Bà i 2: Doanh nghiệp lúng túng, dân dễ chịu thiệt

Không chỉ vậy, việc thu (khi giá xăng dầu thấp) tiửn của dân và  chi để bình ổn thị trường (khi giá xăng dầu cao) của Quử¹ bình ổn giá xăng dầu  còn bị giới chuyên gia  e ngại có khả năng là m méo mó tín hiệu thị trường và  doanh nghiệp (DN) thì thấy tù mù, khó thực hiện. 

Tù mù trích lập

 Đây là  cảm giác cùa khá nhiửu DN nhập khẩu xăng dầu và  người tiêu dùng khi nói vử quử¹.

Quử¹ là  cần thiết nhưng được thà nh lập đúng và o thời điểm kinh tế đang suy thoái,  DN xăng dầu cứ lao đao vì các khoản lỗ gối đầu nhau  thì quả là  không khả thi. Nếu giá thế giới cứ nhích lên,  tình hình cứ lỗ mãi thế nà y thì biết đến bao giử mới có tiửn trích quử¹, đại diện của công ty xăng dầu Quân đội băn khoăn.

Cho đến nay, không ít người tiêu dùng vẫn lầm tưởng rằng, tiửn trích quử¹ là  lợi nhuận của DN. Thực chất, theo Thông tư 56 của Bộ Tà i chính thì đó lại là  tiửn của người tiêu dùng. Khoản tiến dà nh trích quử¹ là  thà nh tố cuối cùng trong kết cấu giá vốn bán ra của DN xăng dầu, sau khi đã tính mức lợi nhuận. Аiửu đó có nghĩa, để thà nh lập được quử¹ thì mỗi lít xăng, dầu sẽ được tăng giá thêm tối đa 500 đồng.

Một chuyên gia trong ngà nh xăng dầu đã bình luận, quy định đó đã đi ngược lại với kử³ vọng của người tiêu dùng. Bỗng dưng, người tiêu dùng phải chịu mua đắt thêm 500 đồng để rồi sau đó, khi thị trường có biến động thì người tiêu dùng cũng không thể nắm bắt được, liệu tiửn Quử¹ có được DN sử­ dụng đúng mục đích, có được xả ra và  xả đủ để giữ giá trong nước hay không?

Ai dám khẳng định quử¹ thu bao nhiêu sẽ chi ra bấy nhiêu? Ảnh: VNN.

Vử hình thức thì quử¹ sẽ nằm tại các DN nhưng vử bản chất, nhất cử­ nhất động thu chi của Quử¹ là  theo liên Bộ Tà i chính- Công Thương quy định.

Thời điểm nà o thì trích lập quử¹, lúc nà o thì xả quử¹ ra để giữ giá thị trường và  trích ở mức bao nhiêu sẽ là  giống nhau ở 11 doanh nghiệp đầu mối xăng dầu do liên Bộ Công Thương- Tà i chính thông báo.

Tuy nhiên, căn cứ để đưa ra các quyết định trên là  giá vốn trong khi, giá vốn của mỗi một DN là  không đồng nhất. Аây là  điểm rất bất hợpl ý, đại diện cùa Công ty Thương mại kử¹ thuật và  đầu tư Petec nói.

Hiện nay, Petrrolimex chiếm tới 51% thị phần, các DN còn lại chỉ giữ 5-6% thị phần thị trường xăng dầu. Thông thường, DN lớn mua được lô hà ng lớn, chở tà u lớn nên giá thà nh nhập khẩu thấp hơn, chi phí vận chuyển cũng thấp hơn. Trong khi đó, các DN nhò chỉ mua lô hà ng nhử, chở tà u nhử phải chịu giá cao hơn....

Do vậy, điửu hoà n toà n có thể xảy ra là  ở cùng một thời điểm, DN lớn lãi hoặc hòa vốn thì DN nhử lại đang chịu lỗ. Vậy, căn cứ nà o để bắt tất cả các DN phải trích lập một mức quử¹ như nhau?

Sẽ là m méo mó tín hiệu thị trường

Một chuyên gia có thâm niên công tác hà ng chục năm trong ngà nh xăng dầu Việt Nam đã cảnh báo như vậy.

Khi quử¹ thà nh lập, người sử­ dụng nhiửu xăng dầu và o thời điểm giá thế giới tăng cao sẽ được lợi. Ngược lại, người sử­ dụng nhiửu xăng dầu và o thời điểm giá thế giới thấp tự dưng bị thiệt. Bởi lẽ, khi giá thế giới thấp thì người mua xăng dầu sẽ phải bử thêm tiửn cho quử¹ và  chưa chắc, sau nà y họ sẽ được hưởng lợi từ quử¹. Thậm chí, khi áp dụng việc trích quử¹ đồng nhất trên toà n quốc thì người nghèo cũng phải đóng tiửn cho quử¹.  Đó là  sự bất hợp lý dễ nhận thấy nhất.

Người dùng nhiửu có lợi, người dùng ít bị thiệt

là  nguy cơ rất dễ xảy ra khi Quử¹ bình ổn giá xăng dầu vận hà nh. Ảnh: VNN.

Sự méo mó tín hiệu thị trường còn được vị chuyên gia nà y cắt nghĩa: khi giá thế giới thấp, giá xăng dầu trong nước lại tăng lên để lấy tiửn cho quử¹ bình ổn, còn khi giá thế giới tăng cao thì DN phải giữ giá và  lấy tiửn bình ổn xả ra. Cơ chế nà y trở nên phức tạp, rối rắm và  bóp méo của hoạt động kinh doanh của DN. Trong khi đó, giá xăng dầu vận hà nh theo thị trường có nghĩa là  giá trong nước phải lên xuống theo xu hướng giá thế giới.

Nghị định 55 ra đời là  để thị trường hóa xăng dầu nhưng việc thà nh lập Quử¹ bình ổn chung như vậy sẽ là  siết chặt và  can thiệp sâu và o thị trường nà y.

Còn nhớ cách đây không lâu, Liên Bộ Công Thương- Tà i chính đã giảm giá dầu DO theo kiến nghị của Petrolimex. Dĩ nhiên Petrolimex đang lãi và  chúng tôi cũng đang có lãi nhưng ít hơn. Tuy nhiên, sau quyết định giảm giá đó, giá dầu thế giới nhích lên khiến cho DN từ lãi, hòa vốn đã chuyển sang lỗ, đại diện công ty TM dầu khí Аồng Tháp kể.

Khá nhiửu DN xăng dầu đã lo ngại, kịch bản nà y sẽ xảy ra khi Quử¹ bình ổn được vận hà nh thống nhất trên toà n quốc.

Sự cứng nhắc, thiếu linh hoạt cũng đã và  đang thể hiện ngay trong cơ chế đăng ký giá bán xăng dầu hiện nay. Trên thực tế, thường chỉ một và i DN xin điửu chỉnh giá nhưng Liên Bộ Công Thương- Tà i chính lại "bắt" tất cả các DN còn lại phải theo.

Khá nhiửu DN đã kiến nghị, việc thà nh lập quử¹ phải dể cho DN tự nguyện thực hiện và  vận hà nh linh hoạt uyển chuyển như một hoạt động trong chiến lược kinh doanh. Nhà  nước chỉ nên khuyến khích vử chủ trương thà nh lập Quử¹ bình ổn giá.

Аược biết, trước khi thà nh lập quử¹, cũng không ít công ty phản đối nhưng rốt cục, việc thà nh lập quử¹ theo cơ chế trên vẫn được tiến hà nh với lời động viên, trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc, các DN hãy kiến nghị để Bộ tháo gỡ.