Trường tồn Phố hàng thiếc

Ngổn ngang thùng sắt, thùng tôn

Lanh canh chi chát khua om cả ngà y

Cũng là  vì kế sinh nhai

Người qua kẻ lại ai ai cũng nhường

Cái tên giản dị thương thương

"Phố Hà ng Thiếc" một đoạn đường xinh xinh

Là  một con phố nhử hình thà nh từ thời nhà  Lê thuộc thôn Yên Nội, Tổng Tiên Túc (sau đổi là  Tổng Thuận Mử¹) huyện Thọ Xương (nay thuộc phường Hà ng Gai, quận Hoà n Kiếm, Hà  Nội).

Phố Hà ng Thiếc bắt đầu từ phố Thuốc Bắc đến phố Hà ng Nón dà i vẻn vẹn 136m. Dân trong phố là  những người là ng Аan Hội (Аan Phượng, Khương Trung, Khương Hạ (Thanh Xuân), Nguyên Bì (Thường Tín), Phú Thứ, Canh Diễn (Từ Liêm) đến đây lập nghiệp bằng nghử đúc thiếc. Sản phẩm của họ là  những cây đèn thắp bằng dầu lạc, cây nến, lư hương, khay đựng chén, bình đựng chè, chóp nón ... được đúc bằng thiếc thật gọn gà ng, xinh xắn, chắc chắn không bị vỡ khi va đập, đánh rơi như những đồ sứ.

Con phố nhử mang tên nghử thủ công: Phố Hà ng Thiếc bắt đầu từ đó. à”ng tổ của phố nghử nà y là  người họ Аỗ quê Аan Hội (Аan Phượng) - ông từng sang Trung Quốc học nghử đúc thiếc. Vử nước ông tiếp tục là m nghử và  dạy dân trong phố. Nhớ ơn ông người dân Yên Nội lập đình thử ông ở số nhà  2 phố Hà ng Nón tên gọi: Аình Аông Thổ (đất ở phía Аông của là ng) Hà ng Nón và  Hà ng Thiếc trước kia cùng một là ng Yên Nội.

Khoảng những năm 40 của thế kỷ XX dầu hửa bắt đầu được người Pháp nhập và o Việt Nam, những chiếc thùng sắt tây sau khi dùng hết dầu hửa, người thợ phố Hà ng Thiếc bằng sự khéo léo nhạy bén, tinh xảo đã biến những chiếc thùng sắt tây "phế thải" thà nh những chiếc đèn dầu thắp sáng bằng sợi bấc nhúng trong dầu hửa, có bóng đèn bằng thủy tinh che gió. Họ đúc những thửi thiếc dà i như chiếc đũa dùng mử hà n đồng nung trong lò than dí và o thửi thiếc là m nóng chảy để hà n nên những chỗ ghép của sắt. Sản phẩm thêm chắc bửn không bị rò gỉ nước. Rồi trước những nhu cầu của cuộc sống hà ng ngà y phố Hà ng Thiếc cho ra đời hà ng loạt những đồ gia dụng thiết yếu: chậu giặt, thùng đựng nước, xô, thùng gánh nước, gầu múc nước, ống máng thoát nước mưa, hộp đựng tiửn xinh xinh, thùng đựng quần áo....

Phố Hà ng Thiếc xưa

Khi thị trường xuất hiện những tấm tôn, tấm kẽm bửn và  lâu gỉ hơn sắt tây, người phố Hà ng Thiếc nhanh chóng đón nhận và  chuyển thà nh những sản phẩm của "phố nghử" thêm bửn đẹp, chắc chắn. Con phố nhử cần cù, chăm chỉ, thông minh sáng tạo ấy trở thà nh địa điểm tin cậy của dân Hà  thành và  nhiửu tỉnh trong cả nước. Mặt hà ng là m không kịp đáp ứng "đơn đặt hà ng" của thị trường. Vì vậy phố Hà ng Thiếc suốt ngà y âm vang tiếng búa gò tôn, đập thùng, căng sắt, máy cắt tôn xoèn xoẹt, tiếng quạt thổi lò than phù phù. Một không khí là m việc khẩn trương, rộn rà ng, nhộn nhịp suốt dọc con phố.

Niửm vui trong lao động, niửm vui xây đắp cuộc đời no đủ, dư dật trở thà nh niửm tự hà o của người thợ phố Hà ng Thiếc.

Cơm ăn mỗi bữa một dò

Lấy chồng thợ thiếc chẳng lo lắng gì

Cơm ăn mỗi bữa một âu

Lấy chồng thợ thiếc chẳng giầu cũng vui

Những mảnh nguyên liệu nho nhử thừa ra, người thợ phố Hà ng Thiếc với tay nghử tinh xảo cùng với sự sáng tạo đầy chất "lãng mạn" đã biến chúng thà nh những chú thử ngồi đánh trống thật sinh động. Những con bướm sắc mầu sặc sỡ biết vỗ cánh bay bay. Những chiếc đèn quả đà o hồng tươi ẩn chứa cô tiên dịu dà ng, xinh xắn, cùng những chiếc tà u bay, xe lử­a, ô tô. Chiếc tà u thủy có thể chạy vòng quanh chậu nước bằng sức nóng của một ít dầu hửa.

Cuộc sống ngà y cà ng phát triển, đồ nhựa xuất hiện với sức bà nh trướng thật dữ dội khiến thị phần phố Hà ng Thiếc bị co hẹp, những thùng gánh nước, thùng chứa nước, xô, chậu, đồ chơi trẻ em cùng nhiửu mặt hà ng truyửn thống của Hà ng Thiếc bị sức cạnh tranh mạnh mẽ của nửn công nghiệp hiện đại lấn át. Những người thợ "Phố Hà ng Thiếc" không chịu khoanh tay ngồi nhìn sự "phá sản" của "phố nghử". Họ lao và o tìm kiếm thị trường mới, tiếp cận trực tiếp với khách hà ng tạo những sản phẩm thích hợp với điửu kiện, yêu cầu của "thượng đế". Những bồn chứa nước, những cử­a cuốn, những ống hút khói, khử­ mùi, những thiết bị nhà  bếp... được ra đời và  luôn thay đổi mẫu mã phù hợp với yêu cầu của người tiêu dùng.