Xã Phù Đổng: Cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam

Đình Hạ thôn nay thuộc thôn 6, xã Ninh Hiệp cũ, nay là xã Phù Đổng, Thành phố Hà Nội. Ninh Hiệp trước đây thuộc Tổng Nành, gồm 3 thôn: Hiệp Phù, Ninh Giang, Phù Ninh. Làng Nành (Phù Ninh) từ một cộng đồng dân cư gốc, theo thời gian, được mở rộng và phát triển thành 3 thôn: Thượng, Trung, Hạ. Trước đây, 3 thôn có một ngôi đình chung. Đình Hạ Thôn được xây dựng vào năm 1685 trên cơ sở nhường lại quyền sử dụng ngôi đình chung cho 2 thôn khác. Thời điểm tách đình được ghi lại trên tấm bia Hậu thần bia ký niên hiệu Chính Hòa lục niên (1685).

Đình thờ thần Lữ Gia - một nhân vật lịch sử thời Triệu. Tương truyền Lữ Gia là thừa tướng thiên tư cao lớn, học lực tinh thông, có tài võ nghệ, thường cầm một thanh sào dài, có sức mạnh muôn người không địch nổi.

Một hôm, người cắt quân đi qua đất khu Hạ, trang Phù Ninh, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn nay là Ninh Hiệp, thấy nơi đây có thế đất đẹp, sông núi bao quanh, rồng hổ chầu về, núi không cao nhưng cát quyện, sông không sâu mà hữu tình, địa thế thoáng đạt. Ngài liền cùng quân sĩ dựng một ngôi nhà để làm chỗ dạy dân theo lễ nghĩa. Sau khi ông hóa, nhân dân nhiều nơi lập miếu phụng thờ. Lại nói từ đó về sau đều tỏ rõ linh ứng nên được nhiều bậc đế vương phong mỹ tự, cho phép khu Hạ trang, Phù Ninh phụng thờ.

Ngoài thần hoàng Lữ Gia, đình Hạ Thôn còn phụng thờ một nhân vật lịch sử của thời Lê Trung Hưng làm hậu thần. Sự hiện diện của Á Thánh họ Nguyễn được bắt đầu từ năm Chính Hoà thứ 6 khi ông đóng góp vào việc xây dựng ngôi đình riêng của thôn. Việc thờ thần được biểu hiện qua việc kiêng tên húy của thần trong ngôn ngữ hàng ngày của làng, kỷ niệm ngày sinh, ngày hóa và các dịp lễ tết thường niên.

Ngôi đình hiện vẫn bảo lưu các dấu ấn thời Lê, thời Nguyễn được thể hiện trên kiến trúc và các mảng chạm khắc. Hiện nay, đình Hạ Thôn còn lưu giữ kho tàng di sản quý như: tấm bia đá cổ từ thế kỷ XVII, XVIII; hệ thống sắc phong qua các triều đại; các đồ thờ tự (long ngai, bài vị, hương án…) và những mảng chạm khắc gỗ tinh xảo mang đậm dấu ấn mỹ thuật truyền thống. Đình Hạ Thôn được Bộ Văn hóa - Thông tin (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ngày nay) xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật vào tháng 9/1997.

Trải qua nhiều thế kỷ, đình Hạ Thôn đã bị xuống cấp. Trước thực trạng đó, với sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và sự đồng thuận của nhân dân, dự án tu bổ, tôn tạo đình Hạ Thôn đã được triển khai một cách bài bản, khoa học. Công trình tu bổ, tôn tạo Đình Hạ Thôn được khởi công từ trung tuần tháng 11/2024 và hoàn thành vào cuối năm 2025, với tổng kinh phí khoảng 23,5 tỷ đồng, trong đó mức đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách trên 15,3 tỷ đồng; vốn xã hội hóa khoảng 8,2 tỷ đồng.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Phù Đổng Nguyễn Đình Quang, quá trình tu bổ đình Hạ Thôn được thực hiện một cách khoa học, cẩn thận và tôn trọng tối đa các yếu tố gốc của di tích. Từng viên ngói, vì kèo, từng họa tiết chạm khắc đều được gìn giữ, phục dựng bằng cả tâm huyết và trách nhiệm của đơn vị thi công, tư vấn, giám sát. Các nghệ nhân, thợ lành nghề đã gửi gắm tâm huyết vào từng chi tiết, đặc biệt, nhân dân địa phương đã chung sức, đồng lòng, dõi theo từng bước của công trình. Đến nay, công trình tu bổ, tôn tạo đình Hà Thôn đã hoàn thành đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng kỹ thuật, mỹ thuật, giữ gìn được những giá trị truyền thống của di tích.

Đình Hạ Thôn được tu bổ, tôn tạo để trường tồn cùng với địa phương nói riêng, Thủ đô Hà Nội nói chung không chỉ là niềm vui, niềm tự hào của nhân dân cụm dân cư thôn 6, thôn 7 xã Phù Đổng, mà còn là minh chứng sinh động cho tinh thần đoàn kết, tình yêu và trách nhiệm đối với di sản văn hóa quê hương.

Công trình hoàn thành không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của Nhân dân, mà còn góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, đúng với tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chương trình Hành động số 08-Ctr/TU của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW.

Phó Chủ tịch UBND xã Phù Đổng Nguyễn Đình Quang đề nghị các đơn vị, phòng chức năng liên quan phối hợp với địa phương tiếp tục theo dõi dự án trong thời gian bảo hành, thực hiện bảo trì công trình theo đúng quy định hiện hành; tăng cường công tác quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa, hướng dẫn địa phương thực hiện việc bổ sung hiện vật, đồ thờ tự vào không gian di tích, thực hiện nếp sống văn minh nơi thờ tự đảm bảo theo quy định.

Bên cạnh đó, chính quyền xã Phù Đổng đề nghị người dân nâng cao ý thức giữ gìn, bảo vệ, phát huy giá trị của di tích, coi đây không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là địa chỉ giáo dục truyền thống quý báu cho thế hệ trẻ./.