Thiếu trí tuệ, con người nhìn nhận méo mó vử lễ hội

Lễ hội không phải để vui chơi hay cầu xin, cúng bái

Theo nhà  nghiên cứu văn hóa Trần Lâm Biửn, lễ hội ngà y nay đã bị biến tướng, mất đi nhiửu giá trị tốt đẹp vốn có.

Con người đang nhìn nhận sai lầm vử lễ hội, dẫn đến những ứng xử­ sai lầm “ ông khẳng định.

Theo phân tích của ông, lễ hội gồm hai phần: Phần lễ và  phần hội. Cái lễ mà  rất nhiửu người đang hiểu, thực sự không phải là  lễ mà  là  cúng bái. Thực tế lễ hội không phải hướng đến cúng bái. Cúng bái chỉ là  thuộc tính của một lĩnh vực thuộc lễ chứ không phải chiếm toà n bộ của lễ. Vì lễ hội đã bị người ta hiểu lầm giữa lễ là  cúng bái và  hội là  vui chơi nên dẫn đến hà nh xử­ sai lầm.

Không có một nghĩa nà o của chữ hội là  vui chơi cả. Chữ hội chỉ mang một nghĩa là  tập hợp một cộng đồng nhất định nà o đó. Lễ hội là  tập hợp một cộng đồng để thực hiện những điửu vử lễ. Vậy thì lễ là  vấn đử chính trong lễ hội chứ không phải là  cái hội.

Suy cho cùng, lễ hội là  giáo dục con người đi đến đích là  yêu thiên nhiên đồng nội, yêu cộng đồng và  đỉnh cao là  tinh thần yêu. Lễ hội kéo con người ra khửi tính cá nhân để trở vử với cộng đồng, cho nên mới có câu một miếng giữa là ng bằng một sà ng xó bếp, một miếng lộc thánh bằng một gánh lộc nhà .... Thánh ở đây là  văn hóa, là  tinh thần chung chứ không phải là  một ông thần vu vơ ban lộc theo cách nhìn hèn hạ bây giử “ ông chia sẻ.

Chứng kiến việc người dân lên chùa, đi lễ hội để cầu cúng, ông khẳng định tất cả đửu do họ không hiểu được bản chất của lễ hội, không tìm hiểu vử những thứ mà  mình đang tin, đang hướng đến.

à”ng giải thích: Rõ rà ng, lễ hội không phải là  dịp để con người cúng bái, cầu xin. Chính vì không hiểu được bản chất lễ hội nên người ta còn coi hội là  trò chơi. àt ai chịu tìm để hiểu được, thực ra những trò diễn trong lễ hội đửu gắn với thiên nhiên vũ trụ bảo vệ con người. Sự thiếu hiểu biết khiến nhiửu lễ hội biến tướng, méo mó như hội trọi trâu, trọi gà  đửu nhuốm mà u trần tục.

Cái lễ, ít nhất trong lễ hội, nổi bật lên 4 ứng xử­ cơ bản: Một là  ứng xử­ với thần linh, theo nhận thức rõ rà ng của người Việt: Thần linh là  một thứ công cụ tinh thần cao cả, vì con người mà  tồn tại, là  điển hình của Chân “ Thiện “ Mử¹. Hai là  ứng xử­ với cộng đồng. Ba là  ứng xử­ với tông tộc họ hà ng và  thứ Tư, là  ứng xử­ với chính mình.

Qua lễ hội, con người tự nguyện thoát thân phận cố hữu của mình là  tính cá nhân, đi là m việc là ng, tìm lấy chỗ đứng của mình trong cộng đồng, tìm vinh quang ở là ng xã. Không có vinh quang ấy, ko có hoạt động ấy thì cuộc sống của con người trở nên tẻ lạnh vô cùng. Con người sẽ cô đơn giữa rừng người, trở thà nh bơ vơ trong một tế bà o lớn là  cộng đồng là ng xã. Ngoà i ra còn có những mối quan hệ khác như là  quan hệ với thiên nhiên, vũ trụ và  nhiửu lĩnh vực văn hóa khác nữa...

Аừng đem rác rưởi của trần gian ùa và o cõi thiêng liêng

Cho rằng, bằng những hà nh xử­ thiếu hiểu biết của mình, một bộ phận người dân đang đem rác rưởi của trần gian và o cõi thiêng liêng, nhà  nghiên cứu Trần Lâm Biửn khẳng định: Nếu không dùng trí tuệ để hiểu thì con người chỉ nhìn thấy trong lễ hội những trò chơi và  gắn với mê tín dị đoan, mọi ước vọng đửu gắn với cá nhân, tầm thường. Những giá trị tinh thần trong lễ hội bị méo mó dẫn đến nhiửu sai trái, tai họa.

Sai trái, tai họa nà y chủ yếu đến từ những bộ óc thực dụng, hèn kém vật chất hóa lễ hội, là m mất đi tinh thần cao đẹp vốn có của lễ hội.

Nhà  nghiên cứu Trần Lâm Biửn nhấn mạnh, những bộ óc thực dụng kiểu nà y thường phổ biến ở những thà nh phần có tiửn, phất lên nhử khủng hoảng tất yếu trên con đường phát triển của xã hội. Chính những kẻ có tiửn, với niửm tin mê muội, hèn kém và  không có trí tuệ là m bệ đỡ đã đua nhau bôi nhọ thần linh bởi sự mù quáng của họ.

Người ta lấy cúng bà i để cầu xin là m trọng, dẫn đến nảy sinh, phát triển ý thức trần sao âm vậy, tốt lễ dễ thưa, cúng đồ mặn, thắp hương vô tội vạ, gà i cả tiửn và o tay, nhét cả tiửn và o mồm Phật, bẻ tay bụt, cướp đồ lễ là m của riêng cầu những điửu xấu xa, ẩn thiện của riêng mình.

Suy cho cùng, đó chính là  việc đem rác rưởi của trần gian ùa và o cõi thiêng liêng. Thần linh nà o chịu được hà ng trăm bà i khấn của hà ng trăm gia đình đửu giống nhau? Thần linh nà o chịu được cả bó hương đốt sặc sụa, nghi ngút?