Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn nút khởi công đoạn tuyến Mai Sơn, Quốc lộ 45 thuộc cao tốc Bắc - Nam. Ảnh: Quý Nguyễn

Bước khởi đầu quan trọng

Ngày 30/9 vừa qua, Bộ GTVT phối hợp với UBND các tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa, Bình Thuận, Đồng Nai khởi công dự án cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 tại xã Hà Long, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa; dự án Vĩnh Hảo - Phan Thiết tại xã Vĩnh Hảo, huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận và dự án Phan Thiết - Dầu Giây tại xã Hàng Gòn, TP Long Khánh, tỉnh Đồng Nai. Các dự án đều được đầu tư bằng ngân sách Nhà nước, dự kiến đưa vào khai thác cuối năm 2022. Với tổng vốn đầu tư khoảng 37.000 tỷ đồng, sau khi hoàn thành, 3 dự án này cùng với các dự án khác sẽ từng bước hình thành nên tuyến cao tốc hiện đại, có năng lực lớn, an toàn, tốc độ cao.

Việc khởi công đồng loạt 3 dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam phía Đông có ý nghĩa rất quan trọng, bởi đây là điều kiện để dần hoàn thiện hạ tầng giao thông theo quy hoạch. Đến nay, 5 dự án thành phần khác cũng đang trong giai đoạn hoàn thiện hồ sơ và dự kiến sẽ khởi công trong thời gian tới. Nếu làm được các dự án của cao tốc Bắc - Nam, đặc biệt là những công trình đang triển khai, Việt Nam có được gần 2.000km cao tốc. Tuy nhiên, theo đánh giá, đây mới là nút “depart” bởi mục tiêu trong những năm tới phải có ít nhất 5.000km đường cao tốc. Đây cũng chính là mục tiêu được Thủ tướng yêu cầu các bộ GTVT, KH&ĐT, Tài chính cùng những cơ quan liên quan thực hiện trong nhiệm kỳ tới. Khi mục tiêu 5.000km đường cao tốc được hoàn thành, Việt Nam có tuyến cao tốc thông suốt chiều dài đất nước từ Lạng Sơn đến tận Cà Mau.

Giao thông phải đi trước một bước

Từ sự kiện khởi công 3 dự án nêu trên, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã khẳng định tầm quan trọng hàng đầu của đường giao thông đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia. Khi làm tốt được đường giao thông sẽ là tiền đề quan trọng để đáp ứng phát triển hiện đại hóa, công nghiệp hóa đất nước. Thậm chí làm hệ thống giao thông cần phải đi trước một bước.

Bên cạnh đó, Thủ tướng đặc biệt quán triệt các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị tham gia thực hiện dự án cao tốc Bắc – Nam phải đảm bảo tuyệt đối chất lượng công trình, rút kinh nghiệm từ bài học trong dự án cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi để những sai phạm tại dự án nhiều tai tiếng đó không được phép lặp lại trong dự án cao tốc Bắc – Nam. "Không được làm ẩu, làm dối để công trình tai tiếng sau khi khánh thành. Muốn vậy, không được bán thầu, chia nhỏ gói thầu cho nhiều thầu phụ để ăn chênh lệch, phải đảm bảo chất lượng vật liệu, không làm sai tiêu chuẩn thiết kế để các đường cao tốc là công trình kiểu mẫu. Nếu đơn vị nào làm sai thì bị xử lý nghiêm" - Thủ tướng nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ GTVT Lê Đình Thọ tái khẳng định, cao tốc Bắc - Nam phía Đông là dự án trọng điểm quốc gia, đồng thời cũng là dự án mẫu mực trong quản lý, giám sát, tổ chức thi công, phòng chống tiêu cực trong quản lý đầu tư xây dựng, đảm bảo chất lượng, tiến độ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Chính vì thế, ngay từ đầu, Bộ GTVT xây dựng các tiêu chí chuẩn mực về năng lực thiết bị, năng lực tài chính, kinh nghiệm tổ chức thi công, nguồn nhân lực tham gia dự án để lựa chọn nhà thầu. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để chọn ra được các nhà thầu thi công, tư vấn giám sát từ những đơn vị có thương hiệu, uy tín, có nhiều năm kinh nghiệm về xây dựng công trình giao thông cấp 1 và cấp đặc biệt, đảm bảo chất lượng, tiến độ dự án.

Trao đổi với phóng viên Kinh tế & Đô thị, PGS.TS Ngô Trí Long – chuyên gia kinh tế, tài chính cho rằng, với tầm quan trọng của một “siêu dự án”mang tầm cỡ quốc gia, dự án cao tốc Bắc – Nam được chờ đợi sẽ trở thành một công trình mẫu mực về mọi mặt đúng như chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc. “Thủ tướng đã chỉ đạo rất rõ ràng là nghiêm cấm làm ẩu, làm dối, làm kém chất lượng; không được bán thầu để ăn chênh lệch.... Đây sẽ là “kim chỉ nam” trong suốt quá trình triển khai dự án cao tốc Bắc – Nam” – PGS.TS Ngô Trí Long nói và bày tỏ kỳ vọng cao tốc Bắc – Nam sẽ sớm hoàn thành theo đúng như kỳ vọng. Đó là một siêu công trình chuẩn mực, góp phần nâng tầm ngành GTVT cũng như nâng cao uy tín các nhà thầu thi công.

Theo số liệu mới nhất của Bộ GTVT, tính đến nay, trên toàn tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông (gồm 11 dự án thành phần) đã có trên 92% mặt bằng sạch được bàn giao và giải ngân giải phóng mặt bằng đạt trên 87%. Riêng dự án Mai Sơn - Quốc lộ 45 cũng đã bàn giao 92% mặt bằng và giải ngân đạt gần 90%.

Ngày 6/10, Bộ GTVT đã thông tin về tình hình triển khai công tác lựa chọn nhà đầu tư thực hiện 5 dự án thành phần đầu tư theo phương thức PPP (đối tác công - tư) thuộc Dự án xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020. Theo đó, 2 dự án không có nhà đầu tư nộp hồ sơ dự thầu, gồm: Quốc lộ 45 - Nghi Sơn và Nghi Sơn - Diễn Châu.