Tháo gỡ “điểm nghẽn”, xây dựng và phát triển TP Huế trở thành đô thị di sản

Định hình lại không gian đô thị Huế

Trong tiến trình xây dựng và phát triển trở thành đô thị di sản trực thuộc Trung ương, TP Huế đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tái cấu trúc không gian đô thị và tháo gỡ những “điểm nghẽn” kéo dài trong công tác quy hoạch nhằm tạo dư địa phát triển mới, đồng thời bảo tồn và phát huy giá trị đặc thù của Cố đô.

Huế là đô thị có lịch sử lâu đời, không gian phát triển gắn chặt với hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đặc biệt phong phú, tuy nhiên chính đặc điểm này cũng tạo ra nhiều thách thức trong quy hoạch và quản lý đô thị. Trong nhiều năm, sự chồng chéo giữa các loại quy hoạch, tiến độ lập, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết còn chậm, thiếu quỹ đất sạch cho đầu tư, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội chưa đồng bộ… đã trở thành những điểm nghẽn kìm hãm tốc độ phát triển của thành phố.

Không gian đô thị phát triển dàn trải, thiếu điểm nhấn, trong khi các khu vực trung tâm chịu áp lực lớn về dân số, giao thông và dịch vụ công cộng. Bên cạnh đó, bài toán hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển hiện đại vẫn là thách thức không nhỏ, đòi hỏi tư duy quy hoạch linh hoạt, dài hạn và có tầm nhìn chiến lược.

Nhận diện rõ các tồn tại, TP Huế đang từng bước định hình lại không gian đô thị theo mô hình đa trung tâm – đa chức năng, giảm tải cho khu vực lõi di sản, đồng thời mở rộng không gian phát triển về các hướng động lực. TP Huế tập trung phát triển các cực tăng trưởng mới gắn với đô thị vệ tinh, khu đô thị mới, khu công nghiệp – dịch vụ – logistics, không gian đổi mới sáng tạo và du lịch sinh thái.

Việc phân vùng phát triển rõ ràng giúp Huế vừa bảo tồn được không gian di sản đặc thù, vừa tạo điều kiện cho các hoạt động kinh tế – xã hội hiện đại phát triển mạnh mẽ. Song song với đó, TP Huế chú trọng tái thiết đô thị hiện hữu theo hướng chỉnh trang, nâng cấp hạ tầng, cải thiện chất lượng sống, ưu tiên không gian xanh, không gian công cộng và các tuyến cảnh quan ven sông Hương, sông Như Ý, phá Tam Giang – Cầu Hai.

Tháo gỡ điểm nghẽn trong quy hoạch TP Huế

Một trong những giải pháp then chốt được TP Huế xác định là đổi mới tư duy và phương pháp quy hoạch, lấy quy hoạch làm công cụ dẫn dắt phát triển thay vì chỉ mang tính quản lý hành chính. TP Huế tập trung rà soát, điều chỉnh các đồ án quy hoạch chậm triển khai và đẩy nhanh tiến độ lập, phê duyệt quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, tăng cường tính liên thông và đồng bộ giữa quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất, giao thông, hạ tầng kỹ thuật và bảo tồn di sản.

Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong công tác quy hoạch, quản lý đô thị đang được đẩy mạnh, góp phần nâng cao tính minh bạch, khoa học và hiệu quả trong ra quyết định. Định hình không gian đô thị và tháo gỡ điểm nghẽn quy hoạch không chỉ nhằm giải quyết những vấn đề trước mắt mà còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, lâu dài cho TP Huế.

Trong đó, TP Huế xác định rõ quan điểm là phát triển kinh tế phải gắn với bảo tồn di sản và mở rộng không gian đô thị phải đi đôi với bảo vệ cảnh quan, môi trường sinh thái, tăng trưởng phải dựa trên nền tảng tri thức, sáng tạo và bản sắc văn hóa Huế. Với cách tiếp cận bài bản cũng như tầm nhìn chiến lược và sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, TP Huế đang từng bước tháo gỡ những nút thắt tồn tại nhiều năm trong quy hoạch, tạo nền tảng quan trọng để hình thành một đô thị di sản đặc trưng, thông minh, xanh và đáng sống – xứng tầm vị thế trung tâm văn hóa, du lịch lớn của cả nước và khu vực.

Tại hội thảo lấy ý kiến điều chỉnh Quy hoạch TP Huế thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, ông Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh phát triển ngày càng gay gắt giữa các đô thị, Huế không thể đi theo lối mòn mà cần xác lập một trục phát triển khác biệt dựa trên giá trị di sản và văn hóa. Huế có đầy đủ điều kiện để phát triển theo mô hình đô thị di sản, nơi di sản không chỉ được bảo tồn mà phải trở thành nguồn lực kinh tế, tạo ra giá trị gia tăng thông qua các ngành công nghiệp văn hóa, đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển của thế giới khi văn hóa ngày càng trở thành sức mạnh mềm, là động lực tăng trưởng mới của các đô thị sáng tạo.

Theo ông Trần Đình Thiên, phát triển công nghiệp văn hóa ở Huế không chỉ dừng lại ở du lịch di sản mà cần mở rộng sang các lĩnh vực như nghệ thuật biểu diễn, thiết kế sáng tạo, điện ảnh, lễ hội, ẩm thực, thủ công mỹ nghệ, không gian sáng tạo… gắn với công nghệ số, qua đó hình thành hệ sinh thái kinh tế văn hóa mang bản sắc Huế. Điều chỉnh Quy hoạch thành phố Huế cần đặt di sản và văn hóa vào vị trí trung tâm của cấu trúc không gian phát triển, coi đây là “trục ưu tiên” để tổ chức đô thị, thu hút nguồn lực xã hội, nhân lực sáng tạo và các nhà đầu tư chiến lược.

Về định hướng tháo gỡ những điểm nghẽn trong quy hoạch và phát triển không gian đô thị, ông Nguyễn Khắc Toàn - Chủ tịch UBND TP Huế nhấn mạnh, “Quy hoạch phải đi trước một bước, có tầm nhìn dài hạn, đồng bộ và khả thi, thực sự trở thành công cụ quan trọng để dẫn dắt sự phát triển của thành phố. Huế không phát triển bằng mọi giá mà phát triển trên nền tảng bảo tồn di sản, giữ gìn bản sắc, đồng thời mở ra không gian mới cho đổi mới sáng tạo và tăng trưởng bền vững.”

Chủ tịch UBND TP Huế cho biết, việc tháo gỡ các điểm nghẽn trong quy hoạch không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành xây dựng hay tài nguyên – môi trường mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành, địa phương, cùng sự đồng thuận của người dân và cộng đồng doanh nghiệp. “Thành phố đang tập trung rà soát, điều chỉnh những quy hoạch không còn phù hợp, đẩy nhanh tiến độ các đồ án quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, đồng thời tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong quản lý quy hoạch, quản lý trật tự xây dựng, mục tiêu cao nhất là tạo dư địa phát triển mới, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai nhưng vẫn bảo đảm hài hòa với không gian di sản và cảnh quan đặc trưng của Huế” - Chủ tịch UBND TP Huế khẳng định.

Trong thời gian tới, TP Huế tiếp tục ưu tiên nguồn lực đầu tư cho hạ tầng khung, hạ tầng giao thông kết nối các khu vực động lực và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý đô thị, quy hoạch và đất đai. Qua đó từng bước hình thành không gian đô thị hiện đại, thông minh, xanh và bền vững, xứng tầm là đô thị di sản đặc trưng trực thuộc Trung ương.