Tiếng tiêu Lê Quang Châu “ Riêng một góc Hà  Nội

Những cung bậc trầm bổng của tiếng tiêu đã là m say đắm biết bao nhiêu bạn trẻ và  cả những người chỉ một lần đi dạo qua Hồ Gươm. Và  hình ảnh như trong những ngà y tháng xưa cũ ấy đã níu chân biết bao du khách nước ngoà i vử một thủ đô cổ kính và  đầy quyến rũ.

Ẩn sĩ tiêu dao

Người nghệ sử¹ nghiệp dư ấy là  Lê Quang Châu, một nhà  giáo già  đã vử hưu, và   cũng là  một người con sinh ra, lớn lên trên mảnh đất Hà  thà nh. Sinh trưởng trong một gia đình kinh doanh đồ cổ và  các nhạc cụ truyửn thống trên phố Hà ng Gai, cụ Lê Quang Châu đã sớm có tình yêu đối với âm nhạc. Học piano và  tiêu từ năm 9 tuổi, cụ Châu đã thà nh công khi cải tiến chiếc tiêu mục đồng thà nh tiêu 8 lỗ, 10 lỗ, và  11. Lí do thúc đẩy cụ Châu cải tiến tiêu chính là  những bà i ca kháng chiến và  dòng nhã nhạc lắt léo, đảo phách nhiửu cũng như những nhạc phẩm nổi tiếng của thế giới, tiêu 6 lỗ không thể hiện được.

à”ng cho biết Dùng tiêu cổ truyửn cất lên những khúc "Suối mơ", những "Thiên thai" thấy âm vực không đủ rộng để láy hết cái thần của bà i hát. Thế nên mới cải tiến thà nh tiêu 8 lỗ. Vẫn không đủ. Lại cải tiến tiếp thà nh tiêu 10 lỗ, cũng mới cận kử tới tiêu hiện đại. Năm 1950, sau bao công tìm tòi, cây tiêu 11 lỗ đầu tiên được tạo ra, là  loại tiêu cromatic - tiêu bán cung".

à”ng Châu thả hồn bên Hồ Gươm

Không có ý định trở thà nh một nghệ sử¹ thực thụ, cụ Châu chỉ coi cây tiêu, cây tiêu như người bạn tri kỉ và  mong muốn được thả hồn mình và o những bản nhạc trong một không gian yên tĩnh, để đắm say cùng với đầt trời và  thiên nhiên Hà  Thà nh. Không phải tự nhiên mà  cuối tuần nà o cụ Châu cũng mang tiêu, tiêu đến hồ Gươm và  thổi những bản nhạc của ngà y xưa như thế. Luyến tiếc và  hoà i niệm vử một Hà  Nội xưa, mong muốn giữ gìn một loại nhạc khí có từ lâu đời ở nước ta đã khiến ông dù mùa đông hay mùa hạ, đửu đặn sáng thứ 7 hà ng tuần, chọn một chỗ ngồi bên cạnh đửn Ngọc Sơn thổi lên những Thiên Thai, Suối mơ... Khi có những bạn trẻ tử tình cảm đặc biệt với cây tiêu và  tiếng tiêu, cụ Châu  đã rất vui.

Cụ tâm sự với chúng tôi rằng: Ngà y nay còn ít những bạn trẻ say mê với âm nhạc, đặc biệt là  âm nhạc dân tốc. Có những bạn hâm hộ như thế tôi rất trân trọng. Và  nếu như muốn được học thổi tiêu, cụ cũng không ngần ngại chỉ dẫn các bạn rất tận tình. Tiếng tiêu của cụ Châu không những là m say mê người Việt trẻ mà  còn khiến những Việt kiửu xa quê một lần ghé Hà  Nội không khửi thổn thức, khiến những du khách nước ngoà i ngườ¡ng mộ và  thêm yêu Hà  Nội hơn. Cụ Châu kể cho chúng tôi nghe vử một người Việt kiửu ở Mử¹ đã khóc như đứa trẻ khi nghe tiếng tiêu của cụ.

Và  một câu chuyện xúc động từ đôi vợ chồng người Pháp. Khi nghe tiếng tiêu của cụ Châu, cảm mến, khi vử nước đã gử­i cho ông một bức thư với đại ý: Tôi xin gử­i tặng tới anh những bức ảnh mà  tôi đã chụp và  cảm ơn anh vì nụ cười, sự tốt bụng và  cả giai điệu đẹp mà  anh đã thể hiện  trong khu vườn bên bử hồ, một giai điệu mà  tôi thực sự nuối tiếc vì không thể lưu lại được trong trí nhớ của mình. Những tình cảm đó, được cụ Châu lưu giữ và  gói ghém cẩn thận. Cụ tin rằng, mình đã giúp Hà  Nội ngà y nay đẹp hơn trong mắt du khách nước ngoà i.  

Hà  nội trong tôi “ một mảnh tình riêng

Là   một người con của Hà  Nội, cụ Châu luôn trăn trở vử một Hà  Nội xưa cũ với những nét thanh lịch của người Trà ng An và  những giá  trị truyửn thống vử mặt tinh thần. Nhẩn nha kể chuyện đời mình, Hà  Nội của cụ theo đó, cũng hiện ra như một thước phim quay chậm.

Nói vử tuổi thơ yên bình, cụ Châu không khửi hoà i niệm vử một Hà  Nội leng keng tiếng tà u điện, xe đạp. Cụ nói Hà  Nội khi ấy chỉ khoảng 10 vạn người, loanh quanh trong mấy phố cổ, đường phố không ùn tắc như bây giử vì chỉ toà n xe đạp và  người đi bộ. Thế nên, người ta sống êm đửm lắm chứ không xô bồ, vội vã như thời nay.

Người Trà ng An nhã nhặn, thanh lịch từ cung cách ăn mặc đi lại đến lời ăn tiếng nói. Trong ngà y Tết, khác với HN nay, xưa kia, các gia đình không đến chúc Tết hà ng xóm mà  tụ họp tại nhà  con trưởng và o ngà y đầu năm, Mùng 1 Tết cha, mùng 2 Tết vợ, mùng 3 Tết thầy. Và o dịp Tết, người Hà  Nội thường tổ chức thi hoa thuỷ tiên “ cụ Châu trầm ngâm kể vử một thú vui chơi hoa ngà y Tết, nay đã phai nhạt mất. Như bị cuốn và o dòng ký ức đẹp đẽ, ánh mắt cụ sáng lên khi tả cho chúng tôi nghe vử những cuộc thi gọt thuỷ tiên.

Người ta chỉ chọn củ hoa đơn chứ không phải cả chùm hay ghép bốn, năm củ và o như mấy chậu hoa 200, 300 nghìn như bây giử. Mỗi bông hoa như cái chén và ng đặt trong bát ngọc hay cốc pha lê sau khi ngâm úp và o chậu. Аã chơi hoa thì phải tỉ mỉ, cẩn thận, chăm lo từng chút một, nhất là  đối với loà i hoa đẹp và  khó chăm như thuỷ tiên. Lá mọc lên phải gọt nhẹ một phía, tạo hình cho chiến uốn và o, chiếc đưa ra, dáng vẻ thật tự nhiên mà  trang nhã. Cái khéo là  khiến cho hoa nở đửu, không mọc chụm lại, đâm và o nhau và  nở hà m tiếu đúng và o mùng một Tết. Người thắng cuộc sẽ được tặng 5 hay 10 chậu hoa đẹp nhất kèm theo lòng ngườ¡ng mộ của các đối thủ.  

Ngồi nghe chuyện cụ Châu kể, kim đồng hồ như xoay ngược lại đưa ta vử một thế giới khác, một Thăng Long rong rêu, êm đửm, bình lặng như trong những thước phim tà i liệu  chỉ có hai mà u đen trắng. Ngà y nà o rảnh rỗi, cụ Châu thường đến những thắng cảnh Hà  thà nh mong tìm được một khoảng lặng cho riêng mình trong cuộc sống ồn à o tiếng còi xe thay vì tiếng xe điện leng keng như trước. Rồi bên Hồ Gươm, với tiếng tiêu, tiếng tiêu đong đầy hoà i niệm, tiếc nhớ, ông cụ lại cất lên những giai điệu xưa cũ đưa tâm hồn người nghe vử với một Hà  Nội đã phủ bụi thời gian...