Hà Nội, yêu mãi còn yêu...

Đã lâu rồi tôi vẫn thường đi trên những con phố thân quen, nơi ánh đèn đổ bóng xuống. Một năm hoặc hai năm, hay hơn thế nữa; nơi những cuộc đời đi qua trước mắt. Nhưng đôi khi tôi cảm nhận Hà Nội đã rất khác; hình như vậy, vì lúc này tôi đã rời xa phố thị, chọn căn nhà nhỏ nhỏ phía ngoại ô với những luống rau xanh; ngắm dòng sông trong nỗi niềm cố quận, hít hà mùi vị đồng quê, cỏ gà, và thấy hình như tình cảm với Hà Nội vẫn trở về đâu đây trong giấc mộng.

Trong lúc trở lại gặp một vài người bạn, đi trên đường phố thân quen, tôi đã bắt gặp một nụ cười Hà Nội thân thiện. Tôi bỗng nhớ lại những năm tháng là một chàng trai mơ mộng và hoài bão, luôn luôn hiếu động và cứ buổi chiều lại cầm chiếc máy ảnh cũ kỹ chụp những bức ảnh Hồ Tây, nơi có tôi vẫn luôn đến đó. Khung cảnh ở đây rộng mở và thoáng mát, mặt nước tĩnh lặng đầy sóng vỗ, miên man và hai bên bờ sông rực lên ánh đèn màu. Tôi đi trên đường Thanh Niên, hai bên hàng cây đổ bóng xuống, hạnh phúc dâng trào và trái tim xúc động vì một đôi tình nhân âu yếm, và bao giờ cũng nghĩ rằng: Hà Nội sôi động, náo nhiệt đã hiện hữu ở đây. Xin hãy minh chứng cho lòng tôi một lần nữa...

Cứ như thể tôi đã có tình yêu gửi lại.

Bao giờ tôi cũng muốn lưu lại đó, những góc phố thân quen và vài món ẩm thực, nơi các tòa nhà và những con đường mất hút trong tầm mắt. Có lẽ trong tôi Hà Nội là một tình cảm đặc biệt, ở giữa cuộc đời gần gũi, hoặc có lẽ là một trầm tích thời gian quê kệch, lưu dấu trong những ngồi nhà có kiến trúc thời thuộc Pháp.

Và đôi lần tôi vẫn đến góc phố đó. Mua vài cuốn sách, ngồi lại và để suy nghĩ trôi đi trong bản tình khúc mùa thu của nhạc sĩ Phú Quang. Hà Nội của một ngày mới, của những ngày mưa, là những con người thức dậy vào buổi sớm, như muốn hít hà mùi vị phố phường thân quen hoặc một vài người đi tản bộ thong thả trong góc công viên rợp bóng nắng với những tờ tuần báo cũ kỹ mà có thời chẳng ai muốn đọc. Đôi khi tôi vẫn bắt gặp một gánh hàng của các bà các chị như thể đang di động luôn di động, đã khiến một vài vị khách quốc tế không chịu nổi đã dừng chân để chụp lấy những bức ảnh, để rồi về nước phải thốt lên với người dân nước mình, là có một Hà Nội bão giông, máu lửa, nhưng cũng đầy gần gũi và ấm áp.

Giờ đây, tôi đã gần hơn với một Hà Nội sôi động, nơi những cuộc đời không còn xa cách và những tin tức xuất hiện đều đặn trên nhật báo buổi chiều; tôi như thể muốn tìm lại một Hà Nội đã mất, vì thời gian đã phủ đầy rêu phong trên mái tóc của những lớp người cũ kỹ lại thêm một lần được nhắc nhớ, bình lặng, nơi tôi chưa bao giờ nghe kể. “Lần nào sẽ trở lại Thủ đô”, tôi luôn nghĩ vậy, và lòng ngập tràn nỗi nhớ. Bao giờ tôi cũng muốn trốn chạy khỏi nhịp sống của thành phố chật chội như mọi lần, nhưng chẳng bao giờ tôi làm được. Và cứ muốn níu kéo khoảng thời gian riêng tư thêm một lần nữa.

Nhưng Hà Nội đâu nào có xa. Tôi sẽ trở lại thêm một lần nữa, tìm lại sự bình yên đáng có, với tất cả lòng xúc động nghẹn ngào. Và một Hà Nội đã hiện lên trong tôi với những gì thân quen đó, với những con người xa lạ mà tôi gặp đã truyền cho tôi niềm vui sống thực tại, ở nơi này khi xưa.

Đâu đó, trên con phố Phan Đình Phùng là những hàng cây long não, với thân dáng mảnh mai, xù xì, bao giờ cũng như già hơn, như muốn chiếm giữ con đường. Phía bên kia, những thiếu nữ mơ màng trên tay cầm bó hoa xinh tươi chụp vài bức ảnh, và cứ mải mê ngắm vẻ đẹp nghìn năm của khu di tích Hoàng Thành Thăng Long mà bỏ quên đôi guốc; những dòng xe như thể chạy ngược về phía đại lộ. Tôi có thể đếm được từng gốc với những số thứ tự nghiêm ngắn. Và lác đác đâu đây là những bông cúc họa mi đang nở rộ mà một vài người phụ nữ vẫn đều đặn chở vào rao bán cho những người sành hoa trong phố cổ, những giọt mưa nhỏ đều trên mái hiên chầm chậm, như muốn đọng lại, cuộc sống hối hả vẫn nối tiếp trôi đi. Những chú chim se sẻ mổ bôm bốp trên giọt thời gian và để lại đôi cánh ướt sũng sĩnh như thể đập vào thời gian trên bầu trời ngập đầy nước.

Nhưng Hà Nội của ngày xưa cũng đã qua rồi - Hà Nội của ngày hôm nay đang nối tiếp? Tôi sẽ chẳng thể tìm đâu ra hình hài của một Hà Nội là vẻ đẹp kiên cố khiến tuổi trẻ tôi lưu giữ. Khi những người từ quê xa đến lập nghiệp phải ở nhờ trong các gian nhà trọ hoang vắng và thiếu tiện nghi, luôn phải chịu cảnh thiếu trước hụt sau, tôi thấy hình bóng mẹ tôi trong đó, như thể một tình cảm mà tôi dành cho cô người yêu mà tôi gặp hôm ấy.

“Thời tiết Hà Nội hôm nay thế nào?”. Tôi hỏi.

“Vẫn như mọi khi thôi.”

“Vậy chúng ta có thể đến đâu vào lúc này.”

Nếu có thể, sẽ cùng nhau dạo phố.

Nhưng với một người dân tỉnh lẻ như tôi thì sẽ tìm thấy Hà Nội ở đâu trong những góc phố xa lạ đó; mà tôi từng có thời gian quên mất, trở về trong công việc thường nhật, những tưởng không bao giờ trở lại nữa.

Nếu có thể, tôi sẽ gặp lại, “Hà Nội”, và sẽ muốn tìm lại những con người đã đánh mất cuộc đời trong nhịp sống hối hả, luôn luôn nghĩ Hà Nội là một hình hài thân thương.

Và như tôi vẫn thấy thấp thoáng vị họa sĩ già ngồi đó vẽ tranh trên phố Hàng Đường, trước mái hiên lướt thướt mưa, và một chiếc lá rơi nghiêng khiến lòng người nhạc sĩ trẻ xúc động mà viết thành ca khúc: “Đêm qua mơ thấy thị thành”...

Những buổi chiều chủ Nhật đang trở về; nắng chiếu qua phố và điện đường ngọn xanh ngọn đỏ, và những cụ già ngồi đọc sách báo hàng giờ trong công viên, cuộc sống ngắn lại và dòng người đông đúc bởi những tín hiệu đèn giao thông bị vô hiệu hóa. Nhưng cũng có một Thủ đô đã thay đổi: những công trình đồ sộ, những khách sạn huy hoàng, chính cái nét kiến trúc cổ đã làm nên vẻ đẹp đó, và những lớp vàng son một thủa vẫn hiện hữu đâu đây trong con phố ngàn năm cổ tích. Và những gì đã quên mất phải níu giữ bằng cách nào? Ôi chao, đó là một gương mặt cô thiếu nữ Tràng An, thật dịu dàng, những nét đẹp thời hiện đại duyên dáng và thông minh, những cô nữ sinh ngành du lịch với ngôn ngữ trôi chảy, đang có mặt mọi lúc mọi nơi tại các địa điểm nổi bật của Thủ đô, và làm công việc không lương như thể làm ngắn lại các nền văn hóa theo cách của mình. Phải giữ vẻ đẹp đó thật cẩn thận, thường xuyên như lúc nào đó, và đừng bao giờ để thời gian cuốn đi mất. Và Hà Nội sẽ là một vẻ đẹp giản dị thân thương khi những cuộc đời bắt đầu sống dậy.

Nhưng Hà Nội vẫn luôn ở đó, chẳng hạn, giống như tình cảm của cụ Nhân. Vào những quãng thời gian rảnh rỗi thích hợp, ông luôn tới chăm sóc cho một di tích đặc biệt mà bây giờ chẳng có mấy ai biết: “Ô Quan Chưởng”, một di sản quý giá và hiếm có, và chẳng muốn rời đi và để lại dấu chân trên mỗi bậc thềm, muốn thêm một chút công sức nho nhoi khiến bè bạn quốc tế cũng biết tới. Tôi từng thấy rất nhiều người đến đó chiêm ngưỡng; trong đó có người nước ngoài, cũng có người ưa thích phong cảnh và khám phá.

Hôm qua, khi đang mê mải trên đường phố, ngắm một đám cưới hiện đại, nhìn bụi mưa bay lất phất, những hạt mưa li ti và những mái hiên, tôi bắt gặp một hình ảnh của thiếu nữ Hà Thành. Tôi đã không thể nào nhận ra nụ cười của cô giấu trong tà áo duyên dáng đó; nhưng cả gương mặt cô dường như là một dấu hiệu đặc biệt, một tính cách hào hoa, rạng rỡ, khi cô trong cử chỉ vẫy chào đoàn khách quốc tế. Lẽ nào một người con gái xa lạ như cô đã cố cất giấu tình cảm với Hà Nội, gói ghém vào lòng mình và chẳng để mất? Tôi không rời xa tại nơi những lớp người nằm xuống, rạng rỡ, tỏa sáng và cổ điển; có lẽ Hà Nội là một mảnh đất của những biến động không thôi. Thời xưa những phố nghề đã xuất hiện và hoạt động đông đúc. Những thương nhân đầu tiên đã đến đây làm ăn sinh sống, chẳng bao giờ muốn về nước, cứ muốn làm công việc của một “công dân ưu tú” để níu giữ những phố nghề hiếm hoi đã mất.

Lúc này Hà Nội lung linh từ những ánh đèn thắp lên một màu rạng rỡ của phố thi. Chiều xuống, người ta đổ ra đường đông hơn vào buổi tối. Khi xong một ngày làm việc, những người dân phương xa lại trở về ngôi nhà, để mai thức dậy cùng ánh bình minh trong lành của buổi sớm. Chỉ còn một Hà Nội kín đáo và phồn hoa là vẫn đứng soi mình xuống dòng nước tịch nhiên của Hồ Gươm trầm mặc, bao dung những con người của cuộc đời mới, không biết thành phố đó đã sống dậy trong lòng ta niềm hạnh phúc xúc động từ khi nào./.