Giáo dục ngốn hà ng tỷ USD vẫn lạc hậu

Theo GS Nguyễn Xuân Hãn, АH Quốc gia Hà  Nội, đơn cử­ vử sự lạc điệu, lạc hậu của giáo dục nước nhà  có thể nhìn và o giáo dục đại học. Số lượng trường АH,CА hiện nay khoảng 500 trường, dự kiến từ nay đến 2020 chúng ta sẽ có khoảng  576 trường với 4,5 triệu sinh viên. So với năm 1987, số trường АH, CА tăng gấp 5 lần, số sinh viên tăng 13 lần, nhưng số giảng viên tăng có 3 lần.

Việc mở rộng đại học ồ ạt nà y không xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, vượt xa sức chịu đựng của nửn kinh tế. Tệ hơn, chất lượng đà o tạo của ta rất thấp, bằng cấp của đại học VN chưa được thị trường lao động quốc tế thừa nhận, đà o tạo mà  không sử­ dụng được là  sự lãng phí ghê gớm.

- Аất nước và  người dân còn nghèo nhưng đã dà nh những gì tốt nhất để đầu tư cho giáo dục.Vậy mà  những năm qua, giáo dục cà ng đổi mới cà ng luẩn quẩn?

- GS Nguyễn Xuân Hãn: Vử khủng hoảng giáo dục, nhóm giáo sư Harvard đã nói "Sự thất bại của ngà nh giáo dục không những kìm hãm sự phát triển của quốc gia mà  còn duy trì sự bất công bằng trong xã hội". Аầu tư cho GD là  đầu tư cho phát triển, kinh phí cho GD ngà y cà ng tăng. Dự kiến đến năm 2010 ngân sách Nhà  nước sẽ chi 20%, nhưng dự kiến nà y đã thực hiện trước ba năm và o năm 2007 đã chi 20% NSNN, đó là  một tỷ lệ lớn. 

Аó là  chưa kể tới mức đóng góp rất lớn của dân, mức  thu của dân và o mức cao nhất thế giới. Trong khi đó đầu tư giáo dục ở Mử¹ tính theo GDP là  7,2%, Pháp 6,1%, Nhật 4,7%. Trung Quốc 12%. Cuba vẫn giữ nửn giáo dục miễn phí.  Năm 1990, ta có 12 triệu học sinh, sinh viên, ngân sách nhà  nước chi cho giáo dục chỉ có 767 tỉ đồng (120 triệu USD theo giá USD) còn dân đóng góp không đáng kể.

Аến năm 2011 số học sinh, sinh viên tăng lên gần hai lần, là  22 triệu em, nhưng ngân sách chi cho giáo dục  của Nhà  nước và  dân đóng góp là  xấp xỉ 10% GDP (tổng số 12 tỉ USD, trong đó Nhà  nước chi 7 tỷ USD) gấp 100 lần, đó là  chưa kể vay của nước ngoà i trung bình 100 triệu USD/năm kể từ năm 1993 đến nay.

- à”ng từng nhiửu lần lên tiếng vử việc cần xây dựng chương trình và  bộ sách giáo khoa chuẩn, thứ mà  ngà nh giáo dục loay hoay ba chục năm nay. Аó cũng là  một sự lãng phí rất lớn?

- GS Nguyễn Xuân Hãn: Chỉ nói riêng vử việc viết, in, bán sách giáo khoa, chúng ta đã lãng phí tiửn của một cách khủng khiếp.

ToaÌ€n quốc có 55 nhà  xuất bản, vaÌ€ 6.200 doanh nghiêÌ£p vaÌ€ cơ sở in ấn của NhaÌ€ nước vaÌ€ tư nhân, với doanh thu 1 tỷ USD/năm, với tốc đôÌ£ tăng doanh thu trung biÌ€nh 100 triêÌ£u USD đến 150 triêÌ£u USD/năm. Riêng giấy in sách giáo duÌ£c câÌ€n khoảng 2 triêÌ£u tấn/năm, trong nước chỉ cung cấp đươÌ£c 40% coÌ€n laÌ£i 60% phải nhâÌ£p ngoaÌ£i.

Theo số liêÌ£u điêÌ€u tra ở Cty phát haÌ€nh sách HaÌ€ NôÌ£i năm 2008, có 3.120 sách tham khảo cho tất cả HS phổ thông, cuÌ£ thể: Lớp 1 có 59 cuốn sách tham khảo; Lớp 2 có 85 cuốn; Lớp 3 có 109 cuốn; Lớp 4 có 147 cuốn; Lớp 5 có 180; Lớp 6 có 202; Lớp 7  có 199; Lớp 8 có 288; Lớp 9 có 357; Lớp 10 có 394 ; Lớp 11 có 442; Lớp 12 có 148.

Chưa kể tiửn của dân bử ra, đợt thay sách từ 2002 đến 2011 dự chi 32.000 tỷ, khoảng 2 tỷ USD, gần đây lại có dự kiến thay SGK và o sau năm 2015, với kinh phí 70.000 tỷ đồng “ khoảng 3,5 tỷ USD. 

Sự lãng phí nà y nằm ở chỗ, ba chục năm nay chúng ta không cho ra được bộ sách giáo khoa chuẩn. Mỗi năm lại in lại sách giáo khoa, học sinh lại mua sách mới và  bử sách cũ, lãng phí xã hội rất lớn mà  học sinh vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa vẫn không có tiửn để mua sách.

- Cải cách giáo dục là  đòi hửi bức bách của xã hội. Vậy là m sao để cuộc đổi mới toà n diện lần nà y thực sự là m giáo dục tiến bộ và  trong sáng hơn?

- GS Nguyễn Xuân Hãn: Có thể nói, thực hiện công cuộc đổi mới căn bản, toà n diện GD-àT là  cần thiết nhằm góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội một cách căn cơ và  bửn vững. Tuy nhiên, việc đổi mới cần trên cơ sở đánh giá và  nhìn nhận đúng thực trạng, tìm rõ nguyên nhân và  có giải pháp vừa cụ thể, vừa tổng quát. Trong đổi mới giáo dục, việc trước tiên cần bảo đảm đủ trường lớp kiên cố với thiết bị dạy học tối thiểu. 

Nhanh chóng có sách giáo khoa mới cho phổ thông: các sách khoa học tự nhiên như ở các nước tiên tiến, sách khoa học xã hội bảo đảm tính khoa học, chính xác, đơn giản, thiết thực với phần thực hà nh tương thích, dạy và  học giá trị sống và  kử¹ năng sống. Chấn chỉnh, củng cố đội ngũ nhà  giáo  có phẩm chất và  tay nghử.

Tôi cho rằng, cần thà nh lập ủy ban quốc gia vử cải cách giáo dục độc lập với Bộ GD-àT để thực hiện hai nhiệm vụ: tổ chức tiến hà nh cuộc tổng điửu tra GD trong năm 2013 và  tổ chức soạn thảo àử án tổng thể vử cải cách giáo dục trong năm 2014 để Chính phủ trình Quốc hội thông qua và  tổ chức thực hiện bắt đầu từ năm 2015.

- Thưa giáo sư, là m sao bảo đảm rằng chúng ta sẽ đổi mới giáo dục thà nh công khi có quá nhiửu thách thức ở phía trước?

- GS Nguyễn Xuân Hãn: Đúng là  chúng ta có những thách thức rất lớn. Lớn nhất, theo tôi, chính là  tư duy đổi mới, tư tưởng, ý thức hệ. Tuy nhiên, chúng ta có thời cơ để đổi mới giáo dục. Hiện nay, giáo dục đang là  nỗi bức xúc lớn của người dân, nếu không muốn đất nước chìm đắm mãi trong vòng lạc hậu. Chính những đòi hửi bức xúc nà y sẽ thúc cải cách giáo dục toà n diện, triệt để, trở thà nh mệnh lệnh của cuộc sống.