Tượng đài Chiến sĩ núi Nứa (huyện Thạch Thất)

Cuộc chiến đấu diễn ra từ sáng sớm ngày 11/3/1954, địch đã tập trung một lực lượng hơn tám tiểu đoàn gồm binh đoàn chủ lực số 4 và số 7, phối hợp với địa phương quân, có pháo binh và xe tăng yểm trợ, tấn công vào các xã Cần Kiệm, Hạ Bằng và Tân Xã.

Riêng về phía Cần Kiệm, chúng dàn quân, xe pháo trên đường 21B và chia thành nhiều mũi tiến quân vào xã. Trong khi đó, các trận địa pháo của chúng ở Phùng và Chi Quan tới tấp bắn vào xã, gây nhiều đám cháy.

Lúc này chủ yếu chỉ có hai trung đội của đại đội 255 thuộc bộ đội địa phương của tỉnh, phối hợp với bộ đội địa phương huyện và du kích xã, chặn đánh các mũi tiến công của địch. Còn đại bộ phận chủ lực của quân khu thì chiến đấu ở phía Hạ Bằng và Tân Xã.

Anh em bộ đội địa phương và du kích đã chiến đấu rất dũng cảm, chặn đánh địch quyết liệt làm cho chúng bị thương vong nhiều, bị chết 200 tên và bị bắt 60 tên, nhất là ở khu vực núi Nứa. Đến chiều tối chúng phải rút quân.

Bên ta có một số chiến sĩ bị hy sinh, phần lớn là ở khu vực núi Nứa và núi Đỏ. Trong trận này, đồng chí Trần Nẫm, Phó chính ủy quân khu đã hy sinh anh dũng tại xóm Bờ Sông (Tân Xã).

Để tưởng nhớ những chiến sĩ đã ngã xuống vì nền độc lập, tự do của nước nhà, năm 1983, Tượng đài Chiến sĩ núi Nứa đã được xây dựng.

Tổng thể Tượng đài trên đỉnh núi dài 20m, cao 10m gồm 2 phần: Phần chính giữa tượng đài cao gần 2m, tạc ba chiến sĩ trong tư thế chiến đấu. Phần dưới là chân bệ cao 7m, rộng 2m mang tính chất biểu trưng là lá cờ Tổ quốc và hàng chữ Tổ quốc ghi công. Hai bên tượng là hai mảng phù điêu chạy dài, mỗi bên 8,5cm, cao 3m, trên đó đắp nổi hình tượng 11 chiến sĩ đã anh dũng hy sinh tại ngọn núi này. Từ chân núi lên đến tượng đài xây 77 bậc xi măng, xung quanh trồng những hàng thông và bạch đàn quanh năm xanh tốt, rì rào tạo cảm giác trang nghiêm, ấm cúng khi đến viếng thăm Tượng đài Chiến sĩ núi Nứa./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02