong giử phút nà y cũng được bổ sung và hạ bệ trong nay mai. Chúng ta dựng lên những tượng đà i để rồi nó chắn lối trong quá trình phát triển tư duy.
Đạo đức là điửu em cho rằng phải đặt cao hơn việc truyửn đạt tri thức. Nếu tri thức là một cỗ xe thì đạo đức là vôlăng, nếu tri thức là chiến mã thì đạo đức là dây cương. Với đạo đức, tri thức sẽ hướng thiện.
Vử vai trò của giáo viên, em phân tích: Vậy trách nhiệm cao cả của giáo viên là tìm ra con đường dẫn đến trái tim của học sinh, khơi gợi tình thương yêu giữa con người với con người, với con người và vạn vật và thực sự có nhiửu hơn một con đường như thế. Các môn văn học, xã hội khác cũng là để nuôi dườ¡ng tâm hồn. Nhưng chúng ta không là m được, học chỉ là miễn cườ¡ng, học thuộc lòng cả tiểu sử, cả một bà i dà i. Các giá trị nhân văn rất khó đi và o lòng người khi chỉ nói suông, tự ca như những con vẹt.
Cuối cùng, em kêu gọi những người nắm trong tay quyửn hà nh hãy thay đổi ngay từ bây giử. Hãy gạt bử tự ái, hãy nâng cao tự trọng mà là m... Dân tộc nà o có nhà trường tốt nhất, dân tộc đó đứng trên những dân tộc khác. Điửu em tử ra trăn trở nhất là sự tự do, độc lập của một cá nhân: Chúng ta không phải là loà i ký sinh, chúng ta là những con người độc lập... Tự do là khi tâm hồn được giải thoát. Chỉ có sự giải thoát cho bản thân mới giải thoát cho tất cả. Tất cả vì một nửn giáo dục khai phóng.
Một số quan điểm trong bà i thuyết trình rất hùng biện của em sẽ còn phải tranh luận, tất nhiên là thế. Nhưng chưa bà n đến tranh luận đúng-sai, bử qua tà i năng hùng biện hiếm có của em, hãy nghe kử¹ nội dung bà i nói của em sẽ thấy rất nhiửu người trong chúng ta thua xa một em học sinh. Người lớn chúng ta, phụ huynh, trí thức, thậm chí là đội ngũ giáo viên, cao hơn nữa là các nhà quản lý giáo dục, có được mấy ai thao thức với nửn giáo dục đất nước như em. Không phải thao thức bằng sự kêu ca, than vãn hay mắng chửi, mà nghiên cứu sâu sắc, có hệ thống và phản biện, đưa ra các giải pháp cũng có hệ thống. Những điửu em nói trong hơn một giử cho thấy em đã suy nghĩ và nghiên cứu rất kử¹ lườ¡ng, không phải bằng lý trí mà bằng cả trái tim.
Xem clip được đăng tải trên YouTube tại đây.
.jpg "Người dân “trẩy hội” tại Bảo tàng Hà Nội xem triển lãm Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm")
