Tăng thuế là giải pháp hữu hiệu giảm sử dụng và tử vong do thuốc lá gây ra

Nhiều hoạt động tuyên truyền tác hại thuốc lá

Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ hút thuốc lá cao nhất trên thế giới. Theo điều tra toàn cầu về sử dụng thuốc lá ở người trưởng thành năm 2015, tỷ lệ hút thuốc lá ở Việt Nam là 22,5% (45,3% ở nam giới và 1,1%  ở nữ giới). Hàng năm, có khoảng 40.000 trường hợp tử vong có liên quan đến thuốc lá ở Việt Nam. Tuy nhiên Việt Nam vẫn đang phải gặp nhiều khó khăn trong việc triển khai chính sách thứ 6 - Tăng thuế thuốc lá (R - Raise taxes on tobacco). Theo báo cáo năm 2017 của Tổ chức Y tế thế giới, thuế thuốc lá ở Việt Nam, mới chỉ đạt 70% giá xuất xưởng, tương đương với 35% giá bán lẻ thuốc lá (thấp hơn rất nhiều so với các nước trong khu vực và trên thế giới). Do vậy, thuế thuốc lá cần phải được tăng nhiều hơn nữa trong thời gian tới.

Một nghiên cứu của Trường Đại học Y tế Công cộng tiến hành vào năm 2017 đã chỉ ra rằng tăng thuế thuốc lá ở Việt Nam có thể làm giảm đáng kể số lượng người hiện hút thuốc lá cũng như số lượng những người sẽ hút lá trong tương lai, quá đó giảm đáng kể số trường hợp tử vong có liên quan đến hút thuốc lá và tiết kiệm cho xã hội một khoản chi phí đáng kể.

Nhiều hoạt động tuyên truyền tác hại thuốc lá

Mới đây Bộ Tài chính đưa ra đề xuất sửa đổi Luật thuế tiêu thụ đặc biệt trong đó dụ kiến phương án áp dụng mức thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá 75% và bổ sung mức thu tuyệt đối 1.000 đồng/bao thuốc lá 20 điếu. Theo tính toán của chuyên gia kinh tế của Tổ chức Y tế thế giới và Quỹ PCTH thuốc lá nếu thu 1.000đ/1 bao thì nguồn thu của Chính phủ sẽ tăng khoảng 3.949 tỷ đồng vào năm 2020, tuy nhiên tỷ lệ hút thuốc sẽ chỉ giảm được 1,6% vào năm 2020 còn rất thấp so với mục tiêu của Chính phủ là giảm 6,3% vào năm 2020. 

Cũng theo tính toán của các chuyên gia Đại học Y tế Công cộng, nếu áp dụng mức thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá là 75% giá xuất xưởng và bổ sung thêm mức thu tuyệt đối 2.000 đồng/ bao thuốc lá 20 điếu sẽ làm khoảng 270.000 người bỏ hút thuốc và hơn 500.000 người không bắt đầu hút thuốc. Theo đó, sẽ có khoảng 230.000 trường hợp tử vong sớm do thuốc lá được phòng tránh và quá đó tiết kiệm được cho xã hội hơn 2 tỷ đô la Mỹ (USD). Nếu mức thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá là 75% và bổ sung thêm mức thu tuyệt đối 5.000 đồng/ bao thuốc lá 20 điếu cũng có thể giúp cho gần 280.000 người bỏ hút thuốc và khỏng 1,3 triệu người không bắt đầu hút thuốc.

Tác hại của thuốc lá

Như vậy, sẽ có khoảng 450.000 trường hợp tử vong sớm do thuốc lá được phòng tránh và quá đó tiết kiệm được cho xã hội hơn 4 tỷ đô la Mỹ (USD). Mức thu thuế này. Đồng thời làm tăng đáng kể nguồn thu ngân sách, cụ thể: Nếu thu 2.000đồng/một bao vào năm 2020 thì nguồn thu của Chính phủ sẽ tăng khoảng 6.352 tỷ đồng; Nếu thu 5.000 đồng/ một bao vào năm 2020 nguồn thu của Chính phủ sẽ tăng khoảng 10.800 tỷ vào năm 2020. Quan trọng hơn tỷ lệ hút thuốc ước sẽ giảm được 6.5% vào năm 2020 - Đạt mục tiêu trong Chiến lược quốc gia về giảm tỷ lệ hút thuốc trong nam giới Việt Nam đến năm 2020.

(Bài viết sử dụng tư liệu của Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá - Bộ Y tế)