Аử án giáo dục 70.000 tỉ đồng: Không thể chắp vá

- Nhiửu người tử ra bức xúc, phẫn nộ trước con số 70.000 tỉ đồng cho một đử án cải cách. Thật ra chúng ta có thể nhìn vấn đử theo một cách khác: số tiửn lớn như thế dự kiến đổ và o giáo dục là  một dấu hiệu cho thấy Nhà  nước ý thức rất rõ tầm quan trọng của việc tạo ra những thay đổi có tính cốt lõi cho giáo dục.

70.000 tỉ đồng có lãng phí hay không thì phải nhìn và o chỗ số tiửn ấy chi cho những việc gì, dựa trên quan điểm và  tầm nhìn như thế nà o và  đạt được kết quả ra sao. Nếu 70.000 tỉ đồng mà  thay máu được hệ thống giáo dục, để con em chúng ta được học là m người, để không thầy cô nà o phải bán điểm, không học trò nà o có thể mua được bằng cấp, để nhà  trường không bị thương mại hóa, để không ai phải tị nạn giáo dục... thì số tiửn ấy không phải là  lãng phí.

Tuy nhiên, trong bối cảnh những vấn đử sống còn của giáo dục như triết lý giáo dục, chính sách và  chiến lược phát triển giáo dục còn chưa được giải quyết thì 70.000 tỉ đồng cho việc biên soạn sách giáo khoa và  trang thiết bị là  một việc khiến người ta phải kinh hãi.

* Thưa bà , trong bối cảnh như hiện nay, có cần thiết thực hiện một cuộc cải cách giáo dục ở bậc phổ thông hay không? Và  nên bắt đầu từ khâu nà o đầu tiên?

- Một đử án cải cách giáo dục là  tuyệt đối cần thiết, như nguyên phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình đã nhiửu lần kêu gọi. Chuyện cần thiết nhất phải là m, Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã nêu ra từ lâu, là  bảo đảm cho thầy cô giáo sống được bằng đồng lương mà  không phải là m gì khác. Аáng tiếc, lời hứa đó đến nay vẫn chưa thà nh hiện thực.

Chừng nà o thầy cô giáo còn bị đối xử­ như hiện nay (vử sự đãi ngộ) thì không có bất cứ cải cách nà o có thể thà nh công, vì người thầy là  linh hồn của một nửn giáo dục. Tư cách người thầy quan trọng gấp ngà n lần so với trường sở khang trang, thiết bị hiện đại.

 Khi người thầy được bảo đảm đủ sống thì chuyện cấp bách tiếp theo là  cải cách hệ thống thi cử­, cải cách chương trình và  phương pháp giảng dạy.

* Theo bà , dự thảo đử án của Bộ GD-АT đã thuyết phục chưa?

- Dù có hà ng ngà n trang quy định chặt chẽ cách xây dựng một đử án thì người ta vẫn có thể có hà ng vạn cách đối phó. Qua nhiửu cấp xét duyệt không phải là  cách duy nhất bảo đảm tính đúng đắn của một đử án cải cách giáo dục.

Tôi nghĩ giáo dục là  sự nghiệp của toà n dân, nó ảnh hưởng đến tất cả mọi gia đình, mọi người, bất kể ở lứa tuổi nà o, thà nh phần xã hội và  học vấn ra sao. Vì vậy, hãy minh bạch nội dung đử án ấy trước 80 triệu cặp mắt. Không ai không mong muốn đổi mới giáo dục. Câu hửi chỉ là  đổi mới như thế nà o mà  thôi.

* Аể không lặp lại vết xe đổ của những lần cải cách giáo dục trước đây, lần cải cách sắp tới cần khắc phục những điửu gì?

- Trong cải cách giáo dục, điửu quan trọng nhất là  mọi quyết định phải dựa trên chứng cứ khoa học. Không thể thử­ và  sai, vừa là m vừa học trong giáo dục, vì cái giá phải trả rất đắt. Cái giá phải trả không chỉ là  70.000 tỉ đồng mà  có thể còn nhiửu hơn nữa. Cái giá phải trả là  tương lai của một dân tộc. Cho nên phải cấp bách thực hiện việc nghiên cứu thực tiễn giáo dục và  kinh nghiệm quốc tế một cách nghiêm túc, với những chuẩn mực khoa học chặt chẽ, để trả lời những câu hửi cần phải giải quyết.

Phải thẳng thắn nhìn và o những khiếm khuyết của hệ thống giáo dục hiện tại, xác định đúng nguyên nhân để sử­a từ gốc, nếu không tất cả chỉ là  chắp vá, ta vá chỗ nà y thì hở ra chỗ khác. Ngay cả những vấn đử ở tầm thấp hơn cũng cần dựa trên chứng cứ khoa học để ra quyết định.

Chính sách giáo dục cần dựa trên kết quả nghiên cứu khoa học, chứ không phải cần nghĩ ra các đử tà i nghiên cứu đủ loại để minh họa cho chính sách.