Sau này nhắc lại…

Tôi còn nhớ dân Đông Dương năm ấy

Có tên người nhưng không có quyền người

Tiếng bất bình vang dậy khắp phương trời,

Không sức cản phong trào đang tiến tới…

Rồi đến gần tháng 5, năm ấy

Dân cần lao như đã sẵn hẹn hò

Như điệu truyền, như ngọn sóng lan to

Lời hiệu triệu biểu tình bay rộng mãi.

Rồi nam nữ không còn phân giới hạn

Tóc bạc cùng hoạt động với tuổi xanh

Toàn dân chung một khối nhiệt thành

Nắm tay nhau để nêu lòng bất mãn.

Để đòi cải thiện cuộc sinh tồn

Để hô nguyện vọng thiết tha cấp tốc

Để kêu chống phát xít và chiến tranh thảm khốc

Và nhất là để gắn chặt kết đoàn!

Lần đầu tiên, hai vạn người tụ tập

Rất oai nghiêm, trật tự, hòa bình

Lần đầu tiên họ đứng biểu tình

Vẽ chiến tuyến Bình dân gần thành lập.

Thôi, từ đấy, các tầng lớp nhân dân liên hiệp

Ngọn trào lao động thẳng đưa lên

Mặc kẻ thù, mặc phá hoại, vẫn chắc bền

Cuộc tranh đấu dần gây đời tốt đẹp.

Bạn hỡi, tôi kể sơ qua ngày ấy

Và kết vòng nên có được ngày nay

Ta phải nhớ lao công trong ngày ấy

Đã nhiệt thành gây chiến tuyến phôi thai.

Thắc mắc

Lòng tôi đứng dậy cao ghê quá

Nó muốn nâng lên dậy cả trời

Và tung ra khắp không gian rộng

Để kết liên người lại với người.

Dưới cờ tranh đấu dựng muôn gươm

Mắt sáng soi lên khắp nẻo đường

Đội hùng binh tiến, trời ngăn nổi

Hợp dần sinh lực của ngàn phương.

Cho cõi lòng tôi khỏi xốn xang

Vững bền như thép cứng như gang

Vì tin ở sức nhân quần mạnh

Thực hiện ngày mai giấc mộng vàng.

Đoàn thanh niên mới vươn mình dậy

Bứt những ngôi sao kết hoa hồng

Để rải trên đài tươi thắm của

Hòa bình nhuốm vạn ánh kim cương.

Tôi buồn

Tôi buồn, buồn lắm, buồn khôn tả

Và thấy lòng tôi nát rụng rồi

- Đầu cúi xuống sâu, hồn đổ sụp,

Lạnh lùng óc đứng một mình thôi!

Tôi đã nghiến răng và xé mạnh

Mảnh tàn tự ái hãy còn vương

- Sụp xuống đất bùn, sâu xuống nữa,

Quỳ tròn gối gẫy bởi đau thương!

Thôi đi! Phải phá vỡ lòng ta,

Phá vỡ bình bông tự ái, và

Phá vỡ gương tàn soi trí thức

- Quyết làm vang dậy sóng đầu ta!

Mời đi

Gió lộng thổi vào bên tai,

Nước trôi đi tìm bến đẹp,

Mắt nhìn ánh trời không phai,

Chỉ thấy lòng em quá hẹp.

Em so với trời chút nữa,

Em cởi chạc thuyền em đi.

Chớ tô những mầu lỡ dở,

Xin đốt mọi niềm sầu bi,

Kìa em nhìn đàn sáo đen,

Cũng nhuộm ánh trời chói lọi.

Kìa em nhìn vạn bông sen,

Đua rắc cõi lòng phơi phới.

Thôi em bỏ vòng trạng mạng,

Cởi vạt áo tu ngậm sầu,

Ta nâng cho cao đôi đầu

Yêu lấy lửa trời sáng láng.

Tôi nhớ

Tôi ngồi tôi nhớ các anh tôi

Bay nhảy xa xa khắp bốn trời

Lòng nhuốm bao mầu tin tưởng thắm

Và tai ghi đón lấy muôn lời.

Họ đã quen mùi cơm lộn khoai,

Chìm trong giá lạnh với đêm dài

Để gây hoa mới, mùa xuân mới,

Dâng ánh dương sa ngập vũ đài.

Môi chẳng bao giờ được ấp hương,

Chân đi chưa vợi nửa con đường

Cảm thông gió cợt bông hàm tiếu;

Lòng dậy đôi làn hương nhớ thương.

Ấy là tinh túy của hồn trai,

Họ cũng yêu tiên sóng tóc dài;

Song chửa thấy đời nâng mặt sáng,

Gắng quên tình, làm đẹp ngày mai.

Nhớ máu

Ơ cái gió Tuy Hòa…

Cái gió chuyên cần

Và phóng túng:

Gió đi ngang, đi dọc,

Gió trẻ lại – lưng chừng

Gió nghĩ,

Gió cười,

Gió reo lên lồng lộng.

Tôi đã thấy lòng tôi dậy.

Rồi đây

- Còn mấy bước tới Nha Trang

- A, gần lắm!

Ta gần máu,

Ta gần người,

Ta gần quyết liệt.

Ơ hỡi, Nha Trang!

Cái đô thành vĩ đại.

Biết bao người niệm đọc tên mi

Và Khánh Hòa vĩ đại!

Mắt ta căng lên

Cả mặt

Cả người,

Cả hồn ta sát tới

Nhìn mi!

Ta còn nhớ

Những con người

Đã bước vào bất tử!

Ơ, những người

Đen như mực đặc thành keo,

Tròn một củ.

Hay những người gầy sát lại

Mặt rẹt một đường gươm

Lạnh gáy…

Lòng bàn tay

Khắc ấn chuôi dao găm.

Chân bọc sắt,

Mắt khoét thủng đêm dày,

Túi chứa cả Nha Trang… họ bước.

Vương Gia Ngại… Cung Giữ Nguyên

Chút chít Hoàng Bá San… còn nữa!

Cả một đoàn chó ghẻ

Sủa lau nhau

Và lần lượt theo nhau,

Chết không ngáp!

Dao găm để gáy

Súng màng tang

Ồng ộc xối đầy đường máu chó.

Chúng nó rú,

Cả trại kinh hoàng

Quy-lát khua lắc cắc,

Giầy đinh xôn xao

Còi và kèn…

Cả trại giặc bạt hồn, bạt vía…

Chạy lung tung

- Sớm mai, xét và bắt…

Thiết giáp, cam nhông

Rầm rập nối đuôi nhau,

Và đêm khuya: lại chết 

Chồn Pháp, chó Việt gian

Ằng ặc máu.

Mắt ta căng lên

Cả mặt

Cả người 

Cả hồn ta sát tới,

Biết bao người 

Sống lẩn lút nhưng ngang tàng

Bên lưng giặc!

Vẫn tổ chức, vẫn tuyên truyền,

Hoặc giao thông hay liên lạc,

Rải giấy, 

Treo cờ,

Hay gồng vai tiếp tế

Từ bình minh cho tới trăng tàn

Đúc bê tông bên mặt trận

Và thì thào cùng du kích đi lên…

Cả ngàn chiến sĩ,

Cả ngàn con bạc, con vàng

Của Tổ quốc!

Sống… trong đáy âm thầm

Mà nắm chắc tối cao vinh dự!

Quắc mắt nhìn vào thăm thẳm tương lai,

Vững tin tưởng nơi oai hùng,

Và chiến thắng

Câu Việt Nam: dân tộc!

Cờ đã nâng cao

Màu đỏ máu

Với sao vàng tung rực rỡ!

Mặt hoàn cầu đã họp những tia xanh

Trán nhíu lại,

Chú ý nhìn châu Á phía Đông Nam

Ta quyết thắng!

Việt Nam rồi đứng dậy,

Sáng vô chừng!

Rất đẹp với Nha Trang và Nam Bộ

Phan Thiết, Phan Rang, Đà Lạt

Máu chan hòa trên góc cạnh kim cương

Các anh hùng tay hạ súng trường

Rồi khẽ vuốt mồ hôi và máu

Họ cười vang rung lớp lớp tinh cầu.

Tình sông núi

Trăng nghiêng trên sông Trà Khúc…

Mây lồng và nước réo.

Nắng bột chen dừa Tam Quan,

Gió buồn uốn éo

Bồng Sơn dìu dịu như bài thơ

Mờ soi Bình Định trăng mờ

Phú Phong rộng,

Phú Cát lỳ

An Khê cao vun vút.

Giá lạnh – Rừng buồn,

Mượn ai kín hộ nước nguồn về đây

Gặp sông Cầu khó rời tay!

Sông Cầu của đất nước này là duyên.

Vũng Lấm dăm lá thuyền,

Nhiều dừa che ít mái tranh

Vừa đẹp – vừa lành,

Hỏi ai tới đó sao đành lòng đi?

Tuy Hòa ngang dọc ngõ

Dậy sáng – dịu mầu tươi

Nha Trang đẹp

Diên Khánh xanh non.

… Tôi lim dim cặp mắt

Không thấy nơi nào không đẹp

Không giầu

Lúa xanh như biển rộng 

Núi vươn cao khắp các sườn đèo

Rẫy đè lên rẫy

Bắp và khoai tiếp bắp và khoai…

Mấy sông là mấy vạn chài

Ngựa xe rào rạt đổ người sang ngang…

Gầu nước gieo vàng

Tiếng thoi nghe dội rộn ràng vách nghiêng

Dân tộc mồ hôi thấm đất 

Bắp căng như đồng 

Tay ghì cán cuốc

Tay ghì tay xe

Nhìn quanh là cả bốn bề cần lao…

Có mối tình nào hơn thế nữa?

Ăn sâu lòng đất thấm lòng người,

- Đượm lều tranh, thơm dậy ngàn khơi.

- Khi vui non nước cùng cười,

Khi căm non nước với người đứng lên!

Có mối tình nào hơn thế nữa?

Nói bằng súng, bằng gươm sáng rền.

Có mối tình nào hơn thế nữa?

Trộn hòa lao động với giang sơn

Có mối tình nào hơn

Tổ quốc?

Đón hè

Hè đến thình lình không báo trước

Lòng tôi hấp tấp vội nâng then,

Lúa vàng lên, như điểm ánh đèn,

Và chói lói những dòng sông nước.

Hè đến thình lình không báo trước,

Điệu lời cu gáy phổ chưa ăn

Nơi giường còn vương víu gối chăn

Ngơ ngác hồn đi sai mấy bước.

Nắng vàng mạnh lắm, này em ơi

Phải cố nâng lòng theo gió mới,

Gắng thở kịp tình xa đưa tới

Hồn em đáp vọng tiếng chơi vơi.

Hè đến đây rồi, nắng rám tay,

Ngang tàng cho gió lướt lông mày

Đưa tay chuốt lại duyên phong cảnh,

Xóa những ngày mưa ngập đọa đày.

..................................................................................

*  Thơ tuyển rút từ tập Thơ văn Trần Mai Ninh, 

NXB Quân đội Nhân dân 2000