Ca Lông đâu còn quạnh quẽ

Anh Hải, Trưởng phòng Văn hóa xăm xắn thu xếp công việc để đưa chúng tôi đi lên bản. Còn ông Chủ tịch xã thì nói vui rằng, thôi thì nhử cánh nhà  báo lên quản hộ các cô gái ở trên đó một hôm xem sao. Thế là  chúng tôi bắt đầu cuộc hà nh trình lên núi cao.

Con đường lên bản dà i tới bảy cây số, đang rải bê tông nên đi lại cũng còn bập bõm lắm. Nhưng anh Hải kể đây là  con đường Công Аức, may mắn đó. Tôi tò mò đoán chắc là  mọi người đóng góp tiửn để là m con đường lên bản mới chăng. Nhưng không, anh nói chuyện vử một thanh niên tên là  Quách Công Аức đã tự bử tiửn của mình để là m con đường nà y cho bản Ca Lông.

Xe chúng tôi đi như bò lên dốc cao vì cung đường mới khai phá còn nhiửu đá rải rác. Tôi thấy chuyện lạ vì là m con đường nà y khá dà i, kinh phí không nhử, sao lại có một người là m công đức vô tư đến vậy. Anh Hải cười rồi nói, lúc đầu bà  con xóm bản không ai tin cái anh chà ng lái ngô nà y dám là m. Chắc chỉ nói cho vui chuyện. Nhưng ai ngử ý tưởng nà y đã nằm trong đầu của Quách Công Аức từ mấy năm nay.

Bởi lẽ mỗi lần lên mua ngô của bản Ca Lông, anh đửu phải đi theo đường mòn, dốc dựng đứng và  muốn chuyên chở ngô, mọi người đửu phải gùi xuống. Nhiửu hôm bẻ được cả một ruộng ngô, đưa vử kho phải mất cả đêm. Chính vì đường đi lối lại hiểm trở thế nên những thương lái khác không muốn thân là m tội đời, chẳng muốn ai mò lên.

Mấy năm nay, chỉ có cử­a hà ng của Quách Công Аức chuyên thầu mua ngô trên bản mới. Vậy là  anh quyết định đầu tư cho con đường. Tự bử tiửn và  không cần bà  con đóng góp. Thậm chí ngoà i tiửn dà nh dụm sau chục năm buôn bán ngô, anh còn thế chấp cả căn nhà  để lấy tiửn là m đường. Аến nay, anh vẫn phải trả lãi ngân hà ng. Tính ra phải tới 6 năm mới hết nợ. à”! Kể cũng lạ. Nghe như chuyện cổ tích vậy. Việc là m đường là  của xã, của huyện, của tỉnh cơ mà , thế mà ...

Bất ngử có tiếng nhạc vang lên ở trên cao. Những căn nhà  lá hiện lên trước mắt chúng tôi. Аó là  bản Ca Lông, mới được hình thà nh trên một bình nguyên khá rộng ở trên cao trải dà i đến chân núi Ngòi Tè. Giọng hát lảnh lót của cô gái nà o đó vang lên từ ngôi nhà  văn hóa của bản. Anh Hải nói đó là  bà i dân ca Tà y. Có thể coi đây là  một xóm mới nhất của người Tà y ở vùng cực Bắc của tỉnh Hòa Bình. Hiện bản mới đã có hơn 70 hộ xung phong dọn lên, đửu là  những gia đình còn trẻ. Аa số mọi công dân mới đửu ở tuổi hai mươi, người cứng tuổi nhất cũng chưa tới 35.

Tôi đang mải nghe anh Hải nói chuyện thì tiếng các cô gái líu ríu chạy xuống cầu thang đón chà o mọi người, và  còn lôi kéo chúng tôi lên xòe, để chà o mừng hội nghị tổng kết đã thà nh công. Hóa ra mọi chuyện đã xong xuôi. Phần lễ đã xong, giử đến phần hội. Thật vui sao, tôi không còn có cảm giác là  khách lạ nữa, vì theo như anh Hải nói, chúng tôi là  các nhà  báo Hà  Nội đầu tiên lên cái bản của xã nghèo nhất huyện nà y, nên mọi người vui lắm. Vậy mới quý. Vậy mới là  người nhà . Các cô gái trẻ cứ vây quanh chúng tôi múa, xòe vòng trong vòng ngoà i.

Riêng tôi, như được ưu tiên tuổi già , một cô gái trẻ nhất đến mời một chén rượu mừng, bởi bản cũng sắp đến ngà y lễ cơm mới. Thế là  tôi giơ chén rượu lên chà o các cô gái, rồi cụng ly với bà  Chủ tịch Hội Phụ nữ xã, một hơi trăm phần trăm. Rượu nấu từ chính ngô của bản mới, sao mà  nồng, mà  đượm. Tôi lại thấy ngọt lịm và  run rảy đòi xin chén nữa.

Mọi người vẫn cầm tay nhau xòe. Ai đó vẫn hát. Lời hát sao lạ đến vậy, tôi không thể hiểu, nhưng có cảm giác đâu như lời đáp lại tình yêu trao gử­i. Rõ là  thế! Tôi nghe trong giọng hát có nỗi ấm áp, dịu dà ng đó thôi. Tôi mỉm cười ngắm cô bé rót rượu mời và  đòi cô giải thích xem đó là  bà i hát gì. Tiếng cô bé, câu được câu chăng, hòa tan và o bản nhạc đang vang lên rộn rã. Tôi nghe rằng, em hát gọi con chim ngậm lá thư gử­i đến anh, rằng đến bao giử mới xuống hội... nếu anh còn thương và  nhớ, thì cánh diửu kia hãy bay lên, tiếng khèn tử tình cứ réo rắt... em sẽ đến cùng bông hoa ban trắng, ngồi bên anh cùng hát, lời nhớ, lời thương, lời hẹn, kẻo một mai...

Аiệu xòe đón khách của dân bản Ca Lông.

Tôi say thật sự. Bữa ăn đã dọn ra, tôi không biết. Uống thêm những chén rượu tôi vẫn chỉ nghe thấy tiếng hát lâng lâng, du dương. Khi tà n cuộc khá lâu tôi mới tỉnh lại. Lúc nà y tôi mới ngỡ ngà ng không hiểu mình đang ở đâu. Tôi dụi mắt cố định thần thì một người đà n ông đã luống tuổi lên tiếng chà o, rồi nói với tôi rằng, mấy anh, chị nhà  báo trẻ đã xuống núi rồi. à”ng bê ra một bát cháo nóng cho tôi và  nói hãy giải rượu bằng chính thứ cháo ngô nà y.

Cơn đói cồn lên thế là  tôi vớ vội lấy, húp một mạch, thấy thơm phức và  ngon miệng là m sao. Rồi tôi lại ngỡ ngà ng hơn khi thấy cô bé mời rượu tôi xuất hiện. Thì ra ông chủ nhà  đây là  bố cô bé. à”ng tên là  Xa Văn Giá, một chiến bình từ mặt trận Аiện Biên năm xưa. Còn cô con gái út của ông là  Xa Thị Nguyễn, 18 tuổi, là  một trong những công dân trẻ nhất bản Ca Lông nà y đây. à”ng bố giải thích, mình đã lấy họ của Bác Hồ để đặt tên cho con gái là  Nguyễn đó.

Cô bé lúc nà y vẫn mặc váy đen áo trắng như trong hội lễ, với dáng múa uyển chuyển và  bay bổng là m sao. Cô khoe có hai anh trai đi bộ đội, đang đóng quân ở Hà  Nội, và  ước rằng sẽ có một lần được vử thủ đô. Vì ở nơi nà y xa lắm, phải vượt đến mươi dẫy núi mới xuống được đồng bằng. Аi xuống thà nh phố Hòa Bình cũng phải ngót trăm cây số rồi. Trên cao nà y nhiửu mây và  gió lạnh lắm.

Tôi thừ người vì không biết nên trò chuyện với cô bé thế nà o, thì ông bố xen và o, kể vử câu chuyện đi chiến dịch Аiện Biên. Giọng ông bất ngử trở nên sôi nổi vì biết bao kỷ niệm trà n vử. Nà o là  ông tham gia chiến đấu ở mặt trận Biên giới, rồi lao và o hầm tướng Pháp, lại còn cả chuyện sang bên Là o nữa... à”ng cứ triửn miên bao ký ức tâm sự. Bất ngử ông vạch áo cho tôi xem những vết sẹo trên người và  còn khoe, hiện trong thân thể ông còn lưu lại 49 mảnh đạn nhử. Bác sĩ nói không thể mổ để gắp ra được vì nhiửu mảnh đạn rất nhử. Và  nếu có mổ thì cũng ảnh hưởng tới hệ dây thần kinh, nên có khi còn xảy ra nhiửu rủi ro hơn.

à”ng còn khẳng định vẫn còn giữ giấy khám, phim chụp để là m giấy tử chứng nhận thương binh. Nhưng rồi đường xa nên ngại, chẳng còn ham nữa vì thấy mình cũng đã già . Còn chút sức lực thì cố lên với con cháu khai khẩn cái bản mới nà y. Thôi thì cứ cố giúp cho con gái nên người. Và  chử hai thằng con trai hết nghĩa vụ trở vử, rồi tính...

Tôi đang mải nghe ông Xa Văn Giá nói chuyện thì anh trưởng phòng văn hóa xã đến đón tôi xuống núi để vử huyện kẻo trời tối vì tôi còn phải vượt qua các dãy núi tới gần 70 cây số nữa mới vử đến huyện Đà  Bắc. Tôi vội chà o mọi người rồi đi dọc theo đường bản Ca Lông mới trong một cảm giác thật lạ lùng. Cơn gió hoang hoải từ trên ngọn núi Ngòi Tè à o xuống, một đám mây xuất hiện bất ngử đè những tia nắng cuối cùng xuống thảo nguyên cử xanh mênh mông. Bỗng có tiếng ai hú vang. Tôi ngoái lại nhận ra bóng cô bé mời rượu đang vẫy tay ở phía cuối bản.

Hình như tôi nhớ, xưa trên cái bình nguyên nà y quạnh quẽ lắm, chỉ có những đám quạ đen tụ đậu mỗi khi mửi cánh. Một bình nguyên đầy cử xanh và  lau sậy. Chỉ có trẻ thả bò là  lên đây. Anh Hải còn giải thích cho tôi hay, chính tên bản mới Ca Lông, theo tiếng Tà y là  miửn đất quạ lạc. Chúng đi kiếm ăn bay qua bình nguyên nà y mửi cánh quá nên đậu lại nghỉ ngơi, rồi sinh sôi bà y đà n ở đây. Thì ra một cái tên là  vậy.

Nhưng anh Hải lại nhìn tôi và  vui vẻ nói, giử đây Ca Lông không còn quạnh quẽ, hoang vắng nữa, vì đã có xóm mới, một xóm thanh niên, trẻ trung khao khát khai mở miửn đất mầu mỡ. Theo như đo đạc tính toán hiện trên nà y có tới gần 80 hec ta đất trồng ngô, thửa sức cho cánh trẻ là m ăn.

Аúng thế, Ca Lông không còn hoang vu như ngà y nà o. Quạ đã vắng bóng, chỉ còn lại những con diửu bay cao theo chiửu gió. Con đường chẳng bao lâu sẽ nối đến mấy xóm khác chạy thẳng ra bên sông Đà  để đi sang bên kia là  Mộc Châu, Sơn La. Một con đường nối những con đường. Giử đây nó đã xuyên đỉnh Ba Lý để đến Ca Lông, chạy sang xóm Kế, Mường Chiửng... Một con đường của tương lai đang mở ra trước mắt với những niửm hy vọng trà n trử.

Rồi bất ngử tôi lại nghe thấy tiếng hú, rồi nhiửu tiếng hú rộn lên. Anh Hải cười nói bọn trẻ gử­i lời chà o khách đó. Tôi dừng xe, rồi quay người lại và  cũng khum hai bà n tay lên miệng hú vang, gử­i một lời chà o và  tạm biệt Ca Lông. Dường như những lời chà o bay mênh mang trên thảo nguyên xanh. Tôi đi như đang chơi vơi trên những lời chà o từ trên cao như một là n gió mát cuốn theo. Tôi chợt nhớ đến mắt ai và  chén rượu ngô ngọt lịm trên môi...